I SA/Sz 802/19
WyrokWSA w Szczecinie2020-02-26
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym, mogą być uwzględnione, jeśli zobowiązany nie przedstawił dowodów zapłaty, a wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione?Ratio decidendi
Postępowanie egzekucyjne ma na celu wykonanie obowiązku, a nie ustalanie jego istnienia. Zarzuty zobowiązanego dotyczące nieistnienia obowiązku są wiążące dla organu egzekucyjnego tylko wtedy, gdy zobowiązany przedstawi dowody potwierdzające jego stanowisko. W sytuacji braku takich dowodów i negatywnego stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutów, a sąd administracyjny nie może ingerować w merytoryczne rozstrzygnięcia organów wydane w postępowaniu rozpoznawczym.Stan faktyczny
Skarżący wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, twierdząc, że zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostały zapłacone, jednak nie przedłożył dowodów zapłaty. Wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny I instancji oddalił zarzuty, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego, podnosząc argumenty dotyczące rzekomego przyjęcia opłat przez urzędniczkę gminy i braku dowodów zapłaty. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2019 r. nr [...]; [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Sygn. akt I SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 03.09.2019 r., znak: [...] – w wyniku rozpoznania zażalenia zobowiązanego W. C. (dalej: "Zobowiązany", "Skarżący") - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 30.07.2019 r., znak: [...], którym uznano za nieuzasadnione zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 02.05.2019 r., wystawionego przez W. S. (wierzyciel).
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 02.05.2019 r. wystawionego przez W. S. (wierzyciel), obejmującego należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w łącznej wysokości [...] zł. Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu świadczeń emerytalno-rentowych doręczono Zobowiązanemu w dniu 20.05.2019 r.
Pismem z dnia 26.05.2019 r. Zobowiązany wniósł zarzuty twierdząc, że zaległości objęte tytułem wykonawczym dotyczą nieistniejącego zobowiązania, gdyż wszystkie zaległości wobec wierzyciela zostały zapłacone. Zobowiązany nie przedłożył przy tym dowodów zapłaty.
Organ egzekucyjny, w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. -dalej "u.p.e.a."), wystąpił do wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionych zarzutów.
Wierzyciel, postanowieniem z dnia 10.06.2019 r., znak: [...], uznał zarzuty Zobowiązanego za nieuzasadnione, wskazując m.in., że od 02.05.2019 r. nie dokonano wpłat ani nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających uiszczenie należności i w związku z tym został wystawiony ww. tytuł wykonawczy Nr [...] Pismem z dnia 22.07.2019 r. wierzyciel poinformował, że ww. postanowienie stało się ostateczne.
Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia 30.07.2019 r., znak: [...], w wyniku analizy materiału dowodowego oraz obowiązującego stanu prawnego, postanowił oddalić zarzut Zobowiązanego.
W zażaleniu od powyższego postanowienia Zobowiązany wskazał, że "problem w sprawie opłat za śmieci w gminie S. dotyczy wielu mieszkańców miejscowości Ż.." Zdaniem Zobowiązanego, "najprawdopodobniej urzędniczka tej gminy nie księgowała opłat i wyrzuciła do kosza rachunki za opłaty."
Ponadto, Zobowiązany zarzucił, że złożył dowody opłaty w Urzędzie Gminy S., które tam zaginęły i wniósł o wszczęcie kontroli w tej sprawie oraz wstrzymanie egzekucji do czasu wyjaśnienia sprawy.
Nadto, Zobowiązany wskazał, że jego zobowiązanie wynosi [...] zł plus odsetki, zatem w ramach ekonomiki urzędowej nie powinno uruchamiać się instytucji państwowych dla tak niskiej kwoty.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyżej opisanym postanowieniem z dnia 03.09.2019 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Powołując się na mające zastosowanie w sprawie przepisy art. 18, art. 33
oraz art. 34 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał, że stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące zarówno dla organu egzekucyjnego, jak i dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. W konsekwencji, dyrektor izby administracji skarbowej właściwy w sprawie nie jest uprawniony
do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie
art. 34 § 1 u.p.e.a.
W świetle przytoczonych regulacji organ odwoławczy, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że zarzuty Zobowiązanego zostały uznane za nieuzasadnione przez wierzyciela postanowieniem z dnia 10.06.2019 r. Wskazał przy tym, że skoro wierzyciel uznał za nieuzasadnione zarzuty Zobowiązanego, to wykluczona jest ponowna merytoryczna ocena tego zarzutu, jaki był istotą rozważań w postępowaniu dotyczącym stanowiska wierzyciela.
W uzasadnieniu, odnosząc się do zarzutu Zobowiązanego, wierzyciel wskazał, że Zobowiązany w dniu 28.11.2018 r. otrzymał upomnienie Nr [...] dotyczące zaległości za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W dniu 14.03.2019 r. Zobowiązany złożył odpowiedź na upomnienie twierdząc, że ma potwierdzenie wpłaty w postaci odcinków z książeczki opłat, których jednak nie załączył do pisma. W dniu 19.03.2019 r. Zobowiązany otrzymał zarachowanie wpłat dotyczące ww. opłaty w okresie od marca 2014 r. do lutego 2019, z którego jednoznacznie wynika, że upomnienie było zasadne. Do dnia 02.05.2019 r. nie dokonano wpłat, ani nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających uiszczenie należności, w związku z tym został wystawiony tytuł wykonawczy na tą zaległość.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3a § 1 u.p.e.a. w zakresie zobowiązań powstałych z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się egzekucję administracyjną. Natomiast na podstawie art. 3a § 2 u.p.e.a., w ww. przypadku stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i jednocześnie wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał Zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Odnosząc się do argumentów zażalenia, że "najprawdopodobniej urzędniczka tej gminy nie księgowała opłat i wyrzuciła do kosza rachunki za opłaty", organ odwoławczy wskazał, że stanowią jedynie gołosłowne twierdzenia Zobowiązanego. Organ uzyskał od wierzyciela zarachowanie wpłat z dnia 18.03.2019 r., z którego m.in. wynika, że za miesiąc grudzień 2016 r. ([...]) i maj 2018 r. ([...] zł) Zobowiązany zalegał w płatnościach. W związku z powyższym upomnienie z dnia 26.11.2018 r. (odebrane w dniu 28.11.2018 r.) było zasadne. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że jakkolwiek z tytułu wykonawczego Nr [...] wynika, że Zobowiązany zalega z opłatami obejmującymi okres od stycznia 2017 r. do grudnia 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł, tak wskazane w ww. tytule daty, od których nalicza się odsetki, są jednoznaczne (dotyczą miesiąca grudzień 2016 r. - data od której nalicza się odsetki: 11.01.2017 r. - [...] zł i maja 2018 r. - data, od której nalicza się odsetki: 12.06.2018 r. - [...] zł). Zdaniem organu odwoławczego, uchybienie to jednak nie ma wpływu na obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...] zł.
Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, kluczowy w sprawie jest fakt, że Zobowiązany nie przedłożył żadnych dowodów wpłat dotyczących uiszczenia przedmiotowych zaległości – ani w odpowiedzi na upomnienie, ani w toku postępowania Zobowiązany nie poparł swych twierdzeń dowodami.
Sumując, organ odwoławczy na tle stanu faktycznego i prawnego sprawy stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 30.07.2019 r., znak: [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 03.09.2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 02.05.2019 r., Skarżący wniósł o przekazanie sprawy do rozpatrzenia w I instancji administracyjnej.
W treści skargi Skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie dotyczy egzekucji prowadzonej przez Urząd Skarbowy w S. na podstawie tytułu W. S.. Kwota roszczenia wynosi [...] zł plus odsetki za rzekome nieopłacenie opłaty należnej za śmieci komunalne. Kwota ta jest niska, ale dotyczy kilku jego sąsiadów, którzy woleli zapłacić podwójną opłatę i nie interweniować na drodze prawnej.
Skarżący wskazał, że jest schorowanym emerytem o emeryturze najniższej krajowej i kwota [...]zł plus odsetki są dla mnie znaczącym obciążeniem. Zdaniem Skarżącego, urzędniczka Gminy S. przyjęła opłaty i wydała pokwitowanie. Skarżący nie zachował wszystkich pokwitowań. Wielokrotnie zwracał się do Wójta o to, aby skonfrontować go z urzędniczką w obecności Wójta. Otrzymywał wydruki z komputera Gminy lub pisma, że Wójta nie ma aktualnie w urzędzie lub urzędniczka jest na urlopie.
Zdaniem Skarżącego, urzędniczka prowadzi podwójną księgowość i liczy na to, że osoby starsze nie odwołają się z powodu drobnej kwoty.
W ocenie Skarżącego, nie został on właściwie poinformowany o przysługujących mu prawach, nie uwzględniono jego pism w gminie S., szczególnie w sprawie konfrontacji. Natomiast Urząd Skarbowy w S. i następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, bez dogłębnego sprawdzenia zażaleń Skarżącego, bezwiednie i biurokratycznie podtrzymują wersję z komputera Gminy S.. Skarżący wskazał przy tym, że ewentualne zawiadomienie organów ścigania nie wchodzi w rachubę, ponieważ według wyjaśnień uzyskanych od Policji - kwotą [...]zł nie sposób się zajmować.
Do skargi Skarżący dołączył kopię swojego pisma z dnia 25.09.2019 r. oraz zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł
o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskrzonym postanowieniu.
W piśmie z dnia 18.10.2019 r. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując, że był przekonany o braku zaległości z tytuły opłaty za gospodarowanie odpadami, natomiast urzędniczka Urzędu Gminy S., pomimo złożenia przez Skarżącego dodatkowych wyjaśnień, wskazuje na istnienie zaległości, których według Skarżącego nie ma. Ponadto, Skarżący wskazał, że podczas spotkania z Wójtem wezwano urzędniczkę na spotkanie, okazało się jednak, że przebywała na urlopie.
Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Skarga jest niezasadna, nie znajduje bowiem usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia.
Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego jako zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 02.05.2019 r. wystawionego przez W. S. (wierzyciel), obejmującego należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w łącznej wysokości [...] zł. Odpis tego tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu świadczeń emerytalno-rentowych doręczono Skarżącemu (Zobowiązanemu) w dniu 20.05.2019 r.(niesporne).
Pismem z dnia 26.05.2019 r. Skarżący wniósł zarzuty twierdząc, że zaległości objęte tytułem wykonawczym dotyczą nieistniejącego zobowiązania, gdyż wszystkie zaległości wobec wierzyciela zostały zapłacone, przy czym nie przedłożył organowi dowodów zapłaty (niesporne).
Organ wskazał, że w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionych zarzutów, zaś wierzyciel, postanowieniem z dnia 10.06.2019 r., znak: [...], uznał zarzuty za nieuzasadnione, wskazując m.in., że od 02.05.2019 r. nie dokonano wpłat ani nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających uiszczenie należności i w związku z tym został wystawiony ww. tytuł wykonawczy Nr [...] (pismem z dnia 22.07.2019 r. wierzyciel poinformował, że ww. postanowienie stało się ostateczne.). Organ przy tym wyjaśnił, że stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące zarówno dla organu egzekucyjnego, jak i dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. W konsekwencji, dyrektor izby administracji skarbowej właściwy w sprawie nie jest uprawniony
do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie
art. 34 § 1 u.p.e.a.
Organ odwoławczy, akceptując stanowisko organu I instancji, podkreślił, że Zobowiązany (Skarżący) nie przedłożył żadnych dowodów wpłat dotyczących uiszczenia przedmiotowych zaległości – ani w odpowiedzi na upomnienie, ani w toku postępowania Zobowiązany nie poparł swoich twierdzeń dowodami. Odnosząc się do argumentu Skarżącego, że "najprawdopodobniej urzędniczka tej gminy nie księgowała opłat i wyrzuciła do kosza rachunki za opłaty", organ odwoławczy wskazał, że stanowią jedynie gołosłowne twierdzenia Zobowiązanego. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że nie miał podstaw do uchylenia postanowienia organu I instancji.
