I SA/Sz 665/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2014r. wniosku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za grudzień 2012 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca Spółka, wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Sądu z dnia 12 czerwca 2014 r.). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Spółka prowadzi działalność związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi; nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych. Decyzjami administracyjnymi Spółka została pozbawiona całego swego majątku. Salony gier należące do Spółki zostały zamknięte, a znajdujące się w nich automaty wraz ze znajdującą się w nich gotówką zostały zabezpieczone. Spółka podała, że bilans wykazuje wyłącznie stratę, w związku z tym Spółka nie posiada środków finansowych, aby dokonać zapłaty wpisu sądowego od skargi. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, środki trwałe stanowią wartość [...] zł, Spółka zakończyła ostatni rok bilansowy stratą o wartości (-)[...] zł. Wskazano, że stan środków na dwóch rachunkach bankowych Spółki prowadzonych przez Bank [...]. wynosił "[...]" zł. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Spółki oraz stanu majątkowego Spółki, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2014 r. zobowiązano Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Powyższe zobowiązanie obejmowało: - bilans oraz rachunek zysków i strat skarżącej Spółki za ostatni rok obrotowy, - wyciąg z księgi rachunkowej Spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty) za ostatnie trzy miesiące, - ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa), - kopię składanych deklaracji rozliczających podatek VAT, podatek akcyzowy, podatek od gier za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe albo zaświadczeń z właściwych organów podatkowych potwierdzających nieskładanie takich deklaracji, - zestawienie należności i zobowiązań Spółki na koniec maja 2014 r., - wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych Spółki z ich stanem za okres od 15 czerwca 2014 r. do 15 lipca 2014 r. albo dokumentów potwierdzających ich zajęcie, czy likwidację w ww. okresie, - dokumenty potwierdzające prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne i dokonane czynności zabezpieczające. W ww. wezwaniu wyznaczono dziesięciodniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej Spółce na wskazany we wniosku adres do korespondencji w dniu 1 sierpnia 2014 r. Wyznaczony tym wezwaniem 10-dniowy termin upłynął 11 sierpnia 2014 r. W piśmie z dnia 5 sierpnia 2014 r. Spółka oświadczyła, że w załączeniu przesyła kopię ostatniego sprawozdania finansowego Spółki, aktualną ewidencję środków trwałych, kopię zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012, kopię deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, kopię raportów kasowych, wyciągi bankowe, kserokopie tytułów wykonawczych oraz zestawień innych zobowiązań Spółki wobec osób prawnych i fizycznych, jak również zestawienie automatów zajętych przez organy celne. Referendarz sądowy stwierdził, że Spółka, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 23 czerwca 2014r., wbrew oświadczeniu zawartym w ww. piśmie, nie złożyła żadnych dokumentów. Do dnia wydania postanowienia nie wpłynęły do Sądu dokumenty wymagane wezwaniem z dnia 28 lipca 2014 r. Spółka wymaganych dokumentów nie przedłożyła również w innych zawisłych przed WSA sprawach z jej skarg – sprawy o sygn. akt I SA/Sz 622/14 oraz I SA/Sz 623/14 - w których również ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.), gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W formularzu skarżąca Spółka oświadczyła, m.in., że nie posiada środków finansowych, ponosi stratę, posiada środki trwałe o wartości [...] zł, jej majątek został zabezpieczony (decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego majątku) i nie jest w stanie pokryć kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy uznał, że udokumentowanie sytuacji finansowej i majątkowej Spółki jest konieczne do oceny możliwości płatniczych skarżącej. Dlatego Spółka została wezwana w piśmie z dnia 28 lipca 2014r. do nadesłania ww. dokumentów, które miały uzupełnić i potwierdzić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie referendarza sądowego, w przypadku spółki kapitałowej prowadzącej działalność gospodarczą (w wydruku z Centralnej Informacji KRS z 12 czerwca 2014 r. – k. 17 i n. brak informacji o zawieszeniu prowadzonej działalności gospodarczej) ocena jej faktycznej sytuacji finansowej wymaga, m.in., odniesienia się do jej dokumentacji księgowej, o co wezwano Spółkę. W odniesieniu do posiadanych środków pieniężnych, konieczne jest przedstawienie zarówno wyciągów z rachunków bankowych, jak i stanu środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa. Oceniając wniosek skarżącej Spółki, należy stwierdzić, że jak dotychczas, nie potwierdziła ona wymaganych informacji, istotnych dla oceny jej możliwości płatniczych w niniejszej sprawie. Skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej, w szczególności nie potwierdziła podanego we wniosku oświadczenia o braku środków finansowych oraz o ponoszonej stracie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie przedstawiła dokumentów potwierdzających prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne i dokonane czynności zabezpieczające. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodać jeszcze należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 354/13 LEX nr 1360704, z 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05 niepubl., z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05,dostępnie w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się też w orzecznictwie, że celem działań wynikających z art. 255 p.p.s.a. jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawę prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie" (por. postanowienie NSA z 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05 niepubl., podobnie postanowienie NSA z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.