I SA/Sz 674/19
WyrokWSA w Szczecinie2020-01-15
Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Alicja Polańska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który objął funkcję w momencie, gdy spółka była już niewypłacalna, może zostać zwolniony z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie zgłosi wniosku o upadłość niezwłocznie po objęciu funkcji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie tych wniosków nastąpiło bez jego winy, lub nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości. Nawet jeśli przesłanki niewypłacalności wystąpiły przed objęciem funkcji, członek zarządu ma obowiązek zgłosić wniosek o upadłość niezwłocznie po objęciu funkcji i ustaleniu, że stan spółki tego wymaga. Formalne pełnienie funkcji członka zarządu, a nie faktyczne wykonywanie obowiązków, jest kluczowe dla ustalenia odpowiedzialności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku VAT i podatku dochodowego od osób prawnych. Organ I instancji ustalił, że zaległości powstały w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji prezesa zarządu, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżąca nie wykazała, że nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie, ani nie wskazała mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości. Po utrzymaniu decyzji przez organ II instancji, skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do września, listopada i grudnia 2014 r. i stycznia 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oraz z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie płatności zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych za kwiecień, czerwiec, okresy od sierpnia do grudnia 2014 i stycznia 2015 r. oddala skargę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej E. M. (dalej "skarżąca"), byłego członka zarządu M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, dalej "spółka", za zaległości podatkowe tej spółki, tj. z tytułu:
1) podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2014 r. oraz styczeń 2015 r., odsetek za zwłokę od wskazanych zaległości podatkowych oraz kosztów postępowania egzekucyjnego powstałych w związku z koniecznością dochodzenia wskazanych zaległości podatkowych,
2) odsetek od niezapłaconych zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych za kwiecień, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2014 r. oraz styczeń 2015 r., oraz kosztów postępowania egzekucyjnego powstałych w związku z koniecznością dochodzenia wskazanych zaległości podatkowych.
Zaległości przedstawiono w decyzji w tabeli.
W uzasadnieniu decyzji podano, że spółka powstała na podstawie umowy spółki sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 2019 r., repertorium A nr [...]. Zgodnie z tym dokumentem spółkę zawiązali: E. B. (dalej E.B.) i J. K., którzy dokonali wyboru jednoosobowego zarządu spółki w osobie L. K. (dalej L.K.), który pełnił funkcję prezesa zarządu z przerwami na zmianę z E.B. do [...] maja 2014 r. W tym dniu, uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników odwołano E.B. ze stanowiska prezesa zarządu i w tym samym dniu, tj. w dniu [...] maja 2014 r. uchwała nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników na stanowisko prezesa zarządu powołano skarżącą. Natomiast w dniu [...] kwietnia 2015 r. uchwała nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników skarżąca została odwołana ze stanowiska prezesa zarządu spółki, po uprzednim złożeniu w dniu [...] marca 2015 r. rezygnacji z pełnienia funkcji prezesa zarządu. Pismo o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu skarżąca skierowała na adres zamieszkania J.K. Organ I instancji przyjął, że skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu do dnia [...] marca 2015 r. Organ I instancji podał, że spółka w większości zajmowała się sprzedażą hurtową odpadów i złomu. W wyniku analizy zapisów na karcie kontowej i dokumentów źródłowych organ I instancji ustalił, że spółka posiadała zaległości podatkowe, na które poza zobowiązaniem z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych styczeń 2015, zostały wystawione tytuły wykonawcze, przestawione w tabeli.
Organ I instancji ustalił, że zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług oraz odsetek od niezapłaconych w terminie płatności zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych powstały w czasie pełnienia przez skarżącą funkcji prezesa zarządu spółki, w okresie od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r.
Przedmiotowe zaległości wynikają z:
1) korekt deklaracji w podatku od towarów i usług [...] za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad, grudzień 2014, styczeń 2015 r. (data wpływu do organu podatkowego: [...].07.2016 r.)
2) korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) [...] przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. złożonej w dniu [...].06.2016r. (data wpływu do organu podatkowego [...].06.2016 r.).
3) korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) [...] przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r., złożonej w dniu [...] grudnia 2016 r. (data wpływu do organu podatkowego [...].12.2016 r.).
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1649), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest przed dniem 1 styczeń 2016 r., stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed tym dniem. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich jest instytucją prawną uregulowaną w rozdziale 15 działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), dalej "o.p.". Organ I instancji przytoczył treść art. 116 § 1 i 2 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.).
Organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) i art. 25 ust. 1 z dnia 15 lutego 1992 r. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm.), podatnik zobowiązany był uiszczać podatki (zaliczki) bez wezwania w stosownych terminach.
Organ I instancji wskazał terminy płatności zobowiązań objętych niniejszym postępowaniem. Organ I instancji wskazał, że upływ terminu do zapłaty podatku spowodował przekształcenie się zobowiązania podatkowego w zaległość podatkową. Oznacza to, że za ww. zaległości odpowiada ten członek zarządu, za którego kadencji przypadał termin płatności podatku, którego w tym terminie nie uiszczono, co spowodowało powstanie zaległości.
Organ I instancji podał, że skarżąca pełniła obowiązki prezesa zarządu spółki w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązań podatku od towarów i usług za okresy: czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad, grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., a także zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za kwiecień, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2014 r. oraz styczeń i 2015 r., które powinny zostać uiszczone przez spółkę.
Organ I instancji podał, że nieuregulowane zobowiązanie w podatku od towarów i usług przez spółkę stanowiło łącznie kwotę [...]zł (należność główna) i wynikało z korekt deklaracji [...] złożonych po kontroli (data wpływu deklaracji do organu [...].07.2016 r.) We wcześniej składanych deklaracjach za wskazane miesiące spółka nie wykazywała kwot należnych do zapłaty.
Nieuregulowane zobowiązanie z tytułu odsetek stałych od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za kwiecień, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2014 wynosiło łącznie [...] zł. Zaległości te, wynikają z korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych [...] za 2014 r., złożonej w organie podatkowym (data wpływu: [...].06.2016 r.). W pierwotnie złożonym zeznaniu spółka wykazała stratę oraz nie wskazała należnych zaliczek. Nieuregulowane zobowiązanie z tytułu odsetek stałych od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń 2015 r. w kwocie [...]zł wynikała z korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych [...] za 2015 r., złożonej w organie podatkowym (data wpływu: [...].12.2016 r.). W pierwotnie złożonym zeznaniu CIT-8 za 2015 r. spółka wykazała stratę oraz nie wykazała należnych zaliczek. Organ I instancji wskazał, że korekty deklaracji [...] jak i zeznania CIT-8 za 2014 r. zostały złożone po okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu. Organ I instancji przedstawił informację dotyczącą bezskuteczności postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec spółki.
Organ I instancji wskazał, że organ egzekucyjny, przed powstaniem zobowiązań objętych niniejszym postępowaniem, prowadził postępowania egzekucyjne w stosunku do innych, powstałych wcześniej zobowiązań podatkowych spółki. Z racji bezskuteczności egzekucji, postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Podstawą wydanego rozstrzygnięcia była przesłanka, o której mowa w art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.- dalej "u.p.e.a."), tj. fakt, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z racji tego, że zaległości powstałe w okresie pełnienia przez skarżącą członka zarządu, zostały ujawnione dopiero w 2016 r., na skutek złożonych przez spółkę korekt, pozwalało to wierzycielowi w myśl art. 6 § 1c u.p.e.a. pierwotnie odstąpić od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych i w stosunku do zaległości spółki, objętych niniejszym postępowaniem (z wyjątkiem zobowiązania z tytułu odsetek od niezapłaconych zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych za styczeń 2015) tytuły wykonawcze zostały wystawione dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r., po ujawnieniu nowego źródła majątku.
Organ I instancji uzyskał informację, że C. spółka z o.o., dalej "firma C."- rozliczyła faktury ze spółką kompensacyjnie i zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, celem dokonania ustaleń co do prawidłowości potrącenia wzajemnych wierzytelności między kontrahentami. Mając na uwadze to, że prawidłowość realizacji zajęcia wierzytelności z dnia [...] lutego 2018 r. jest przedmiotem kontroli, organ I instancji w dniu [...] czerwca 2018 r. wystawił tytuły wykonawcze obejmujące kolejne zaległości podatkowe, m.in., w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., a także zobowiązania z tytułu odsetek od niezapłaconych zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych za kwiecień, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2014 roku i skierował w dniu [...] czerwca 2018 r. do firmy C. zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Firma C. po ponagleniu organu, pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. oświadczyła, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec spółki. Z uwagi na to, że dokumenty przedłożone w toku kontroli dłużnika zajętej wierzytelności, prowadzonej w stosunku do wcześniej dokonanego zajęcia, potwierdziły prawidłowość wzajemnej kompensaty i nieistnienie wierzytelności, organ egzekucyjny nie dokonywał w tym zakresie żadnych czynności. W plikach JPK za październik 2018 r. została ujawniona kolejna transakcja między spółką, a firmą C. Z tego powodu, w dniu [...] grudnia 2018 r. organ egzekucyjny ponownie skierował do firmy C. kolejne zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności. Korespondencja ta nie została podjęta.
Organ I instancji skierował do spółki wezwanie z dnia [...] stycznia 2019 r. do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku lub źródłach dochodu. Wezwanie zostało odebrane przez spółkę w dniu [...] stycznia 2019 r. Z uwagi na to, że spółka nie złożyła oświadczenia o posiadanym majątku lub źródłach dochodu, za datę odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych przyjęto datę doręczenia wezwania, tj. dzień [...] stycznia 2019 r.
W związku z tym, że nie ustalono innego majątku, z którego można by skutecznie prowadzić egzekucję, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ egzekucyjny na postawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył prowadzone (m.in. do zaległości za podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2014 r. oraz styczeń 2015 r. oraz zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconych zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych za kwiecień, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2014 r.) postępowanie egzekucyjne, stwierdzając, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Nie wystawiono natomiast tytułu wykonawczego na zaległość z tytułu odsetek od niezapłaconych zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych styczeń 2015.
Organ I instancji stwierdził, że o braku majątku spółki świadczyły, przede wszystkim, wcześniej prowadzone postępowania egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujących inne zaległości niż będące przedmiotem niniejszej decyzji.
Organ I instancji skierował do banków i firm, wymienionych w decyzji pisma o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność spółki. Kopie pism doręczono spółce (w większości odebrała je skarżącą). Banki poinformowały, że konta spółki zostały zablokowane, a na rachunkach brak środków, a także że wystąpił zbieg egzekucji. Firmy informowały, że nie mają zobowiązań wobec spółki.
W dniu [...] lutego 2015 r. do organ I instancji wpłynęło pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B., w którym komornik poinformował, że zgodnie postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...] jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego przeciwko spółce W związku z powyższym w załączeniu do pisma z dnia [...] czerwca 2015 r. organ I instancji przesłał do Komornika Sądowego tytuły wykonawcze obejmujące inne zaległości niż objęte niniejszym postępowaniem celem łącznego prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego.
W toku prowadzonych czynności egzekucyjnych poborca skarbowy dokonał w dniu [...] czerwca 2012 r. zajęcia ruchomości spółki, tj. łóżka solaryjnego i pawilonu handlowego. Komornik sądowy, prowadząc postępowanie egzekucyjne na poczet zaległości spółki wobec organu podatkowego i innych wierzycieli dokonał także w dniach [...] maja 2013 r. i [...] września 2014 r. zajęcia wskazanych wyżej ruchomości spółki, tj. łóżka solaryjnego i pawilonu handlowego, a także zestawu komputerowego. Kilkukrotne próby licytacji zajętego majątku nie przyniosły jednak efektów z powodu braku potencjalnych nabywców.
W związku z pismami z [...] listopada 2015 r. i [...] grudnia 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. zwrócił się do wierzyciela – organu podatkowego o wskazanie innego majątku dłużnika, z którego może być prowadzona egzekucja, pod rygorem umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. organ I instancji poinformował, że nie jest mu znany inny majątek spółki, z którego można by prowadzić egzekucję i w związku z tym wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W następstwie powyższego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., Komornik Sądowy umorzył, na wniosek wierzyciela, postępowanie egzekucyjne prowadzone we wszystkich sprawach, których wierzycielem był organ podatkowy.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone w stosunku do innych zaległości, tj. nieobjętych niniejszą decyzją. Podstawą wydanego rozstrzygnięcia była przesłanka wypływająca z art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. fakt, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Kolejne postanowienie o bezskuteczności egzekucji Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. wydał w dniu [...] września 2016 r., który stwierdził, że bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki z wniosku wierzyciela- organu podatkowego wobec innych zaległości podatkowych spółki. Przedmiotem prowadzonego postępowania była, po raz kolejny, m.in., egzekucja pawilonu handlowego (cena wywołania 10 tys. zł) oraz łóżka solaryjnego (cena 1 tys. zł).
Organ egzekucyjny, prowadząc postępowanie egzekucyjne w stosunku do zaległości spółki za inne okresy, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność. Umorzenia postępowania dokonano, po tym, gdy w ramach rekwizycji ustalono składnik majątku spółki w postaci urządzenia do cięcia blach, jednak środki uzyskane z tytułu sprzedaży tego urządzenia w kwocie [...]zł zostały w całości zaliczone na koszty egzekucyjne Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S..
Prowadząc czynności egzekucyjne w terenie, w dniach [...] kwietnia 2013 r., [...] kwietnia 2013 r., [...] kwietnia 2013 r., [...] kwietnia 2013 r., [...] listopada 2014 r., [...] marca 2015 r., [...] listopada 2015 r., w ramach czynności egzekucyjnych prowadzonych na postawie tytułów wykonawczych obejmujących inne zaległości spółki, poborca skarbowy sporządził relację o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, gdyż mieszkanie, w którym znajdowała się siedziba Spółki było zamknięte. W dniu [...] marca 2015 r. poborca skarbowy sporządził kolejny raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, ponieważ pełnomocnik firmy F. , do której udał się poborca, oświadczył, że firma nie posiada żadnej blachy należącej do spółki.
W ramach czynności egzekucyjnych i poszukiwania majątku prowadzonego na postawie tytułów wykonawczych obejmujących inne zaległości spółki, w dniu [...] lutego 2014 r. organ I instancji wystąpił do Wydziału Komunikacji i Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Ś. z wnioskiem o udostępnienie informacji czy spółka figuruje w ewidencji Starostwa jako właściciel pojazdów mechanicznych. W odpowiedzi, uzyskano informację, że spółka nie posiada zarejestrowanych w Starostwie pojazdów mechanicznych.
Organ I instancji podał, że w toku prowadzonego nadzoru wierzycielskiego nad zaległościami podatkowymi spółki w celu ustalenia innego majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja, zwrócono się do innych instytucji, wymienionych w decyzji, mogących posiadać informacje na temat majątku spółki.
W związku z niemożnością zaspokojenia zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji administracyjnej, organ I instancji w 2013 r. podjął decyzję o dochodzeniu swoich roszczeń od spółki, w drodze tzw. egzekucji uniwersalnej i pismem z dnia [...] marca 2013 r. wniósł o ogłoszenie upadłości dłużnika. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. VII Wydział Gospodarczy oddalił wniosek, na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2015r.), gdyż majątek dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie nawet kosztów postępowania.
Organ I instancji wskazał, że z rachunków zysków i strat składanych przez spółkę do Sądu Rejonowego w K. IX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego i Urzędu Skarbowego w B. wynika, że od 2011 r., z wyjątkiem 2013 r., spółka wykazała straty: za 2011 r. wykazała stratę w kwocie [...]zł, za 2012 r. wykazała stratę - w kwocie [...]zł, za 2014 r. wykazała stratę - w kwocie [...]zł, za 2015 r. wykazała stratę - w kwocie [...]zł, za 2016 r. wykazała stratę - w kwocie [...]zł, natomiast za 2017 r. wykazała stratę - w kwocie [...]zł.
Organ I instancji podał, że organ podjął czynności egzekucyjne w stosunku do całego ujawnionego majątku spółki, a przeprowadzone postępowanie egzekucyjne nie przyczyniło się do wyegzekwowania należności podatkowych. Bezskuteczne czynności egzekucyjne wobec majątku spółki podejmował także Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B.. Wprawdzie w toku postępowania ujawniono majątek w postaci, m.in., łóżka solaryjnego, pawilonu handlowego, jednak wartość tych ruchomości była znikoma (ok. [...] zł) w stosunku do kwoty zaległości. Ewentualne zbycie tych ruchomości, mogłoby zaspokoić, co najwyżej koszty samego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Organ I instancji podał, że zmaterializowała się przesłanka, wynikająca z art. 116 § 1 o.p., dotycząca bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do majątku spółki.
Na podstawie wyżej opisanych okoliczności, w ramach postępowania egzekucyjnego i nadzoru wierzycielskiego, organ podatkowy I instancji stwierdził, że egzekucja wskazanych wyżej zaległości w podatku od towarów i usług oraz odsetek od niezapłaconych zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych okazała się bezskuteczna i nie ma realnych możliwości zaspokojenia powyższych należności z majątku spółki, tym bardziej, że kwota zaległych zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, ciążących na spółce, których wierzycielem jest organ podatkowy wynosiła ponad 1,5 miliona złotych. Organ I instancji wskazał, że prowadzi obecnie postępowanie egzekucyjne wobec spółki na rzecz innych wierzycieli na kwotę ok. 154 tys. zł. Podkreślenia wymaga także to, że z pisma [...] Bank S.A. z dnia [...] listopada 2018 r. wynikało, że wobec spółki postępowanie egzekucyjne prowadzą także komornicy sądowi, a kwota dochodzonych przez nich wierzytelności, na rzecz innych wierzycieli niż organ podatkowy przekracza 272 tys. złotych.
W ocenie organu I instancji wystąpiły podstawy ogłoszenia upadłości, uregulowane w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 112 ze zm.- zmiana tytułu ustawy na podstawie art. 428 pkt 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne Dz. U. poz. 978, wejście w życie 1 stycznia 2016 r.), dalej "pr.u.". Spółka przestała spłacać zobowiązania podatkowe już w 2011 r., dlatego też przesłania do ogłoszenia upadłości zbadano w oparciu o przepisy istniejące w dniu powstania zaległości, a zatem na gruncie przepisów pr.u., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.
Organ I instancji wskazał, że dla oceny, kiedy powstał obowiązek prawny złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki należy wziąć pod uwagę czas zaistnienia jednej z dwóch przesłanek określonych w art. 11 pr.u., tj. w sytuacji, gdy spółka nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Niewykonanie wymagalnych zobowiązań nie musi odnosić się do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, tzn. czy są to zobowiązania cywilnoprawne czy publicznoprawne. Również nieuregulowanie wymagalnych zobowiązań nawet o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność w rozumieniu art. 11 pr.u.
Organ I instancji podał, że zobowiązaniem o najwcześniejszym terminie płatności, które wciąż nie zostało uregulowane, a którego termin płatności upłynął z dniem 25 lutego 2011 r., jest zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r., które z dniem 26 lutego 2011 r. przekształciło się w zaległość podatkową. W kolejnych okresach powstały następne zaległości podatkowe, m.in. w podatku od towarów i usług za kolejne miesiące 2011 r., które również nadal pozostają nieuregulowane. Organ I instancji podał, że już od lutego 2011 r. spółka przestała regulować swoje zobowiązania podatkowe, a z zebranego materiału dowodowego w sprawie, tj. z kart kontowych wynikało, iż począwszy od zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. spółka przestała terminowo spłacać swoje zobowiązania podatkowe w podatku VAT.
Organ I instancji podał, że na podstawie art. 21 pr.u., wniosek o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego - w przypadku spółki winien zostać złożony najpóźniej w dniu 8 kwietnia 2011 r., czyli 14 dni po upływie terminu płatności drugiego z kolei nieuregulowanego zobowiązania, tj. z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2011 r., które zostało ostatecznie wyegzekwowane przez organ podatkowy dopiero w dniu 23 maja 2012 r. Organ I instancji podał, że niewypłacalność spółki była oczywista już przed [...] maja 2014 r., tj. dniem powołania skarżącej na stanowisko prezesa zarządu spółki.
Organ I instancji wskazał, że skarżąca, przyjmując stanowisko prezesa zarządu spółki powinna zapoznać się z finansami i sytuacją majątkową spółki i skoro wystąpiły przesłanki niewypłacalności firmy, winna w terminie 14 dni po objęciu funkcji prezesa zarządu, czyli do dnia [...] maja 2014 r. złożyć wniosek o upadłość. Skarżąca nie złożyła takiego wniosku i umożliwiła spółce generowanie kolejnych długów, czego dowodem są choćby powstałe w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu, zaległości podatkowe objęte niniejszą decyzją. Ponadto, z zestawienia stanu zaległości spółki, sporządzonego na dzień [...] lutego 2019 r., wynikało, że w organie egzekucyjnym znajdują się, m.in., tytuły wykonawcze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. obejmujące zaległości za lata 2014-2015, tj. za okresy rozliczeniowe, w czasie pełnienia przez skarżącą, funkcji członka zarządu spółki. Organ I instancji przeanalizował rzeczywistą sytuację finansową spółki.
Organ I instancji podał, że z uzyskanych z Sądu Rejonowego w K. IX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego kserokopii sprawozdań finansowych za lata 2011-2016 oraz sprawozdania za 2017 r., złożonego do organu podatkowego, wynikało, iż poza 2013 r., kiedy to spółka wykazała zysk z działalności w kwocie [...]zł, od początku działalności, tj. od 2011 r. spółka wykazywała straty w następujących kwotach: za 2011 r. w wysokości [...] zł za 2012 r. w wysokości [...] zł, za 2014 r. w wysokości [...] zł, za 2015 r. w wysokości [...] zł, za 2016 r. w kwocie [...]zł, a za 2017 r. w kwocie [...]zł. Ponadto z bilansów sporządzonych na dzień [...] grudnia 2011 r., [...] grudnia 2012 r., [...] grudnia 2013 r., [...] grudnia 2014 r., [...] grudnia 2015 r. oraz [...] grudnia 2016 r., wynikało, że od początku działalności spółki, tj. począwszy od 2011r. oraz w latach następnych zobowiązania spółki przewyższały (w większości znacząco) wartość jej aktywów, co organ I instancji przedstawił w tabeli zawartej w decyzji.
Organ I instancji stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka niewypłacalności spółki, o której mowa w art. 11 pkt 2 pr.u.
Organ I instancji stwierdził, że skoro skarżąca nie zgłosiła we właściwym czasie stosownego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, to było to wynikiem zawinionego zaniechania obowiązków członka zarządu. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów. W okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu wystąpiły przesłania niewypłacalności spółki i nie został zgłoszony w ciągu 14 od objęcia przez nią funkcji prezesa zarządu wniosek o upadłość. Zaistnienie, bowiem przesłanek do ogłoszenia upadłości w czasie, gdy członek zarządu nie miał jeszcze wpływu na tego rodzaju kroki, nie oznacza, że takich kroków nie powinien podjąć później, po objęciu swej funkcji.
W oparciu o dokumenty złożone w Krajowym Rejestrze Sądowym organ I instancji stwierdził, że skarżąca jako prezes zarządu spółki podpisała sprawozdanie finansowe za 2013 r. Organ I instancji podał, że skarżąca podpisała sprawozdanie finansowe za 2013 r., to już w tym okresie winna być świadoma sytuacji finansowej spółki. Był to okres, w którym zobowiązania spółki przekraczały (począwszy od 2011r.) wartość majątku spółki, a ponadto istniały nieuregulowane zobowiązana podatkowe (w pozycji [...] bilansu za 2013 r. zobowiązania podatkowe wynosiły [...] zł), datujące się już od 2011 r. Skarżąca powinna rozpocząć wykonywanie swojej pracy od sprawdzenia finansów spółki. Tylko w ten sposób mogła ustalić, czy już w chwili powołania do zarządu nie zachodziły wobec spółki podstawy do ogłoszenia jej upadłości. Organ I instancji podał, że skoro skarżąca nie złożyła niezwłocznie wniosku o ogłoszenie upadłości, powinna się liczyć z tym, że będzie ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Podkreślenia wymagało, że skarżąca jeszcze przed objęciem funkcji członka zarządu, a także niezwłocznie po jej objęciu, odbierała korespondencję z organu, którą stanowiły kopie zajęć wierzytelności (w dniach [...] kwietnia 2014 r., [...] kwietnia 2014 r" [...] maja 2014 r., [...] czerwca 2014 r., [...] czerwca 2014 r., [...] lipca 2014 r., [...] sierpnia 2014 r., [...] grudnia 2014 r.). Organ I instancji wskazał, że skarżąca była już w tym czasie była poinformowana o istnieniu zobowiązań ciążących na spółce, które dochodzone były w trybie egzekucji administracyjnej.
Organ I instancji podał, że późniejsze, w stosunku do powstania przesłanek ogłoszenia upadłości, powołanie na członka zarządu spółki, samo w sobie nie zwalnia z obowiązku zachowania należytej staranności w zarządzaniu, w szczególności w prowadzeniu spraw finansowych. W przeciwnym, bowiem razie, prowadziłoby to do sytuacji generowania długów, niezapłaconych zobowiązań podatkowych przekształconych w zaległości, bez ryzyka poniesienia odpowiedzialności za ich zapłatę. Organ I instancji podał, że skarżąca nie dochowała staranności, co do zakresu swoich statutowych obowiązków, z których nie wyłączono spraw finansowych. Godząc się na wejście do zarządu spółki wzięła jednocześnie na siebie ryzyko odpowiedzialności za wyniki także finansowe spółki. W rozpatrywanej sprawie brak takiej staranności doprowadził do sytuacji, w której spółka generowała kolejne długi.
Organ I instancji wskazał, że profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, jaką jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, m. in., art. 355 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.), pozwala na przyjęcie, iż każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wobec tego wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Organ I instancji podał, że pomimo istniejących zobowiązań zarząd spółki w osobie skarżącej nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie zostało również wszczęte postępowanie układowe dotyczące spółki. Organ I instancji podkreślił, że skarżąca nie wskazała okoliczności, z których wynikałoby, iż nie ponosi winy za niezgłoszenie bądź nieterminowe złożenie wniosku o upadłość lub nie wszczęcie postępowania układowego.
Organ I instancji wskazał, że z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego w K. VII Wydziału Gospodarczego z dnia [...].01.2018 r. wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, jednakże majątek spółki nie wystarczał nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Fakt, że Sąd oddalił wniosek organu podatkowego, nie zwalnia jednak członka zarządu z obowiązku złożenia wniosku o upadłość, gdyż wystąpiły przesłanki niewypłacalności, także wtedy, gdy niewypłacalność spółki wystąpiła przed jego powołaniem na stanowisko prezesa zarządu.
Organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit.a i b o.p., orzeczenia solidarnej odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania spółki. Organ I instancji wskazał, że skarżąca jako były prezes zarządu spółki nie wskazała majątku spółki, który mógłby stanowić przedmiot postępowania egzekucyjnego i w efekcie doprowadzić do przynajmniej częściowego zaspokojenia zaległości spółki. Tym samym organ I instancji uznał, że skarżąca jako były prezes zarządu spółki, nie może uwolnić się od solidarnej odpowiedzialności ze spółką za jej zobowiązania.
Skarżąca złożyła odwołanie i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Skarżąca podała, że to L.K. w istocie zarządzał spółką i wykorzystał jej naiwność. Według niej, nie można utożsamiać pojęcia pełnienia obowiązków członka zarządu z art. 116 § 2 o.p. jedynie z wpisem do rejestru handlowego, lecz możliwością rzeczywistego oddziaływania na sprawy spółki.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w dniu [...] czerwca 2019 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 116 § 1 i § 2 o.p. Organ odwoławczy wskazał, że pozytywne przesłanki są to: nieskuteczność egzekucji przeciwko spółce, pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, kiedy upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, które następnie przekształciło się w zaległość podatkową. Natomiast negatywnymi przesłankami są: zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań, o ile nastąpiło bez winy członka zarządu, wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Organ odwoławczy podał, że termin płatności zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane wyżej okresy rozliczeniowe oraz zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych upłynął w czasie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu spółki. Organ odwoławczy wskazał też, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Zatem zostały spełnione przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki, o której mowa w art. 116 § 2 o.p.
Organ odwoławczy wskazał, że zaistniały też przesłanki negatywne. Spółka w sposób długotrwały i ciągły zaprzestała spłaty należności publicznoprawnych od lutego 2011 r., nie dokonała, bowiem wpłaty na poczet zaległości za styczeń 2011 r. Spółka winna była zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości 14 dni od zaprzestania regulowania przez spółkę swoich zobowiązań podatkowych. Organ odwoławczy podał, że nie było to zdarzenie jednorazowe, tylko trwałe, gdyż od tamtego czasu spółka systematycznie nie regulowała należnego podatku od towarów i usług i innych zobowiązań publicznoprawnych. Organ odwoławczy wskazał, że badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Skarżąca nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości spółki i nie podjęła działań skutkujących wszczęciem postępowania zapobiegającego.
Do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca nie wskazała także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części.
Jedynie realnie istniejące mienie wskazane wraz z jego usytuowaniem, istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełniałoby przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 o.p. Organ odwoławczy wskazał, że niczego w zakresie wyłączenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki nie zmienia też fakt, że wystąpienie przesłanek upadłościowych miało miejsce przed objęciem funkcji członka zarządu. Członek zarządu powinien, bowiem zgłosić wniosek niezwłocznie po objęciu funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 208 § 2 ustawy Kodeks spółek handlowych, członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, co prowadzi do wniosku, iż jest zobligowany do bieżącego śledzenia sytuacji spółki, aby w przypadku wystąpienia trudności finansowych i zagrożenia upadłością mógł podjąć stosowne kroki. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów.
Organ odwoławczy podał, że skarżąca, godząc się na powołanie w skład zarządu spółki zgodziła się jednocześnie na wszelkie związane z tym prawa i obowiązki, również na przyjęcie obowiązku prowadzenia spraw spółki i związaną z tym odpowiedzialność za zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Przyjęcie funkcji członka zarządu zobowiązywało ją do dołożenia należytej staranności w wykonywaniu, wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, obowiązków związanych z tą funkcją. Organ odwoławczy podał, że skarżąca, godząc się na pełnienie członka zarządu winna zdawać sobie sprawę z odpowiedzialności jaka na niej spoczywa. Winna, zatem zapoznać się z przepisami prawa, które regulują sposób, zasady oraz zakres odpowiedzialności, jaki ciąży na członku zarządu. Winna też zdawać sobie sprawę, że spółka jest osobą prawną, a przez to prezes jej zarządu posiada nie tylko uprawnienia, ale i obowiązki, gdyż osoba prawna funkcjonuje w obrocie gospodarczym, podpisuje umowy, zaciąga zobowiązania, co rodzi konsekwencje prawne. Organ odwoławczy podał, że skarżąca miała świadomość o sytuacji panującej w spółce. Już przynajmniej w lipcu 2014 r. wiedziała o ciążących na spółce zobowiązaniach publicznoprawnych (1 mln zł), ale uznała, że firma się rozwija i będzie w stanie spłacać zobowiązania wobec państwa. Miała też świadomość odpowiedzialności jaka może na niej ciążyć. W ocenie organu odwoławczego, skarżąca na bieżąco orientowała się w sytuacji majątkowej firmy, miała pełną wiedzę o zdarzeniach gospodarczych zachodzących w spółce, o kontrahentach i kierowanych do nich zajęciach wierzytelności, czyli o prowadzonej wobec spółki egzekucji, a także o firmie i zarządzaniu w spółce. Skarżąca składała podpisy na dokumentach spółki, a w materiale dowodowym znajdują się kopie deklaracji oraz pism kierowanych do organu podpisywane przez nią, a także kopia sprawozdania finansowego za 2014 r., złożona do KRS. Organ odwoławczy podał, że z zeznań złożonych przez skarżącą wynikało, iż sprawowała ona funkcję członka zarządu dobrowolnie. W sprawowaniu tej funkcji nie stały na przeszkodzie żadne obiektywne, niezależne od przeszkody. Oświadczenie skarżącej o relacjach opartych na wsparciu i zaufaniu, w sytuacji, gdy już na początku kadencji prezesa zarządu posiadała wiedzę o 1 mln zaległości wobec podmiotów publicznoprawnych, dowodziło, według organu, że skarżąca była świadoma sytuacji, w jakiej się znalazła i w żaden sposób nie dowodziło, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło bez jej winy. Organ odwoławczy podał, że skarżąca jako przyczynę rezygnacji z funkcji członka zarządu wskazała okoliczność, że L.K. posiadał sądowy zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak nie przeszkadzał jej układ jaki panował w spółce, a mianowicie to, że to L.K. podejmował istotne decyzje w spółce, która była niewypłacalna. Mimo wiedzy jaką posiadała, decydowała się na układ partnerski oparty, jak podkreśliła, na wsparciu i zaufaniu. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca, w okresie sprawowania mandatu nie angażowała się w działalność spółki, godząc się na to, aby faktycznie nią zarządzał jej wspólnik, były bez znaczenia dla ustalenia jej odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki. Organ odwoławczy podał, że cel przepisu, który konstruuje odpowiedzialność członka zarządu o charakterze odszkodowawczym wskazuje, iż podstawą powstania tej odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Organ odwoławczy wskazał, że przesłanka ta z racji wykładni systemowej winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria - spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu".
Organ odwoławczy wskazał, że przyjęcie, że tzw. nominalni członkowie zarządu nie ponoszą, co do zasady żadnej odpowiedzialności, sprzyjałoby akceptowaniu niewłaściwych stosunków w spółkach i powoływaniu na członków zarządu figurantów. Organ odwoławczy podał, że jak wykazano, skarżąca miała świadomość pozorności swoich uprawnień kierowniczych w spółce, co powinno ją zmobilizować do podjęcia odpowiednich działań zmierzających do wyeliminowania nieprawidłowości w spółce. Skarżąca uzyskała informację o trudnej sytuacji finansowej spółki już na początku swojej kadencji i miała, ze względu na wcześniejsze zatrudnienie w spółce, chociażby częściowy wgląd do jej dokumentów. To, że świadomie i dobrowolnie oddała faktyczny zarząd nad spółką osobie spoza zarządu nie może być przyczyną zwolnienia od odpowiedzialności i braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. W ocenie organu odwoławczego, skarżąca mogła, chociażby już w momencie powzięcia wiadomości o zobowiązaniach spółki, złożyć dużo wcześniej rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu. Do złożenia rezygnacji przez członka zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie. Przyjmujący funkcję może w każdym czasie wypowiedzieć jej pełnienie przez złożenie drugiej stronie stosownego oświadczenia woli. W ocenie organu odwoławczego, skarżąca swym zachowaniem nie dochowała elementarnej miary staranności, a przecież takowa jest wymagana od osób zasiadających w organach zarządzających spółkami.
Organ odwoławczy podał, że wiedzę o zadłużeniu spółki na poziomie 1 mln zł skarżąca pozyskała podczas pobytu w organie podatkowym I instancji w lipcu 2014 r. O pełnej kwocie zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli skarżąca mogła dowiedzieć się, gdy podpisała bilans spółki, gdzie kwota wskazanych tam zobowiązań przekroczyła 2,2 mln zł. Organ odwoławczy podał, że notatka z dnia [...] marca 2015 r., na którą powołuje się skarżąca została sporządzona na okoliczność spotkania z nią odbytego w organie I instancji i nie mogła stanowić podstawy do uwolnienia się od odpowiedzialności. Oświadczenie złożone przez skarżącą podczas pobytu w organie podatkowym nie mogło bowiem pozostać w oderwaniu od pozostałej zgromadzonej dokumentacji.
Notatka ta i oświadczenie skarżącej, w ocenie organu odwoławczego dowodziły tylko słuszności argumentów organu, a mianowicie, że skarżąca doskonale orientowała się w poczynaniach L.K. i do pewnego momentu, godziła się na całą sytuację.
Organ odwoławczego stwierdził, że organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne w stosunku do całego ujawnionego majątku spółki, a przeprowadzone postępowanie egzekucyjne nie przyczyniło się do wyegzekwowania należności podatkowych, zarówno tych objętych niniejszą decyzją, jak i innych zobowiązań spółki. Organ odwoławczy podał, że skarżąca poza samym stwierdzeniem, o istnieniu rachunków bankowych i możliwych środkach na tym rachunku, w najmniejszym stopniu nie wykazała nawet, że spółka taki rachunek posiada, a już tym bardziej, że są na nim zgromadzone środki finansowe, które wystarczą na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. To, że spółka w przeszłości korzystała ze środków gromadzonych na tym rachunku, nie oznaczało, że nadał nim dysponuje i posiadała na nim jakiekolwiek środki pieniężne. Jak wynikało z akt, egzekucja skierowana została do całego znanego majątku spółki. Organ odwoławczy podał, że organ egzekucyjny aktywnie poszukiwał majątku spółki, lecz bezskutecznie, co znalazło odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Organ odwoławczy podał, że art. 116 o.p. nie uzależnia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe od tego czy prezes zarządu posiadał w tym zakresie odpowiednie kompetencje. Odpowiedzialność członka zarządu uzależniona jest od kryterium formalnego, jakim jest pełnienie funkcji członka zarządu. Jeżeli prezes zarządu z powodu braku wiedzy i kompetencji nie był w stanie podołać swoim obowiązkom, to powinien zrezygnować z tej funkcji, a nie ograniczać się do faktycznego przekazania zarządzania spółką innej osobie.
Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi:
- naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 116 § 1 oraz § 2 o.p., przez nieprzyjęcie przez organ odwoławczy, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez winy skarżącej;
- obrazę przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 121, 122 i 123 o.p., przez zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności przyjęcie, że złożenie podpisów przez skarżącą na dokumentach spółki oznacza, że realizowała czynności związane z pełnioną funkcją prezesa zarządu spółki, a co za tym idzie jest winna niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości;
- obrazę przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 187 w zw. 191 o.p.
przez:
a) dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności nie wzięcia pod uwagę notatki służbowej z dnia [...].03.2015 r. dotyczącej złożonych wyjaśnień przez skarżącą, że nie realizowała ona uprawnień przysługujących członkowi zarządu, a faktyczne czynności w tym zakresie podejmowane były przez L.K.;
b) dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności nie wzięcia pod uwagę notatki służbowej z dnia [...].03.2015 r. dotyczącej złożonych wyjaśnień przez skarżącą, tj. wskazania przez nią możliwych składników majątkowych mogących służyć zaspokojeniu wierzytelności w prowadzonych czynnościach egzekucyjnych przez organ egzekucji;
- obrazę przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 199 o.p., przez nieprzesłuchanie skarżącej jako strony w postępowaniu przed organem podatkowym, co dałoby pogląd organowi, co do braku kwalifikacji do pełnienia funkcji prezesa zarządu, brak elementarnej wiedzy, braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości spółki.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew podniesionym zarzutom odpowiadała prawu.
Przedmiotem sporu w sprawie było zagadnienie, czy istniały podstawy faktyczne i prawne orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej, jako byłego prezesa zarządu spółki za jej zaległości podatkowe.
Zdaniem organów podatkowych, zaszły podstawy do orzeczenia tej odpowiedzialności w oparciu o przesłanki zawarte w art. 116 § 1 i 2 o.p., bowiem w okresie, w którym upływał termin płatności wymienionych należności, skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu spółki. Stwierdzono także bezskuteczność prowadzonej z majątku tej spółki egzekucji. Ponadto nie złożono we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego, a skarżąca nie wykazała okoliczności, że niezłożenie takiego wniosku nastąpiło bez jej winy. Skarżąca nie wskazała także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Skarżąca natomiast wskazała na brak podstaw do orzeczenia o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. W jej ocenie, nie ponosiła ona winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki, gdyż faktycznie to L.K. podejmował wszystkie decyzje w spółce. Ponadto podała organowi informacje na temat majątku spółki.
W zaistniałym sporze rację należało przyznać organowi.
Zasady odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółek z ograniczoną odpowiedzialnością określa, m.in. art. 116 § 1 o.p.
Zgodnie z art. 116 § 1 o.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zgodnie z art. 116 § 2 o.p., odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Z kolei członek zarządu chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności może wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) bądź też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone.
Jak słusznie przyjął organ w rozpoznawanej sprawie, pełnienie funkcji członka zarządu w danym okresie może być wykazane wszelkimi dowodami w postaci, np. właściwych uchwał o powołaniu i odwołaniu z funkcji członka zarządu, rejestru przedsiębiorców w ramach KRS, czy też bezpośredniej informacji sądu rejestrowego. Nie miała więc racji skarżąca, że o fakcie powołania do pełnienia funkcji w zarządzie ma decydować faktyczne wykonywanie czynności, a nie wpis w KRS.
Sąd zaaprobował zatem ustalenia organów podatkowych w zakresie wykładni art. 116 § 2 o.p., odnoszących się do interpretacji przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu". Wnioski te korespondują bowiem z aktualnym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym odpowiedzialność solidarna członka zarządu spółki, o której mowa w art. 116 o.p., dotyczy co do zasady, osób pełniących funkcję członka zarządu danej osoby prawnej bez względu na zakres obowiązków, jakie zostały im powierzone oraz jakie faktycznie czynności podejmowali czy nadzorowali. Art. 116 § 2 o.p. odwołuje się do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej formalnie, tj. posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r., I FSK 57/17). Sąd podzielił pogląd prezentowany w powołanym orzeczeniu. Należało przy tym podkreślić, że za takim rozumieniem przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" przemawia również fakt posłużenia się w tym przepisie sformułowaniem "pełnienia" obowiązków, a nie ich "wykonywania", co wiąże się z koniecznością uniezależnienia odpowiedzialności członka zarządu od faktycznego wykonywania obowiązków związanych z pełnioną funkcją. W konsekwencji niezbędne jest w tym celu odwołanie się do kryterium obiektywnego, jakim są warunki formalne pełnienia funkcji członka zarządu (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r., I FSK 58/17).
W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżąca była prezesem zarządu w okresie od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r., tj. w okresie gdy upływał termin płatności przedmiotowych zobowiązań.
Zgodzić się należało również ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że argumentacja skarżącej, iż nie miała wpływu na prowadzenie spraw spółki nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Dodatkowo wskazać należało, że ustawodawca w treści art. 293 § 2 ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych wprowadził wobec członków zarządu odpowiedzialność ustaloną według podwyższonego miernika staranności postępowania. Zgodnie z tym przepisem, wykonywanie obowiązków przez członków organów spółki oraz likwidatorów (kuratora) powinno się odbyć z zachowaniem staranności wynikającej z zawodowego charakteru ich działalności. Na tej podstawie członek zarządu zawsze będzie oceniany jak profesjonalista, a więc osoba, od której należy wymagać więcej niż od przeciętnego uczestnika obrotu gospodarczego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 19 kwietnia 2018 r., I AGa 63/18; Legalis Numer 1820090).
Skarżąca miała prawo i obowiązek zaznajamiania się z aktualnym stanem finansów spółki, przyjmując funkcje członka zarządu, bowiem – jak wyżej wskazano – to na członkach zarządu spoczywa powinność dołożenia należytej staranności przy prowadzeniu spraw spółki, w tym w szczególności kontrolowania jej sytuacji finansowej, o której to każdy z nich powinien mieć chociażby elementarną wiedzę.
Zdaniem Sądu, organy podatkowe dokonały także prawidłowej oceny w zakresie wystąpienia drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, jaką jest bezskuteczność egzekucji.
Jak wynikało z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, wobec spółki były prowadzone postępowania egzekucyjne w zakresie przedmiotowych zobowiązań (wystąpił zbieg egzekucji administracyjnych z sądowymi) oraz okazały się bezskuteczne. Umorzone zostały także wszystkie pozostałe postępowania egzekucyjne. W ocenie Sądu, podjęte przez organ działania dowiodły, że wierzyciele (w tym podatkowy) pomimo podjętych starań, w tym w ramach przeprowadzonych postępowań egzekucyjnych skierowanych do całego majątku spółki, nie uzyskali zaspokojenia w całości lub części. W tym stanie rzeczy, skoro w wyniku działań egzekucyjnych względem majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzycieli, to prawidłowe było stanowisko organów, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Zdaniem Sądu, czynności podjęte przez organy administracji w zakresie wykazania bezskuteczności egzekucji przedmiotowej zaległości wyczerpywały dyspozycję art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w powiązaniu z art. 116 o.p., nakazujących organom podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący oraz dokonały jego właściwej oceny, mając na względzie wszystkie znane okoliczności sprawy. Organ egzekucyjny aktywnie poszukiwał majątku spółki, jednak bezskutecznie, wskutek braku majątku spółki, co znalazło odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Wszystko to pozwalało przyjąć, że spełniona została przesłanka bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 o.p. z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły żadna z dwóch pozytywnych przesłanek warunkujących odpowiedzialność skarżącej.
Tym samym w tym stanie rzeczy nie sposób było podzielić twierdzenia skarżącej, że organy podatkowe dokonały błędnej wykładni art. 116 § 1 o.p.
Zdaniem Sądu, zasadnie również stwierdziły organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie, że nie zachodziły kolejne przesłanki wynikające z art. 116 § 1 pkt 1 lit.a i b o.p. wyłączające odpowiedzialność a odnoszące się do tego, czy członek zarządu wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Dotyczą one zatem sytuacji finansowej spółki, która winna podlegać ocenie przez pryzmat przepisów art. 10, art. 11 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 21 pr.u. Uwolnienie się członka zarządu spółki od odpowiedzialności za zaległości spółki może nastąpić, gdy wykaże on należytą staranność w działaniach zmierzających do wystąpienia o wszczęcie postępowania upadłościowego (układowego). Jednakże w świetle art. 116 § 1 pkt 1 o.p., jeżeli członek zarządu spółki kapitałowej podnosi w toku postępowania, że po jego stronie nie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to obowiązkiem organu podatkowego, a w ślad za tym Sądu, powinno być zweryfikowanie tej okoliczności. Innymi słowy, prawidłowa wykładnia przesłanek egzoneracyjnych ustanowionych w art. 116 § 1 o.p. wskazuje, że w przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, a jeżeli tak – to kiedy. Zgodnie z art. 10 p.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 ust. 1 i 2 pr.u., dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. W myśl art. 21 ust. 1 i 2 pr.u., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna (...) obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
W celu ustalenia "czasu właściwego" do zgłoszenia wniosku, należy ustalić moment, kiedy zarząd spółki, przy dołożeniu należytej staranności, mógł uzyskać wiedzę o tym, iż spółka stała się niewypłacalna i w sposób trwały zaprzestała płacenia długów, a jej majątek nie wystarczał na ich zaspokojenie.
W opinii organów, w świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych nie budziło wątpliwości, że spółka już w 2011 r przestała spłacać zobowiązania podatkowe. Wniosek o zgłoszenie upadłości winien zostać złożony winien zostać złożony najpóźniej w dniu 8 kwietnia 2011 r., czyli 14 dni po upływie terminu płatności drugiego z kolei nieuregulowanego zobowiązania, tj. z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2011 r., które zostało ostatecznie wyegzekwowane przez organ egzekucyjny dopiero w dniu 23 maja 2012 r.
Oznacza to, że niewypłacalność spółki była oczywista już przed [...] maja 2014 r., tj. przed dniem powołania skarżącej na stanowisko prezesa zarządu spółki.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, skarżąca pełniąc funkcję członka zarządu – jako prezes spółki podpisywała sprawozdania finansowe za 2013 r., miała więc wiedzę na temat sytuacji finansowej spółki oraz miała wiedzę o toczących się postępowaniach egzekucyjnych wobec spółki.
Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że skarżąca obejmując funkcję prezesa zarządu w dniu [...] maja 2014 r. i mając wgląd w sytuację finansową spółki powinna w terminie 14 dni po objęciu funkcji prezesa zarządu, czyli do dnia [...] maja 2014 r.
złożyć wniosek o upadłość (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II FSK 3152/13). Niczego w zakresie wyłączenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki nie zmienia też fakt, że wystąpienie przesłanek upadłościowych miało miejsce przed objęciem funkcji członka zarządu. Członek zarządu powinien, bowiem zgłosić wniosek niezwłocznie po objęciu funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość (wyrok NSA z 13 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 288/13).
Skarżąca, godząc się na pełnienie funkcji członka zarządu winna zdawać sobie sprawę z odpowiedzialności, jaka na niej spoczywa. Winna, zatem zapoznać się z przepisami prawa, które regulują sposób, zasady oraz zakres odpowiedzialności, jaki ciąży na członku zarządu. Spółka jest osobą prawną, a przez to prezes jej zarządu posiada nie tylko uprawnienia, ale i obowiązki, gdyż osoba prawna funkcjonuje w obrocie gospodarczym, podpisuje umowy, zaciąga zobowiązania, co rodzi konsekwencje prawne.
Skarżąca, do protokołu przesłuchania świadka z dnia [...] czerwca 2015 r., sporządzonego przez Komendę Powiatową Policji w Ś., zeznała, że L.K. nie kierował gróźb karalnych ani jej nie zastraszał. Wyjaśniła, że wiedziała, iż odejmuję decyzje dotyczące spółki, na które nie miała wpływu, a które mogłyby ją obciążać.
Dlatego twierdzenia skarżącej, że w okresie sprawowania mandatu nie angażowała się w działalność spółki, godząc się na to, aby faktycznie nią zarządzał jej wspólnik, były bez znaczenia dla ustalenia jej odpowiedzialności za zaległości spółki. Wskazuje to na cel art. 116 o.p., który konstruuje odpowiedzialność członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, gdyż podstawą powstania tej odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego, że organ egzekucyjny dopuścił się zwłoki w wykonywaniu czynności służbowych, Sąd uznał go za niezasadny. Jak, bowiem wynikało z materiału dowodowego, organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne w stosunku do całego ujawnionego majątku spółki, a przeprowadzone postępowanie egzekucyjne nie przyczyniło się do wyegzekwowania należności podatkowych, zarówno tych objętych niniejszą decyzją, jak i innych zobowiązań spółki. Skarżąca poza samym stwierdzeniem o istnieniu rachunków bankowych i możliwych środkach na tym rachunku, nie wykazała czy spółka taki rachunek posiada oraz czy są na nim zgromadzone środki finansowe, które wystarczą na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. To, że spółka w przeszłości korzystała ze środków gromadzonych na tym rachunku, nie oznaczało, że nadal nim dysponuje i posiadała na nim jakiekolwiek środki pieniężne.
Zdaniem Sądu, postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki nie może przerodzić się w kolejną, konkurencyjną wobec regulacji zawartych w przepisach u.p.e.a. instytucję prawną, służącą kontroli prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że organy podatkowe w toku postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki, nie są uprawnione do badania prawidłowości postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej nie może być, zatem weryfikacja przez organ podatkowy postępowania egzekucyjnego prowadzonego do dłużnika, tj. do spółki, w którym zostały wydane ostateczne i prawomocne postanowienia w sprawie umorzenia takiego postępowania z uwagi na jego bezskuteczność. Zażalenie na takie postanowienie oraz zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego może składać jedynie sam dłużnik, jako główny zobowiązany i zainteresowany (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 976/15). Spółka miała możliwość zaskarżenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego czy uczestniczenia w tym postępowaniu.
Podkreślić należy, że okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie jest wskazanie jakiegokolwiek majątku, lecz takiego, który faktycznie, realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości podatkowych spółki, a więc taki, który istnieje w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i nadaje się do egzekucji. Wskazane przez skarżącą źródła majątku nie spełniają powyższego warunku, ponieważ urządzenie do cięcia blach zostało zbyte za nikłą w stosunku do zobowiązań kwotę, a egzekucja z pozostałych źródeł okazała się bezskuteczna.
Ustosunkowując się do zarzutu nieprzesłuchania skarżącej jako strony w postępowaniu przed organem podatkowym, co dałoby pogląd organowi, co do braku kwalifikacji jej do pełnienia funkcji prezesa zarządu, wskazać należy, żaden przepis, nie nakłada na organy podatkowe obowiązku badania, czy dana osoba posiada kompetencje do pełnienia tej funkcji. Ocena organu podatkowego, czy dana osoba posiada wiedzę niezbędną do prawidłowego wywiązywania się z obowiązków członka zarządu, stanowiłoby nieuprawnioną ingerencję w sprawy osoby prawnej.
Ponadto, art. 116 o.p. nie uzależnia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe od tego czy prezes zarządu posiadał w tym zakresie odpowiednie kompetencje. Odpowiedzialność członka zarządu uzależniona jest od kryterium formalnego, jakim jest pełnienie funkcji członka zarządu. Jeżeli prezes zarządu z powodu braku wiedzy i kompetencji nie był w stanie podołać swoim obowiązkom, to powinien zrezygnować z tej funkcji, a nie ograniczać się do faktycznego przekazania zarządzania spółką innej osobie (por. wyrok NSA z 28 września 2018, sygn. akt II FSK 2686/16).
Tym samym należało podkreślić, że w przypadku wskazywania przez członka zarządu na istnienie przesłanek negatywnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. nie może on powoływać się na nieznajomość rzeczywistego stanu finansów spółki, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość.
Analizując kolejną przesłankę egzoneracyjną, o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca w toku postępowania nie wskazała konkretnych składników majątkowych majątku spółki, pozwalających na zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części.
Reasumując, zdaniem Sądu, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty uzasadniają stwierdzenie, że organy podatkowe obu instancji w sposób prawidłowy zbadały przesłanki pozwalające na - zgodne z art. 116 o.p. - orzeczenie o odpowiedzialności skarżącej jako prezesa zarządu spółki za przedmiotowe zaległości podatkowe. Prawidłowo wskazano, że zaległości podatkowe powstały w czasie, gdy skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu oraz wykazano bezskuteczność egzekucji wobec majątku spółki. Ponadto w sprawie nie wystąpiły przesłanki uwalniające skarżącą od tej odpowiedzialności określone w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p.
Zdaniem Sądu materiał dowodowy w sprawie zebrano w sposób wyczerpujący, a następnie bez przekroczenia ustawowych granic poddano go starannej analizie i ocenie, wyciągając logicznie uzasadnione wnioski. Organ odniósł się również do wszystkich istotnych i mających znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia zagadnień. Za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazał niezasadność twierdzeń strony. Organ podatkowy, według swej wiedzy, doświadczenia życiowego oraz wewnętrznego przekonania ocenił wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, rozpatrując wszystkie dowody we wzajemnej łączności, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 124 i art. 210 § 4 o.p. Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał procesowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia wymaganej przez prawo podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji. Inna ocena tego samego materiału dowodowego dokonana przez stronę nie może stanowić sama w sobie podstawy do stwierdzenia, że ocena dokonana przez organ podatkowy jest niewłaściwa czy też dowolna.
Wobec powyższego, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło