I SA/Sz 686/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 września 2024 r. nr 3201-IEE[1].7192.44.2024.2 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 17 września 2024 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. ("DIAS", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia M. B. ("zobowiązany", "skarżący") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. ("organ egzekucyjny") z 14 sierpnia 2024 r., nr [...], w sprawie skargi na czynność egzekucyjną z 19 czerwca 2024 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. S.A. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18, art. 54, art. 67, art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu postanowienia DIAS wskazał, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z 17 czerwca 2024 r., nr [...], [...], wystawionych przez Wojewodę Z. (wierzyciel) z tytułu nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia z 12 listopada 2021 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. S.A. doręczono zobowiązanemu 25 czerwca 2024 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, 19 czerwca 2024 r., organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego w A. S.A. (nr [...]). W wyniku zajęcia, 20 czerwca 2024 r., całość zaległości wyegzekwowano i przekazano wierzycielowi. Pismem z 2 lipca 2024 r. pełnomocnik zobowiązanego, przytaczając art. 54 u.p.e.a., wniósł skargę na czynność dotyczącą zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 19 czerwca 2024 r. W skardze podniósł, że złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i skargę do sądu administracyjnego, a także wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2023 r. , sygn. akt II GSK 1709/23. Wierzyciel udzielił organowi egzekucyjnemu wyjaśnień w sprawie, tj. poinformował o złożonych zarzutach w egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, braku zarzutów w egzekucji obowiązku o charakterze pieniężnym oraz toczącym się postępowaniu w sprawie odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych o charakterze niepieniężnym. Postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r., nr [...], organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A. S.A., stwierdzając że jest ona prawidłowa. Pismem z 19 sierpnia 2024 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zajęcie rachunku bankowego nie stanowi naruszenia przepisów prawa, podczas gdy grzywna egzekwowana od zobowiązanego była nałożona na podstawie przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 17 września 2024 r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, stwierdzając, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy przywołał przepisy u.p.e.a. – art. 54 § 1, art. 67 § 1, § 2 art. 80 § 1, § 2, § 3. Następnie wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że działania organu egzekucyjnego związane z zajęciem wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego w A. S.A. przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. 25 czerwca 2024 r. zobowiązany odebrał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych. DIAS wskazał także, że aktualnie przed wierzycielem toczy się tylko postępowanie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych o charakterze niepieniężnym. Dopiero uwzględnienie wniosku w trybie umorzeniowym miałoby wpływ na niniejsze postępowanie. Do tego jednak czasu powołana argumentacja pozostaje bez wpływu na postępowanie zainicjowane skargą na czynność egzekucyjną. Konkurencyjność obu środków ochrony prawnej oznacza, że możliwe jest (a nawet wskazane) dokonanie kontroli dokonanej czynności egzekucyjnej przed ostatecznym rozpoznaniem zarzutu egzekucyjnego czy wniosku o umorzenie postępowania w sprawie. W efekcie, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie o zgodności z prawem zastosowanego środka egzekucyjnego i działań podejmowanych w celu jego zastosowania. Stwierdził, że środek egzekucyjny zastosowany w sprawie został przewidziany w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a., a także zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 67 § 2 u.p.e.a. oraz został zachowany tryb przewidziany do jego zastosowania (art. 80 § 1 - 3 u.p.e.a.). Pismem z 17 października 2024 r. zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na powyższe postanowienie DIAS z 17 września 2024 r. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zobowiązanego zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. poprzez egzekwowanie grzywny, mimo że podlegała ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Wobec powyższego pełnomocnik zobowiązanego wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia; rozpoznanie sprawy na rozprawie; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Do skargi załączył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2023 r., sygn. akt:, II GSK 1709/23. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. S.A. należącego do skarżącego. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie to odpowiada prawu, a skarga jest niezasadna. Stosownie do treści przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Ten środek zaskarżenia służy zatem kontroli prawidłowości podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego z perspektywy ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę ich dokonania. W ramach środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, uregulowana przepisem art. 54 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc ocenia jej zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Ponadto wskazać należy, że art. 54 § 1 u.p.e.a. jest przepisem proceduralnym, dającym zobowiązanemu określone uprawnienie procesowe do złożenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. W § 2 tego artykułu nie nałożono na zobowiązanego obowiązku wskazania, jakie przepisy ustawy zostały naruszone przy dokonaniu czynności egzekucyjnej. Ma on jedynie określić zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Przyjmując zasadę ograniczonego formalizmu, wystarczy, że strona wykaże minimalny poziom wymagań formalnych podania, aby skutecznie zainicjować postępowanie administracyjne. Z kolei rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną powinno być wyrazem całościowej oceny zasadności zarzutów skierowanych wobec zastosowanej czynności egzekucyjnej; jednakże organ egzekucyjny nie może w tym postępowaniu oceniać aktów i działań podejmowanych w toku całego postępowania egzekucyjnego. Z tego powodu nie mogą podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną, m.in. zarzuty dotyczące prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, istnienia i wymagalności obowiązku, czy dopuszczalności egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt III FSK 4848/21). Skarga ma charakter subsydiarny, co oznacza, że nie jest możliwe jej wniesienie w sytuacji, gdy zobowiązanemu przysługuje inny środek zaskarżenia, w tym zarzuty na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1262/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 554/15; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2833/14; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1200/18). Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wyjaśnić też należy, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 525/24). W rozpoznanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.) i dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie regulacji zawartych w art. 80 § 1 u.p.e.a. W myśl art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Natomiast zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia oraz kwoty, które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Przepis art. 80 § 3 u.p.e.a. stanowi, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W kontrolowanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie egzekucyjnej zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Stosując wskazany środek organ egzekucyjny 19 czerwca 2024 r. przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, doręczył A. SA. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego o nr [...] oraz wezwał bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, objętej wskazanymi tytułami wykonawczymi. Ponadto organ egzekucyjny powiadomił skarżącego o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając mu 25 czerwca 2024 r. zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułami wykonawczymi z 17 czerwca 2024 r. Wskazane zawiadomienie spełniało wymogi wynikające z art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a. Podjęte przez organ egzekucyjny czynności nie naruszały zatem obowiązującego prawa. Autor skargi nie wskazał żadnych konkretnych uchybień podważających prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności i nie sformułował zarzutu naruszenia art. 80 § 1 u.p.e.a. W ocenie Sądu, zastosowany środek egzekucyjny nie był także zbyt uciążliwy dla zobowiązanego. W skardze na czynność egzekucyjną oraz w skardze do tut. Sądu nie przytoczono żadnej argumentacji, ani okoliczności wskazującej na taką uciążliwość. Należy zauważyć tez, że w wyniku zajęcia całość zaległości wyegzekwowano i przekazano wierzycielowi. Ponadto, termin siedmiodniowy (liczony od 25 czerwca 2024 r.) na wniesienie skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. został również dochowany, gdyż skarga została wniesiona 2 lipca 2024 r. (data nadania na poczcie). Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują zatem na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one do braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia. Jak to już wskazano w postępowaniu wszczętym w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym. Przy tym, Sąd zauważa, że do postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z 17 czerwca 2024 r., skarżący nie złożył zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a., złożył zaś zarzuty oraz wniosek o umorzenie w postępowaniu egzekucyjnych o charakterze niepieniężnym, które są procedowane w odrębnych postępowaniach. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie ma uchybień w działaniach podjętych przez organ, a wydane w sprawie postanowienie jest zgodne przepisami u.p.e.a. W tym stanie rzeczy skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i na postawie art. 151 p.p.s.a. została przez Sąd oddalona. Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – [...]