Organ I instancji - mając na uwadze wiążące stanowisko wierzyciela, że należność przysługująca od Skarżącego z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w łącznej kwocie [...]zł nie została dobrowolnie spłacona i Zobowiązany nie przedstawił przy zarzutach żadnych dowodów jej zapłaty, w związku z czym wszczęto egzekucję w celu wyegzekwowania wymagalnej należności - rozpatrzył wyżej wskazane zarzuty Skarżącego na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a., który przewiduje wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Rozstrzygnięcie to organ odwoławczy zaakceptował zaskarżonym postanowieniem z dnia 03.09.2019 r. utrzymując je w mocy.
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej po względem zgodności z prawem w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego co do uznania za nieuzasadniony zarzut egzekucyjny – nieistnienie obowiązku dochodzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 02.05.2019 r. wystawionego przez W. S. (wierzyciel).
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że procedura egzekucyjna przewidziana ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) co do zasady nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego, czy też warunków jego wykonania, a jedynie wykonaniu obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej, których zobowiązany nie wykonał dobrowolnie (w niniejszej sprawie wynikającego z), co stanowi podstawę do przymusowego egzekwowania tego obowiązku według reguł przewidzianych powołaną wyżej ustawą u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 09.05.2013 r., I SA/Ol 152/13). Podkreślić przy tym należy, że celem tego postępowania, przy uwzględnieniu ochrony praw zobowiązanego w określonych przepisami u.p.e.a. sytuacjach, jest jednak zaspokojenie dochodzonych roszczeń wierzyciela.
Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których podstawy są ściśle określone przez ustawodawcę, a zatem stanowią zamknięty katalog, który przewidziany jest w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź niezasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wymienionych w ww. art. 33 u.p.e.a. Obowiązuje przy tym siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania. Oznacza to, że na dalszych etapach postępowania egzekucyjnego nie można podnosić nowych zarzutów. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich wniesienie. Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 u.p.e.a. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w zakresie podstaw określonych przepisem art. 33 u.p.e.a. Wskazanie podstawy zarzutu wiąże organ egzekucyjny (wyrok NSA z dnia 16.02.2016 r., II FSK 3862/13, i powołane tam orzecznictwo).
Wobec przedstawionej wyżej funkcji postępowania egzekucyjnego i odrębnego trybu rozpoznawania zarzutów zobowiązanego, szczególnie podkreślić należy, że w ramach tego postępowania co do zasady nie podlegają rozpoznaniu zarzuty, które winny być podniesione w ramach zwykłej procedury odwoławczej, realizowanej poza postępowaniem egzekucyjnym. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
Odnosząc się, w kontekście treści zarzutów, które organ egzekucyjny zasadnie uznał na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jako zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w ww. tytule wykonawczym, zwrócić należy uwagę, że w judykaturze zgodnie przyjmuje się, że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.), a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. W szczególności organ egzekucyjny nie może uwzględnić z urzędu tego rodzaju okoliczności uzasadniających umorzenie egzekucji, które mogą być zgłoszone wyłącznie w zarzutach zobowiązanego (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) lub też wynikać z żądania wierzyciela (art. 59 § 1 pkt 2 lub 9 w związku z § 4 u.p.e.a. - por. wyrok NSA z dnia 13.12.2012 r., II FSK 945/11; wyrok NSA z dnia 02.10.2009 r., II FSK 689/08).
Przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny. Jako przykłady takich zarzutów wskazuje się w orzecznictwie na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność ta musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (por. wyrok NSA z dnia 26.08.2011 r., II FSK 461/10).
Wychodząc z powyższych założeń Sąd stwierdził, że w skardze Skarżący powtórzył zarzuty podniesione w zażaleniu, wskazał bowiem, że kwota roszczenia wynosi [...] zł plus odsetki za rzekome nieopłacenie opłaty należnej za śmieci komunalne. Kwota ta jest niska, ale dotyczy kilku jego sąsiadów, którzy woleli zapłacić podwójną opłatę i nie interweniować na drodze prawnej. Ponadto, Skarżący wskazał, że jest schorowanym emerytem o emeryturze najniższej krajowej i kwota [...]zł plus odsetki są dla niego znaczącym obciążeniem. Zdaniem Skarżącego, urzędniczka Gminy S. przyjęła opłaty i wydała pokwitowanie. Skarżący nie zachował wszystkich pokwitowań. Wielokrotnie zwracał się do Wójta o to, aby skonfrontować go z urzędniczką w obecności Wójta. Otrzymywał wydruki z komputera Gminy lub pisma, że Wójta nie ma aktualnie w urzędzie lub urzędniczka jest na urlopie.
W świetle tej argumentacji zarzut Skarżącego w zasadzie przekłada się na zarzut nieistnienia obowiązku przewidziany w art. 33 § 1 pkt 1 in fine u.p.e.a., który to zarzut nie zasługuje na uwzględnienie w świetle niepodważonych ustaleń organu, znajdujących oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w szczególności w stanowisku wierzyciela, zawartym w postanowieniu W. S. z dnia 10.06.2019 r., którym uznał zarzuty Zobowiązanego (Skarżącego) za nieuzasadnione wobec braku przedstawienia dowodów zapłaty zaległości za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co skutkowało wystawieniem ww. tytułu wykonawczego.
Poza sporem jest, że w dniu 28.11.2018 r. Skarżący otrzymał upomnienie Nr [...] dotyczące zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, objęte ww. tytułem wykonawczym. Ustaleń tych Skarżący nie kwestionuje.
Istotne w badanej sprawie jest, że Skarżący kwestionuje istnienie zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w łącznej kwocie [...]zł, objętej ww. tytułem wykonawczym, jednak nie przedstawił organowi egzekucyjnemu dowodów jej zapłaty, w tym także na etapie postępowania sądowego, ograniczając się jedynie do ich negowania i podnoszenia argumentacji, która jednak nie ma znaczenia prawnego dla wykazania nieistnienia obowiązku Skarżącego egzekwowanego drodze egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego.
Zatem, nie budzi wątpliwości, że dochodzony obowiązek o charakterze pieniężnym istnieje i jest wymagalny, i w związku z tym jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącego w badanej sprawie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano już, że podstawę prawną prowadzenia egzekucji odróżnić należy od podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. O ile przez podstawę prawną wszczęcia egzekucji należy rozumieć przepisy, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz obowiązków o charakterze niepieniężnym, natomiast podanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji uzależnione jest od tego, co jest źródłem obowiązku podlegającego egzekucji. W przypadku, gdy obowiązek taki wynika z decyzji administracyjnej, to ta decyzja winna zostać wskazana w tytule wykonawczym. Jeżeli zaś źródłem egzekwowanego obowiązku jest bezpośrednio przepis prawa, należy wskazać akt prawny, miejsce jego publikacji oraz podać konkretną regulację, z której obowiązek wynika. Przepis prawa musi w tej ostatniej sytuacji jednoznacznie określać rodzaj i zakres egzekwowanego obowiązku (zob. wyroki NSA: z dnia 3 lipca 2013 r., II FSK 2229/11; z dnia 22 maja 2014 r., II FSK 1473/12 - dostępne w CBOSA).
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3a § 1 u.p.e.a. w zakresie zobowiązań powstałych z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się egzekucję administracyjną. Natomiast na podstawie art. 3a § 2 u.p.e.a., w ww. przypadku stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i jednocześnie wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał Zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Stąd, wierzyciel (Wójt Gminy S.) wystawił tytuł wykonawczy, wskazując jako podstawę prawną obowiązku - ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2016 r., poz. 250), rodzaj należności - nieuiszczoną opłatę z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi, kwotę, od której nalicza się odsetki oraz dzień, od którego nalicza się odsetki za zwłokę. W tytule tym wskazano również, że dochodzone należności są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie wskazanych przepisów prawa.
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że wprawdzie z tytułu wykonawczego Nr [...] wynika, że Zobowiązany (Skarżący) zalega z opłatami obejmującymi okres od stycznia 2017 r. do grudnia 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł, to jednak wskazane w ww. tytule daty, od których nalicza się odsetki, są jednoznaczne (dotyczą miesiąca grudzień 2016 r. - data od której nalicza się odsetki: 11.01.2017 r. - [...] zł i maja 2018 r. - data, od której nalicza się odsetki: 12.06.2018 r. - [...] zł). Większej więc należności głównej wierzyciel nie może żądać (niż [...] zł), a organ egzekucyjny - nie może dochodzić, w związku z tym Sąd uznał, że uchybienie to nie miało wpływu na wysokość dochodzonego obowiązku z tytułu nieuiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ta bowiem wynosi łącznie [...] zł.
Obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym nie może być przedmiotem oceny w sprawie egzekucyjnej, chyba że wystąpią okoliczności przewidziane w art. 45 u.p.e.a. pozwalające na odstąpienie od czynności egzekucyjnych, a mianowicie, zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśniecie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co osoby zobowiązanego. Jak wynika z akt sprawy, żadna z tych okoliczności nie wystąpiła w badanej sprawie. Wobec tego Organy egzekucyjne obu instancji zasadnie oceniły zarzut Skarżącego co do nieistnienia obowiązku jako niezasadny, w sposób uprawniony bowiem przyjęły, że Skarżący nie wykazał, iż obowiązek ten nie istnieje.
Argumentacja Skarżącego podnoszona w skardze co do niewłaściwego zachowania urzędniczki Gminy S., że nie zachowała wszystkich pokwitowań, że prowadzi podwójną księgowość, nie może być uwzględniona, gdyż obowiązkiem zobowiązanego, w przypadku gdy uważa, że twierdzenia organu są nieprawdziwe, jest udowodnienie tej okoliczności, a więc wykazanie, że jest inaczej. Takich dowodów Skarżący, a w szczególności dowodów zapłaty dochodzonej należności, nie przedstawił organom egzekucyjnym, jak również, na etapie postępowania sądowego.
A zatem, prowadzenie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie jest co do zasady dopuszczalne, bowiem w momencie wszczęcia egzekucji dochodzony w stosunku do Skarżącego obowiązek istniał, był wymagalny, zaś organ egzekucyjny nie miał podstaw, aby na etapie tego postępowania egzekucyjnego podważać treść tytułu wykonawczego przez badanie zasadności dochodzonego w toku egzekucji obowiązku, Skarżący natomiast nie przedstawił żadnego innego dowodu skutkującego koniecznością odstąpienia organu egzekucyjnego od czynności egzekucyjnych w badanej sprawie, a następnie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Stąd, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organu egzekucyjnego co do braku podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie egzekucyjnej w stosunku do Skarżącego. Podkreślić ponownie należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji są powszechnie uznawane za szczególny środek zaskarżania, charakterystyczny tylko i wyłącznie dla postępowania egzekucyjnego w administracji. Przede wszystkim należy podkreślić brak dewolutywności tego środka zaskarżenia, który rozpatrywany jest przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie. Te szczególne unormowania powodują, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Po upływie siedmiodniowego terminu zobowiązany może jedynie skorzystać z możliwości obrony przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających m.in. wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku w trybie art. 45 u.p.e.a. Nie stanowią one zatem środka prawnego, który byłby w każdym czasie alternatywny lub konkurencyjny dla innych instytucji przewidzianych prawem możliwych do wdrożenia po upływie terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów powoduje ich bezskuteczność, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, gdyż - jak wynika z analizy akt sprawy - zarzuty w badanej sprawie zostały wniesione z zachowaniem 7-dniowego terminu (ww. tytuł wykonawczy doręczono Skarżącemu w dniu 20.05.2019 r., zaś w dniu 27.05.2019 r. Skarżąca złożyła zarzuty do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.).
Sumując, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, albowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), oddalił skargę jako niezasadną.
Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło