I SA/Sz 670/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-10-12
Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Joanna Wojciechowska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, będące we współwłasności przedsiębiorcy, mogą podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według najwyższej stawki, jeśli organ wykaże, że są one faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza?Ratio decidendi
Grunty sklasyfikowane jako użytki rolne podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według najwyższej stawki, jeśli organ wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że zostały one faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza. Kluczowe jest ustalenie sposobu faktycznego wykorzystania gruntu, a nie tylko jego klasyfikacji ewidencyjnej. W przypadku, gdy organ zgromadzi wystarczający materiał dowodowy, np. z oględzin nieruchomości, potwierdzający zajęcie gruntu na cele działalności gospodarczej, opodatkowanie go podatkiem od nieruchomości jest uzasadnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta ustalającą skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za 2014 r. w podatku od nieruchomości. Sporna była kwestia opodatkowania części działki nr [...] sklasyfikowanej jako użytek rolny, która zdaniem organów była w całości zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżący kwestionował to ustalenie, wskazując na rolnicze wykorzystanie części działki oraz na prywatne pochodzenie budowli. Sąd pierwszej instancji uchylił wcześniejsze decyzje organów, uznając istotne naruszenia proceduralne. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę szerszej analizy materiału sprawy. WSA, ponownie rozpoznając sprawę, oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ś. z dnia [...] r., nr [...], ustalającą J.K. (dalej: "podatnik", "skarżący") łączne zobowiązanie pieniężne za 2014 r. na kwotę [...] zł.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:
Burmistrz Miasta Ś. wydał w dniu [...] r. wobec podatnika decyzję nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. na kwotę [...] zł za grunty rolne, grunty i budynki związane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą (W.W.G. "[...]") oraz za budowle. Do podstawy opodatkowania organ I instancji przyjął powierzchnię [...]ha gruntów rolnych, powierzchnię [...] m² budynków związanych z działalnością gospodarczą, wartość budowli w kwocie [...] zł oraz powierzchnię gruntów związanych z działalnością gospodarczą – [...] m².
Organ orzekł na podstawie art. 207 § 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej zwanej: "O.p.") oraz art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm., dalej zwanej: "u.p.o.l."), art. 1, 3, 4, 6 i 6a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381 ze zm., dalej zwanej: "u.p.r."), uchwały Rady Miasta Ś. Nr XXXIV/274/14 z dnia 24 października 2013 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2014 oraz Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 października 2013 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów będącej podstawą ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2014.
Z uwagi na to, że będące przedmiotem ww. decyzji działka nr [...] i działka
nr [...] położone na terenie miasta Ś. stanowiły współwłasność J.K. i małżonki J.K., organ I instancji odrębną decyzją z dnia [...] r. ustalił małżonce podatnika łączne zobowiązanie podatkowe za 2014 r. w tej samej wysokości ([...] zł).
W trakcie postępowania, organ I instancji ustalił, na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz przeprowadzonych w dniu 30 stycznia 2014 r. oględzin nieruchomości, że działka nr [...] jest w całości sklasyfikowana jako użytek rolny (powierzchnia [...] ha), zaś działka [...] sklasyfikowana jest w części jako użytek rolny (powierzchnia [...] ha) i w części jako zurbanizowane tereny niezabudowane Bp (powierzchnia [...] ha), a także, że na działce [...] znajdują się budynki produkcyjne, budowle, ciągi komunikacyjne i place związane działalnością gospodarczą prowadzoną na działce.
W ocenie organu I instancji, cała działka [...] jest ogrodzona i stanowi jedną integralną całość związaną z działalnością gospodarczą prowadzoną przez współwłaściciela nieruchomości J.K. pod nazwą W. W. G. "[...]". Nie stwierdzono aby jakakolwiek część działki była i mogłaby być wykorzystywana do działalności rolniczej. Zdaniem organu I instancji, nie może o tym świadczyć zgromadzony na działce sprzęt rolniczy (ciągniki, przyczepy), który - jak ustalono w oparciu o ewidencję środków trwałych firmy "[...]" - także był związany z działalnością gospodarczą.
Według organu, zajęcie użytku rolnego na działalność gospodarczą skutkuje opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości, zaś dla takiej klasyfikacji wystarczy funkcjonalne związanie z taką działalnością i sposób faktycznego wykorzystywania gruntu.
W ocenie organu, umowa użyczenia gruntu przez podatnika na własną rzecz, jako prowadzącego w formie spółki działalność gospodarczą, nie stanowi dowodu mającego znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie i opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Wskazano także, że wartość budowli stanowiącą podstawę opodatkowania została przyjęta na podstawie danych z ewidencji środków trwałych na rok 2014, tj. poz. 2 magazyn kontener - wartość początkowa [...] zł,
poz. 40 konstrukcja stalowa - wartość początkowa [...] zł, zaś wartość innych budowli (utwardzone place oraz ogrodzenie) – [...] zł na podstawie oświadczenia podatnika z dnia 21 grudnia 2011 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji J.K. wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty, albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu podatnik zakwestionował część rozstrzygnięcia dotyczącą działki nr [...], negując ustalenie organu co do zajęcia jej w całości na działalność gospodarczą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po ponownym rozpoznaniu sprawy, uznało, że wydana w oparciu o dokumenty urzędowe i ustalenia własne organu podatkowego poczynione w trakcie oględzin w dniu 30 stycznia 2014 r., decyzja jest prawidłowa. W uzasadnieniu decyzji, Kolegium stwierdziło, że część działki oznaczona w ewidencji gruntów jako Bp – zurbanizowane tereny niezabudowane podlega podatkowi od nieruchomości z definicji, będąc w posiadaniu przedsiębiorcy. Odnośnie części sklasyfikowanej jako użytki rolne (RIV a i b) organ odwoławczy uznał za zasadne opodatkowanie jej najwyższą stawką, gdyż jest zajęta na działalność gospodarczą, stwierdzając, że twierdzenia podatnika o użytkowaniu rolniczym terenu za budynkami zakładu "[...]" są sprzeczne z ustaleniami organu podatkowego dokonanymi w trakcie kolejnych oględzin terenu przeprowadzonych w styczniu 2014 r.
W ocenie organu odwoławczego oględziny potwierdziły, że cała działka jest ogrodzona i stanowi integralną całość związaną funkcjonalnie z działalnością gospodarczą podatnika. Organ odwoławczy uznał także, że umowa użyczenia zawarta przez podatnika występującego w podwójnej roli, skutecznie nie podważa ustaleń organu I instancji w tym zakresie. Zdaniem Kolegium, przedmiotowa umowa użyczenia z 1994 r. została zawarta w celu stworzenia stosownej dokumentacji finansowej przedsiębiorstwa "[...]".
Kolegium wskazało także na bezzasadność zarzutów dotyczących opodatkowania kontenera i konstrukcji stalowych, skoro zarówno kontener, jak i konstrukcja stalowa, widnieją w ewidencji środków trwałych na 2014 r. (i w poprzednich latach) jako środek trwały W.W.G. "[...]". Zdaniem organu II instancji, przedłożony przez podatnika protokół likwidacji nr [...] magazynu kontenera, odnosi się do innego obiektu, albo jego treść została wytworzona na potrzeby postępowania podatkowego.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podatnik wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Ś. z dnia [...] r.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., art. 2 ust. 2 u.p.o.l. w zw. z art. 4 ust. 1
pkt 1 u.p.o.l., a także przepisów postępowania podatkowego, w tym art. 120 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 180 § 1 i 2 O.p., art. 187 O.p., art. 188 O.p., art. 191 O.p.,
art. 199a § 1 O.p.
