I SA/Sz 674/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 2 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości S. Spółka z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 24 kwietnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku od towarów i usług. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Syndyk Masy Upadłości S. Spółka z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...], w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu strona wskazała, że Spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Zwróciła uwagę na prowadzone postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku spółki ( postanowienie sądu z dnia 9 marca 2012 r. – odpis z KRS k. [...]). Syndyk podał w uzasadnieniu wniosku, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wskazał, że w masie upadłości brak jest środków, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów postępowania. Syndyk zwrócił uwagę, że w skład majątku upadłego wchodzi nieruchomość o wartości [...] zł oraz że na nieruchomości tej ustanowiono szereg hipotek, które przewyższają wartość tego mienia. Z kolei co do posiadanej wierzytelności o wartości [...] zł oświadczył, że przysługują one w stosunku do spółki prawa [...], mającej siedzibę na [...], "są przeterminowane" i szansa na ich ściągnięcie jest "praktycznie zerowa". Syndyk oświadczył, że jedynym majątkiem jaki znajduje się w masie upadłości są ruchomości o wartości [...] zł oraz środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie w łącznej wysokości [...] zł. Podniósł też, że stan środków, z uwagi na konieczność ponoszenia bieżących kosztów postępowania upadłościowego, będzie się systematycznie zmniejszał. Zdaniem Syndyka, wyzbycie się znaczących środków pieniężnych może doprowadzić do umorzenia postępowania upadłościowego, co oznacza, że roszczenia wierzycieli nie zostaną zaspokojone. W takiej sytuacji będzie on zmuszony rozważyć, czy wyzbyć się środków masy upadłości niezbędnych do prowadzenia postępowania, czy też zrezygnować ze skutecznego dochodzenia prawa na drodze sądowoadministracyjnej. Zdaniem strony skarżącej, odmowa zwolnienia od kosztów sądowych będzie oznaczać rzeczywiste ograniczenie możliwości zainicjowania postępowania. Uzasadniając wniosek, syndyk podniósł, że w analogicznych okolicznościach postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt [...]) zostało syndykowi przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach Syndyk wskazał, że kapitał zakładowy Spółki w upadłości likwidacyjnej stanowi wartość [...] zł; środki trwałe stanowiły w 2011 r. wartość [...] zł, a za 2011 r. wykazała zysk bilansowy o wartości [...] zł. Wskazano, że na dzień 12 lipca 2013 r. stan środków na rachunku bankowym wynosił [...] zł, a w kasie [...] zł. Do wniosku dołączono: - wyciąg bankowy z dnia 10 lipca 2013 r. ze stanem środków [...] zł, - raport kasowy za okres od 25 stycznia do 28 stycznia 2013 r. z saldem [...] zł, - opracowanie "Opis i oszacowanie wartości przedsiębiorstwa "S." Spółka z o.o. w [...] sporządzony 23 maja 2012 r., - opracowanie "Opis i oszacowanie wartości przedsiębiorstwa "S." Spółka z o.o. w [...] sporządzony 25 kwietnia 2013 r., - postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2013 r. (sygn. akt [...]). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Syndyk nadesłał: - raport kasowy za okres od 1 sierpnia do 31 sierpnia 2013 r. - wyciąg z rachunku bankowego od 10 lipca do 21 sierpnia 2013 r., - sprawozdania rachunkowe z uzasadnieniem za okres od 9 marca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. oraz za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. - rachunek zysków i strat za okres od 8 marca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. - bilans za okres od 8 marca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Przedkładając powyższe Syndyk wyjaśnił także, że nieruchomość wchodząca w skład masy upadłości została zbyta za cenę [...] zł oraz że na nieruchomości tej ustanowiono szereg hipotek, które przewyższają uzyskaną cenę, co oznacza, że uzyskana cena nie będzie mogła posłużyć uiszczeniu kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zdaniem Syndyka, jedynym majątkiem, jaki znajduje się w masie upadłości – z uwagi na zbycie nieruchomości – są środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie. Syndyk zaznaczył, że kwota [...] zł (uzyskana 31 lipca 2013 r.) stanowi wadium wpłacone w toku postępowania przetargowego na sprzedaż nieruchomości oraz że rzeczywiste środki, którymi dysponuje Syndyk wynoszą na dzień 15 sierpnia 2013 r. [...] zł. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, dostępny w bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia ( postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stan upadłości i brak prowadzenia przez syndyka działalności w jej toku nie jest równoznaczny z brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych gdyż samo jej ogłoszenie stosownie do art. 13 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z dnia 9.04. 2003r., Nr 60 poz.535 z późn. zm.) uwarunkowane jest posiadaniem środków na koszty postępowania (por. postanowienie WSA w Krakowie z 14 maja 2008 r. I SA/Kr 766/06 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przychylić należy się też do poglądu, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi to dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 203/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Analizując wniosek Syndyka masy upadłości oraz informacje i dane zawarte w przedłożonych dokumentach, należy stwierdzić, że zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący Syndyk nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych dokumentów wynika, że składając wniosek o prawo pomocy Syndyk posiadał zgromadzone na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości przekraczającej [...] zł, a w kasie [...] zł. W bilansie spółki uwagę zwraca pozycja dotycząca należności spółki: należności od pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług na koniec 2012 r. o okresie spłaty do 12 miesięcy wynosiły [...] zł (k. [...]) oraz brak należności dochodzonych na drodze sądowej. Powyższa okoliczność poddaje pod wątpliwość prawdziwość oświadczenia syndyka co do tego, że posiadane wierzytelności (o wartości [...] zł) są "przeterminowane" i "szansa na ich ściągnięcie z dłużnika jest praktycznie zerowa" (k. [...]). Natomiast w pozycji: należności z tytułu podatków, dotacji, ceł (...), pozostawała kwota [...] zł. Syndyk posiadał 15 sierpnia 2013 r. na rachunku bankowym kwotę [...] zł (k. [...]), w tym [...] zł wpłacone 31 lipca 2013 r. tytułem wadium. Z kolei ze sprawozdania rachunkowego za okres marzec-kwiecień b.r. (k. [...]) wynika, że miesięczne wydatki wynikające z czynności syndyka (m.in. koszty utrzymania majątku, koszty eksploatacji majątku, koszty wykonywania czynności syndyka) wynoszą średnio ok. [...] zł. Z akt sprawy wynika również, że stan środków w kasie został zasilony w dniu 29 sierpnia 2013 r., środkami pieniężnymi w wysokości [...] zł pochodzącymi z realizacji czeku (raport kasowy k. [...]). Z rozliczenia raportu kasowego wynika, że stan środków w kasie wynosił na koniec sierpnia 2013 r. [...] zł (z uwzględnieniem wydatkowanej w sierpniu kwoty [...] zł oraz posiadanych [...] zł z poprzedniego okresu). Takie okoliczności niniejszej sprawy uniemożliwiają uznanie, że syndyk nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Zdaniem referendarza sądowego, nie ma podstaw, aby wydatkom związanym z prowadzeniem postępowania upadłościowego przyznawać a limine pierwszeństwo w stosunku do opłat ponoszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym bardziej, że pośrednio również zmierza ono do zabezpieczenia interesów wierzycieli upadłej spółki (taki pogląd przedstawił już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 czerwca 2013 r. I FZ 40/13 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstąpienie na drogę sądową celem dochodzenia praw Spółki lub ochrony jej interesów mieści się w ramach czynności likwidacyjnych podejmowanych przez syndyka masy upadłości. Tym samym koszty związane z postępowaniem sądowym powinny być uwzględnione przez syndyka w ramach niezbędnych lub koniecznych wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną likwidacją (postanowienie NSA z 29 maja 2012 r. sygn. akt I GZ 93/12www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzić należy, że Syndyk nie wykazał w niniejszej sprawie, że uiszczenie kwoty [...] zł z dostępnych środków pieniężnych, spowoduje konieczność umorzenia postępowania upadłościowego. O konieczności przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym nie przesądza także fakt zwolnienia Syndyka od kosztów sądowych w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku, były bowiem akta niniejszej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, przedstawione wyżej, okoliczności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.