I SA/Sz 765/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Renata Bukowiecka - Kleczaj po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 2 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem nr 9016-2024-000269-6400 z 2 października 2024 r., wydanym wobec M. S. (dalej: "strona", "skarżący"), Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Z. (dalej: "organ I instancji") z 9 lipca 2024 r., nr 0300-2024-003317 (prawidłowy nr decyzji to: 0300-2023-003317), w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że 9 lipca 2024 r. organ I instancji wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020, w której zawarł pouczenie o terminie i trybie składania odwołania. Decyzję tę organ doręczył stronie za pośrednictwem poczty. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 10 lipca 2024 r. decyzja została skutecznie doręczona za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi. W dniu 26 lipca 2024 r. strona nadała w urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji organu I instancji; w jego treści nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia (w myśl art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U.2024.572 t.j.; dalej zwanej: "k.p.a."). W powyższym stanie sprawy, odwołując się do przepisu art. 129 § 2 k.p.a. przewidującego czternastodniowy termin na wniesienie środka odwoławczego, Dyrektor ARiMR stwierdził, że termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji upłynął 24 lipca 2024 r., oraz że odwołanie strony zostało złożone z uchybieniem tego terminu o 2 dni robocze. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pismem z 7 listopada 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie organu odwoławczego. Wskazał, że nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem i wnosi o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie jest błędne, albowiem – wbrew stwierdzeniu Dyrektora ARiMR, że decyzja organu I instancji została doręczona 10 lipca 2024 r. – jej doręczenie nastąpiło 12 lipca 2024 r., wobec czego termin do wniesienia odwołania mijał 26 lipca 2024 r. i został przez skarżącego dochowany. Skarżący wskazał także, że zwrócił się do organu odwoławczego o przesłanie mu zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z 9 lipca 2024 r., lecz do dnia złożenia skargi nie otrzymał stosownej odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie tej skargi w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ stwierdził, że wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone i uwzględnione zgodnie z najlepszą wiedzą organu oraz obowiązującym porządkiem prawnym. Wskazał ponadto, że na wniosek strony z 21 października 2024 r. przekazał skarżącemu kopię zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 13 listopada 2024 r. Pismem procesowym z 6 stycznia 2025 r. skarżący złożył dodatkowe wyjaśnienia w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podał, że z załączonego przez organ odwoławczy zwrotnego potwierdzenia odbioru dwóch decyzji z 9 lipca 2024 r. wynika, że decyzje te zostały odebrane przez M. K., tj. osobę zatrudnioną przez skarżącego od 1 marca do 31 sierpnia 2024 r. jako pracownik biurowy i upoważnioną m.in. do odbioru i wysyłania korespondencji. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru również wynika, że decyzje zostały odebrane 10 lipca 2024 r., a nie 12 lipca 2024 r. Wobec tego odwołania od tych decyzji, które wysłała M. K. 26 lipca 2024 r., zostały złożone 2 dni po terminie na wniesienie odwołania. Skarżący wskazał także, że w związku z powyższym wielokrotnie bezskutecznie próbował skontaktować się telefonicznie z M. K., ale próby te były bezskuteczne. Wysłał więc wiadomość, wraz ze zdjęciem pierwszej strony decyzji z 9 lipca 2024 r. (na której to w prawym górnym rogu jest ołówkiem zapisana adnotacja: "do 26.07 max"), z zapytaniem dlaczego wprowadziła go w błąd, że odwołanie można wysłać maksymalnie do 26 lipca, a nie do 24 lipca. Skarżący przytoczył treść odpowiedzi udzielonej mu przez M. K., z której to wynika m.in., że adnotacja nie została sporządzona przez M. K., lecz przez kogoś innego. Skarżący przywołał także okoliczności mające świadczyć o tym, że ww. adnotacji mogła dokonać tylko M. K. oraz że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło z jej winy. Skarżący wniósł również o przesłuchanie M. K. w charakterze świadka na okoliczność: 1. Dlaczego błędnie poinformowała skarżącego o terminie na wniesienie odwołań? 2. Dlaczego wysłała z dwudniowym opóźnieniem odwołania? 3. Czy napisana ołówkiem adnotacja o treści: "do 26.07 max" na decyzji w prawym rogu została wykonana przez M. K.? W przypadku zaś, gdyby M. K. pod przysięgą w Sądzie ponownie stwierdziła, że to nie jest jej pismo, skarżący zawnioskował o powołanie biegłego grafologa. Do pisma skarżący załączył kopię pierwszej strony decyzji z 9 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2024.1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym - zgodnie z § 2 tego artykułu - kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2024.935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest akt o charakterze procesowym, tj. postanowienie Dyrektor ARiMR stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi na powyższe wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zachowanie tego terminu jest warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania. Przy czym, w szczególności termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.). Uchybienie omawianego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby zaś rażące naruszenie prawa. Jest zatem obowiązkiem organu odwoławczego zbadanie - przed przystąpieniem do rozpatrzenia sprawy - czy określone odwołanie zostało wniesione w terminie przewidzianym przepisami prawa. Stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione po terminie, nakłada na organ odwoławczy obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania i mającego zarazem walor ostateczności. Jak bowiem stanowi art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zaakcentowania wymaga, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., II OSK 2126/12; wyrok WSA w Łodzi z 30 maja 2017 r., II SA/Łd 178/17; wyrok WSA we Wrocławiu z 10 stycznia 2018 r., II SA/Wr 721/17; wyrok WSA w Krakowie z 20 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 224/22). Z przepisu tego, w którym ustawodawca posłużył się kategorycznym zwrotem "stwierdza", wynika jednoznacznie, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Stwierdzenie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 listopada 2024 r., II SA/Go 450/24). Kontrola zaskarżonego postanowienia pozwala na uznanie, że Dyrektor ARiMR poprawnie ustalił okoliczności faktyczne sprawy w zakresie dotyczącym niezachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania, które - jak wynika z treści pisma procesowego z 6 stycznia 2025 r. - skarżący w istocie potwierdza. Decyzja organu I instancji z 9 lipca 2024 r. została doręczona skarżącemu w dniu 10 lipca 2024 r., co zostało potwierdzone na pocztowym druku zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. Odbiór decyzji w tej dacie pokwitowała M. K., tj. pracownik biurowy skarżącego, upoważniony m.in. do odbioru i wysyłania korespondencji. Wskazana decyzja zawierała pouczenie, z którego jasno wynikało, że odwołanie należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania był zatem 24 lipca 2024 r. Odwołanie zostało natomiast nadane w placówce pocztowej 26 lipca 2024 r. Jak wskazano wyżej, stwierdzenie wniesienia odwołania z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., obligowało organ odwoławczy do wydania zaskarżonego postanowienia, co też zasadnie i zgodnie z prawem Dyrektor ARiMR uczynił na podstawie art. 134 k.p.a. Odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego w piśmie procesowym z 6 stycznia 2025 r., należy zauważyć, że pozostają one bez znaczenia dla stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Uwarunkowania dotyczące ewentualnego braku winy skarżącego w złożeniu odwołania z uchybieniem terminu mogłyby zostać wzięte pod uwagę jedynie w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z tych też przyczyn, jak również z uwagi na regulację przyjętą w art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd nie mógł uwzględnić wniosków dowodowych skarżącego. Wskazany przepis stanowi bowiem, że jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przeprowadza się zatem dowodów z przesłuchania świadków ani nie powołuje biegłych celem sporządzenia opinii. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.