W obszernym uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł analogiczne argumenty do zawartych w odwołaniu, polemizując z ustaleniami i oceną organów, w zakresie zasadności opodatkowania całości działki [...] podwyższoną stawką i negując twierdzenia organów, że budowla w postaci ogrodzenia i częściowego utwardzenia gruntu świadczą, iż nieruchomość w całości jest wykorzystywana na cele prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, a także wskazując, że budowle te zostały wybudowane wyłącznie ze środków prywatnych skarżącego i jego żony – J.K., a zatem nie mogły być, ani nie są ujawnione w składnikach przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego. Skarżący nie zgodził się także z nieuwzględnieniem dowodów w zakresie likwidacji magazynu – kontenera i z opodatkowaniem tych budowli.
W skardze został zawarty wniosek o przeprowadzenie dowodów w trybie art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej zwanej: "p.p.s.a." z załączonych dokumentów, tj.:
- z protokołu oględzin nieruchomości z dnia 30 stycznia 2014 r. wraz z przedłożoną przez skarżącego dokumentacją fotograficzną wraz z mapką wykonaną w dniu oględzin dokonanych przez organ I instancji fragmentów nieruchomości;
- umowy użyczenia części działki nr [...] z dnia 1 stycznia 1994 r. na rzecz WWG [...] s.c. oraz ewidencji środków trwałych prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej na okoliczność wykorzystywania wyłącznie części nieruchomości na cele prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego, wyłącznie w zakresie określonym w treści umowy użyczenia; wykorzystywania pozostałej części nieruchomości na cele rolnicze, w tym na: garażowanie maszyn rolniczych, warsztatu rolniczego, przechowywania na nieruchomości słomy w belach, znajdowania się na nieruchomości pozostałości w postaci muru i cegieł po stajni; braku jakiegokolwiek związku między prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą a budowlami w postaci ogrodzenia prywatnej części nieruchomości i wykonanych na niej utwardzeń i niewykorzystywanie tych budowli na cele związane z prowadzoną działalnością, jako zupełnie dla niej indyferentne; nieistnienia magazynu – kontenera, na których powołuje się organ, podobnie jak i konstrukcji stalowej, od których naliczono podatek.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 824/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Ś. z dnia
[...] r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Rozpoznając skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.
Rozpoznając zarzuty natury procesowej Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zarówno organ podatkowy I jak i II instancji naruszył w sposób istotny zasady postępowania podatkowego, określone w przepisach art. 122, 180, 187, 191, O.p. Sąd podkreślił następnie, że jednoznaczną podstawą do opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów oznaczonych symbolem RIV będzie fakt ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste i trwałe wykonywanie na nich czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe obu instancji dokonały nieprawidłowych ustaleń faktycznych na okoliczność tak rozumianego "zajęcia", będących w posiadaniu skarżącego, części użytków rolnych na prowadzenie działalności gospodarczej. Organy podatkowe zatem nie wykazały w sposób jednoznaczny, że grunty te są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, w konsekwencji opodatkowanie całości działki nr [...] podatkiem od nieruchomości było nieuprawnione.
Zdaniem Sądu najistotniejsze znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji miała kwestia wykorzystania protokołu oględzin z dnia [...] r. w zakresie ustalenia, że działka [...] jest w całości zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Odnosząc się do treści art. 173 O.p. stwierdzono, że protokół ten nie spełnia wymogów ze wskazanej regulacji.
Zdaniem Sądu, całkowicie bezpodstawnie organy podatkowe zdyskwalifikowały dowód w postaci umowy użyczenia z 1994 r., nie nadając mu odpowiedniego znaczenia.
Sąd stwierdził, że w sprawie zabrakło wyczerpujących i jednoznacznych ustaleń faktycznych oraz pełnego odniesienia się do zgromadzonego materiału dowodowego, zaś dokonana przez organy podatkowe ocena dowodów nosi znamiona oceny dowolnej i przez to niedopuszczalnej. Nadto, Kolegium pominęło w toku postępowania odwoławczego argumenty podatnika bez podania przekonującej przyczyny, dla której odmówiono im mocy dowodowej, naruszając tym samym dyspozycję art. 210 § 1 i 4 O.p.
W wyniku rozpoznania sprawy na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uznając, że skarga kasacyjna jest częściowo zasadna, w zakresie zarzutów kasacyjnych naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 173 § 1 O.p.
Uzasadniając swoje stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że:
1. tzw. umowa użyczenia – w realiach rozpoznanej sprawy – nie mogła być
w zasadzie przedmiotem oględzin, ale analizy prawnej w relacji do stanu faktycznego sprawy,
2. z uzasadnienia nie wynika jasno, czy powierzchnia poddawanych oględzinom budynków była również przedmiotem sporu,
3. przeznaczenie gruntów, budynków i budowli, to oceny organów podatkowych
na podstawie całości niezbędnych materiałów sprawy, nie zaś tylko na podstawie oględzin i protokołu oględzin,
4. stwierdzenie i ocena zarzucanych niezgodności dotyczących wyników czynności z protokołem, to nie tylko ocena protokołu, ale w niezbędnie szerszym kontekście: ocena całości materiałów sprawy,
5. uwagi i wypowiedzi podatnika, to nie tylko część protokołu, ale w realiach sprawy – także element całości stanowiska podatnika w postępowaniu, które podlega ocenie organu a następnie sądu administracyjnego.
Ponadto, w uzasadnieniu ww. wyroku kasacyjnego wskazano, że jeżeli jest tak, jak podnosi strona przeciwna ocenianego postępowania, że w stosunku do tego samego podatnika i w relacji do tego samego lub istotnie podobnego stanu faktycznego zapadały już wyroki sądu administracyjnego, to, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji powinien nie tylko się z nimi zapoznać ale i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu wyroku,
2. wskazania dla organów podatkowych w zakresie dalszego postępowania – art. 141 § 4 in fine p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. - były lakoniczne i ogólnikowe, nie precyzowały konkretnych dowodów ani kierunków dowodowych ponowionego postępowania, poprzestająca w zasadzie na zaleceniu wyjaśnienia przedmiotu faktycznego sporu.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że przywołane naruszenia prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest w szczególności w zakresie oceny stanu faktycznego podlegającego następnie subsumcji pod adekwatne regulacje materialnego prawa podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, ponownie rozpoznając sprawę, z w a ż y ł, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności opodatkowania części gruntów wchodzących w skład działki nr [...] podatkiem od nieruchomości (a nie rolnym) w najwyższej stawce podatkowej w konsekwencji uznania spornej działki za zajętą w całości na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
Podatnik nie zgodził się także z opodatkowaniem budowli w postaci ogrodzenia, utwardzonego placu, kontenera i konstrukcji stalowej najwyższą stawką związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Bezsporne natomiast było, że grunty znajdujące się na działce nr [...] w ewidencji gruntów i budynków sklasyfikowano jako "Bp" – zurbanizowane tereny niezabudowane oraz "RIVa" i "RIVb" – grunty orne, a także, że skarżący – ich współwłaściciel, był przedsiębiorcą.
W osnowie skargi skarżący sformułował szereg zarzutów dotyczących naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego (art. 120, art, 180, art. 187,
art. 188, z art. 191, art. 199a § 1, art. 233 O.p.) oraz zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1, u.p.o.l.
W takiej sytuacji, w pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzuty natury procesowej, postępowanie dowodowe powinno bowiem doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego stanu faktycznego, czyli obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, a jego zakres jest determinowany normą prawa materialnego, która ma być zastosowana w sprawie (por. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2004, s. 80-81; wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., I FSK 747/07, Lex nr 465777; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2010 r., II FSK 1489/09, CBOSA).
W związku z powyższym należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Za grunty, budynki i budowle związane z działalnością gospodarczą uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych (art. 1a ust. 1 pkt 3).
Stosownie zaś do art. 2 ust. 2 u.p.o.l. podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei, art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. ustawy o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 ze zm., dalej, w skrócie: "u.p.r.") stanowi, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Z powyższej regulacji wynika zatem, że użytki rolne (grunty sklasyfikowane jako rolne w ewidencji) podlegają podatkowi od nieruchomości tylko gdy są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
Z wyżej przywołanych przepisów wynika także, że pierwszym i podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu do przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym czy też leśnym jest klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków.
Sklasyfikowanie gruntu w tym rejestrze ma bowiem podstawowe znaczenie
w kontekście prawidłowego wymiaru podatku, co wynika z art. 21 ust.1 ustawy z dnia
17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287), zgodnie z którym podstawę wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Nie ulega zatem wątpliwości, że podstawą wymiaru podatku od nieruchomości jak i rolnego są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, którymi organ podatkowy jest związany. Powyższy pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym.
Zatem grunty, sklasyfikowane jako użytki rolne, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości tylko wówczas, gdy organ podatkowy wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że grunty te zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
Kluczowe jest zatem wyjaśnienie pojęcia użytków rolnych "zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej, innej niż działalność rolna, gdyż ta w rozumieniu art. 1a ust. 2 pkt 1 u.p.o.l. działalnością gospodarczą nie jest.
Brak legalnej definicji "gruntów zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej powoduje, że należy posiłkować się przy interpretacji tego określenia jego językowym znaczeniem. A zatem, przez pojęcie gruntów "zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej należy rozumieć faktyczne wykonanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących osiągnięcie zamierzonych celów lub konkretnego rezultatu związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podobnie L. Etel w opracowaniu: Podatki i opłaty samorządowe (Dom Wydawniczy ABC 2003,
s. 48) stwierdza, że grunty "zajęte" to grunty, na których w rzeczywistości wykonywane są czynności składające się na prowadzenie działalności gospodarczej.
Pojęcie to należy rozumieć szeroko, a więc chodzi tu nie tylko o grunt zajęty bezpośrednio pod budynki i budowle związane z działalnością gospodarczą, lecz także wszystkie te grunty, które są funkcjonalnie związane z tą działalnością, choćby tylko służyły, pomagały w jej wykonywaniu. Oznacza to, że takie okoliczności faktyczne jak np.: podjęcie przez właściciela-przedsiębiorcę czynności zmierzających do zmiany przeznaczenia gruntów w planie przestrzennym, prace melioracyjne, wytyczanie drogi, utwardzenie i ogrodzenie terenu, umożliwiających użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem, tj. w działalności gospodarczej, w efekcie doprowadzi do opodatkowania gruntu rolnego podatkiem od nieruchomości w podwyższonej stawce. Zgodnie z omawianym stanowiskiem, bowiem to sposób faktycznego wykorzystywania sklasyfikowanych jako użytki rolne gruntów, decyduje o tym, czy będą one objęte podatkiem rolnym, czy też podatkiem od nieruchomości.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie administracyjnym poglądem, związanym z interpretacją ww. przepisów art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz 5 ust. 1 pkt 2 lit b u.p.o.l., a który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje, podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów oznaczonych w ewidencji jako użytki rolne jest posiadanie ich przez przedsiębiorcę oraz fakt ich faktycznego zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie na nim czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej (np. wyrok NSA z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1771/10, dostępny na stronie internetowej: www.oczeczenia.nsa.gov.pl).
Dopiero stwierdzenie, że grunt podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości pozwala na stosowanie innych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w tym dotyczących trybów i warunków płatności, czy też stawek podatku.
Nie można zatem posługiwać się definicją gruntów związanych z działalnością gospodarczą zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., która została sformułowana dla potrzeb określenia właściwej stawki podatku, bez uprzedniego ustalenia, czy dany grunt w ogóle opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlega. Definicja "gruntów związanych z działalnością gospodarczą" nie służy bowiem określeniu zakresu przedmiotowego podatku od nieruchomości.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych na okoliczność tak rozumianego "zajęcia", będących w posiadaniu skarżącego części użytków rolnych na prowadzenie działalności gospodarczej, a w konsekwencji opodatkowanie całości działki nr [...] podatkiem od nieruchomości było uprawnione.
Jak wynika z decyzji organów obu instancji ocena w zakresie zajęcia działki
nr [...] w całości na prowadzenie działalności gospodarczej, została wywiedziona
min. na podstawie przeprowadzonych oględzin nieruchomości i protokołu z dnia
[...] r. dokumentującego tę czynność. Konieczność przeprowadzenia tej czynności była oczywista wobec głównego zarzutu skargi, że część działki nr [...] powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem rolnym.
Oględziny i sporządzony z nich protokół poświęcone były więc ustaleniu i opisaniu, jaki jest stan tej części działki, która jest ewidencyjnym użytkiem rolnym. W ocenie Sądu, protokół z przeprowadzenia tej czynności jest wyczerpujący i zawiera wszystkie elementy wymienione w przepisie art. 173 § 1 O.p. Nadto, opisano w nim szczegółowo stanowisko podatnika i osoby mu towarzyszącej biorących udział w oględzinach. Fakt, że podatnik odmówił podpisania protokołu nie pozbawia go mocy prawnej, nie ulega bowiem wątpliwości, że podatnik mógł się wypowiedzieć w trakcie oględzin, co odnotowano, i że protokół został mu doręczony.
Z protokołu tego wynika, w ocenie Sądu, że cała działka nr [...] zajęta jest na prowadzoną przez podatnika działalność gospodarczą, znajdują się na niej budynki przedsiębiorstwa "[...]", droga dojazdowa, parking, utwardzony plac. Całość terenu jest ogrodzona betonowo - metalowym płotem, celem zabezpieczenia przed osobami postronnymi, i dozorowana. Z protokołu tego też wynika, że w toku oględzin nie stwierdzono aby którakolwiek część ww. działki była wykorzystywana rolniczo. Powyższe potwierdza także zdjęcie satelitarne działki [...] załączone do akt sprawy oraz wyrys i kopia z mapy ewidencyjnej. Mając na uwadze te ostatnie dowody, nie sposób przyjąć, jak podnosi skarżący, że sporna działka jest w jakikolwiek sposób wykorzystywana rolniczo. Wskazać należy, że sąsiadująca z ww. działką działka rolna [...], również stanowiąca własność podatnika, posiada odrębną drogę dojazdową, nie zachodzi zatem nawet konieczność przejeżdżania przez działkę [...], co zresztą byłoby niemożliwe biorąc pod uwagę zagospodarowanie tej działki, tj. usytuowanie budynków i parkingu przedsiębiorstwa "[...]". W świetle powyższych ustaleń zgodzić należy się z organem odwoławczym, że twierdzenia podatnika poparte umową użyczenia z 1 stycznia 1994 r., ocenić należy jako niezasługujące na wiarę w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.
Takiej opinii Sądu nie podważają także kserokopie fotografii znajdujących się w aktach sprawy, bowiem fakt przechowywania na części spornej działki zużytych opon, stery cegieł (być może pochodzących ze starej stajni), drewnianych palet, starych maszyn rolniczych lub ich części oraz kilku zafoliowanych bel ze słomą, w świetle powyższych ustaleń, nie może wpływać na sposób opodatkowania działki [...], skoro z całości zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że cała ogrodzona działka nr [...] jest zamkniętym zakładem produkcyjnym.
Zebrany w sprawie materiał nie wskazuje zatem na naruszenie prawa przez organy ani też nie daje podstaw do twierdzenia, że postępowanie podatkowe było prowadzone w sposób naruszający zaufanie do tych organów w stopniu dającym podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Brak też konkretnych argumentów przemawiających na rzecz tezy, iż doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Z wcześniejszych spostrzeżeń wynika bowiem, że oceny dokonanej w sprawie przez organy podatkowe nie można uznać za dowolną zwłaszcza, że mieści się ona w granicach określonych ostatnio wspomnianym przepisem.
Na ocenę sprawy nie mogą mieć wpływu argumenty powołane w skardze, jaki załączone do niej dokumenty, przede wszystkim z tego względu, że dokumenty te znajdują się w aktach sprawy i podlegały ocenie organów podatkowych. Odmienna ich ocena przez skarżącego nie przesądza, że stanowisko organów jest błędne.
Zdaniem Sądu, skarżący negując ustalenia organów, nie podważył ich skutecznie, podobnie jak i wniosków z nich wynikających.
Wymaga zaakcentowania, że sądy administracyjne powołane zostały do kontrolowania (oceny) działalności administracji publicznej, a nie do zastępowania organów administracji w procesach administrowania. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej, jako takiej, do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Sąd nie ma więc uprawnień ani do ustalania na nowo stanu faktycznego, ani do przeprowadzania postępowania dowodowego, ani też do dokonywania własnej oceny dowodów, zwłaszcza gdy – jak wskazano powyżej – Sąd przyjął i uznał za prawidłowe ustalenia dokonane w postępowaniu podatkowym. W postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów (art. 106 p.p.s.a.), ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła.
Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w skardze o braku chęci organu do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Wszechstronne wyjaśnienie sprawy jest bowiem możliwe tylko przy aktywnej postawie podatników, a także wówczas gdy w odpowiednim czasie, dokumentują oni prawidłowo zdarzenia mające wpływ na wysokość ich zobowiązań.
Na podstawie ustaleń dokonanych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (oględziny obiektu) organy podatkowe zasadnie przyjęły, że będące współwłasnością J. i J. K. grunty rolne działki [...] faktycznie zajęte są na działalność gospodarczą.
W świetle powyższych rozważań Sąd zgadza się z taką ich klasyfikacją i opodatkowaniem ich najwyższą stawką, uznając, że na ocenę tę nie mogą mieć wpływu odmienne twierdzenia skarżącego, które nie zostały poparte żadnymi konkretnymi dowodami świadczącymi o innych okolicznościach faktycznych.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut skarżącego co do pominięcia jego oświadczenia o tym, że ogrodzenie i utwardzenie placu należy do prywatnej własności skarżącego i jego żony. Jak wynika z decyzji oświadczenie to poddane zostało analizie i uznane za pozostające w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Okoliczność, że działka jest współwłasnością małżonków, jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą oraz całość działki jest zajęta na działalność gospodarczą została dowiedziona protokołem oględzin i dokumentacją fotograficzną. Ustalenie to doprowadziło organ do wymierzenia podatku od gruntu rolnego związanego z działalnością gospodarczą, co znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach ustawy podatkowej (art. 1 a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l.).
Podsumowując, zważywszy na treść przepisów art. 1 a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 6 ust. 1 u.p.o.l., zdaniem Sądu, uzasadnione jest twierdzenie wyrażone w zaskarżonej decyzji, że prawidłowo określono podatnikowi podatek od nieruchomości za rok 2014. Sąd uznał – jak wykazano powyżej - że organy podatkowe nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowią naruszenia prawa. Konsekwencją takich ustaleń było prawidłowe przyjęcie, że nieruchomość (budowle i grunt rolny) należy do kategorii nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i zastosowanie najwyższej stawki podatkowej. W sprawie nie doszło zatem także do naruszenia przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego
Mając na uwadze wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane w wyroku z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1380/15, wskazać należy, że Sądowi z urzędu wiadomo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wielokrotnie orzekał w sprawach podatnika dotyczących łącznego zobowiązania podatkowego za poszczególne lata podatkowe, np. w sprawach o sygn.: I SA/Sz 613/12, I SA/Sz 580/13, I SA/Sz 617/12. Wyroki te na skutek zaskarżenia skargą kasacyjną podatnika lub organu były utrzymywane w mocy lub uchylane przez Naczelny Sąd Administracyjny, np. w sprawach o sygn.: II FSK 1706/13, II FSK 942/14, II FSK 1473/13. Faktem jest,
że w ww. postępowaniach podatnik podnosił zbieżne zarzuty, szczególnie dotyczące kwestii zajęcia działki [...] na działalność gospodarczą, wobec jednak zróżnicowania zgromadzonego materiału dowodowego w sprawach prowadzonych za poszczególne lata podatkowe i ocen tego materiału, rozstrzygnięcia te nie mogą mieć decydującego znaczenia w rozpoznawanej sprawie, w której również zapadł wyrok NSA (wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są na stronie intenretowej:www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło