I SA/Sz 70/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w osobie: Referendarza sądowego Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2008 r. wniosku L.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Skarżący, L. J. złożył 15 lutego 2008 r. ( data nadania ), uzupełniony 18 marca 2008 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosek o ustanowienie adwokata. Należny w sprawie wpis od skargi został ustalony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 26 marca 2008 r. w kwocie 1.158,00 zł. W uzasadnieniu wniosku L. J. powołał się na stan zdrowia oraz niskie dochody. Wnioskodawca podał także, że jest bezdomny, nie posiada żadnego majątku, nie zgromadził zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). L. J. oświadczył na urzędowym formularzu w dniu 21 marca 2008 r., że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wspólnie z córką K., źródłem utrzymania skarżącego jest renta inwalidzka w wysokości 879,89 zł ( zaznaczając, że kwota ta jest przeznaczona na dwie osoby ). Skarżący oświadczył, że miesięcznie ponosi wydatki na naukę córki dołączając do wniosku dowody wpłat tytułem czesnego za naukę z dnia 25 października 2007 r. w wysokości 480 zł ( wpisowe oraz opłata rekrutacyjna wraz z opłatą za czesne za październik 2007 r. ) oraz z 20 grudnia 2007 r. w wysokości 280 zł za listopad 2007 r. W załączeniu wniosku skarżący dołączył: - kartę informacyjną leczenia szpitalnego z 29 grudnia 2006 r. - zawiadomienie o skierowaniu na rehabilitację leczniczą, - zaświadczenie o stanie zdrowia z 6 lutego 2008 r., - legitymację studencką córki K., zamieszkałej w S. przy ul. F(...), - zaświadczenie uczelni potwierdzające, że w/w jest studentką S. Wyższej Szkoły C.B. w S.- niestacjonarne studia zawodowe rok I oraz, że nie pobiera stypendium, - orzeczenie lekarza orzecznika ZUS wydane 29 stycznia 2008 r. w sprawie L. J., - przekazy pocztowe przekazujące skarżącemu rentę za styczeń, luty, marzec 2008 r. w wysokości 879,89 zł, 879,89 zł oraz 914,70 zł, - kierowane do skarżącego odmowne pismo Burmistrza Gminy G. z 21 czerwca 2007 r. w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 i 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane w sytuacji, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. ( sygn. akt FZ 478/04, niepubl. ), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zgodnie z kolei z przepisem art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Stosownie do powyższego, wezwaniem z 15 kwietnia 2008 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia: - wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie siebie i rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy (również dowody potwierdzające opłacanie nauki córki), - oświadczenia o stanie rodzinnym: czy pozostaje w związku z małżeńskim, czy mieszka z małżonką, czy istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, wraz z dokumentami potwierdzającymi te okoliczności, np. orzeczenia o rozwodzie, dokumentację dotyczącą podziału majątku, a także - oświadczenia zawierającego wyjaśnienie wątpliwości co do miejsca zamieszkania skarżącego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie powstałych na gruncie oświadczeń i dokumentów przedkładanych w sprawie sygn. akt I SA/Sz 152/07 i w sprawie I SA/Sz 102/08 oraz oświadczenia i dokumentów z dnia 21 marca 2008 r., tj. wyjaśnienia czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką zamieszkałą w S., ul. (...), czy tylko partycypuje w kosztach jej nauki, - jeżeli skarżący mieszka z córką – oświadczenia o stanie majątkowym córki i wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów, - w związku z danymi wynikającymi z akt podatkowych w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 175/07 dokumentów potwierdzających utratę lub zbycie posiadanego majątku, w szczególności następujących nieruchomości: (...), lokalu nr 1 położonego w P. przy ul. (...), działki nr (...) położonej przy ul. (...) w obrębie P. 4, (...) zabudowanej budynkami warsztatów i magazynów oraz wiatami, - wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy oraz o korzystaniu/niekorzystaniu przez skarżącego i jego rodzinę z opieki społecznej , W odpowiedzi na powyższe skarżący oświadczył, że jest bezdomny, nie mieszka wraz z córką ( tylko opłacał jej naukę). Skarżący podał, że nie ma żony - rozwód był "bardzo dawno", wynika nadto z jego oświadczenia, że skarżący nie miał wraz z żoną majątku wspólnego. Odnośnie do nieruchomości w P. skarżący oświadczył, że zostały sprzedane "za długi i zobowiązania dla innych firm budowlanych". Skarżący podał nadto, iż nie korzysta z pomocy społecznej; jako dowód swojej bezdomności podaje ubieganie się o mieszkanie z Urzędu Miasta i Gminy G.. L. J. wskazał nadto, że nie posiada żadnych rachunków bankowych oraz oszczędności. Wbrew wezwaniu nie przedłożył, aktualnych dowodów potwierdzających ponoszone miesięczne wydatki związane z utrzymaniem. Analiza przedstawionej sytuacji, ze szczególnym uwzględnieniem tego, że z oświadczenia skarżącego (k.36 ) wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, otrzymując miesięcznie rentę średnio ok. 890 zł netto, nie ma innych osób na utrzymaniu, nie przedstawił wbrew wezwaniu dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem swojej osoby; nie przedstawił również dokumentów potwierdzających zbycie posiadanych nieruchomości gruntowych oraz lokalu ( w tym zakresie złożył jedynie wyjaśnienia ) oraz nie nadesłał zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Wskazane zaniechania skarżącego uniemożliwiają bowiem dokonanie oceny czy, i ewentualnie jaką część kosztów postępowania skarżący jest w stanie uiścić. Skarżący nie uczynił zadość wskazanemu wyżej wezwaniu, przez co naruszył wywiedziony z art. 255 p.p.s.a. obowiązek współdziałania strony z sądem w zakresie gromadzenia materiału dowodowego potrzebnego do ustalenia stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Jak bowiem podkreśla się w doktrynie (S. Babiarz. B. Dauter, M. Niezgódka - Medek - Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych Lexis Nexis Warszawa 2007r.) brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Zaznaczyć również należy, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Z tych względów, z uwagi na to, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Nadmienić jeszcze należy, że analogiczna sytuacja skarżącego była poddana już ocenie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. m.in. w postanowieniem z 7 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 152/07 ( publ. orzeczenie.nsa.gov.pl ) odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie ( postanowienie NSA z 1 października 2007 r. sygn. akt II FZ 496/07, publ. j.w. ). Z kolei postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r. ( sygn. akt II FZ 87/08, publ. j.w.. ) Naczelny Sad Administracyjny oddalił zażalenie L. J. na postanowienie WSA w S. z 17 stycznia 2008 r. ( sygn. akt I SA/Sz 152/07 ) odmawiające zmiany w/w postanowienia z 7 lipca 2007 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy.