I SA/Sz 897/06

WyrokWSA w Szczecinie2007-11-07

Skład orzekający: Zygmunt Chorzępa, Alicja Polańska, Krystyna Zaremba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione na przebudowę istniejącego budynku, w wyniku której powstał budynek mieszkalny wielorodzinny z przeznaczeniem lokali na wynajem, mogą być odliczone od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin "budowa własnego budynku mieszkalnego" użyty w art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie obejmuje przebudowy, rozbudowy czy odbudowy istniejącego budynku. W związku z tym, wydatki poniesione na przebudowę istniejącego obiektu, nawet jeśli w jej wyniku powstał budynek mieszkalny wielorodzinny z przeznaczeniem lokali na wynajem, nie mogą być odliczone od dochodu na podstawie tego przepisu. Sąd podkreślił, że pojęcia "budowa" i "przebudowa" są odrębne i nie można przenosić definicji z innych ustaw, takich jak prawo budowlane, na grunt ustawy podatkowej.
Stan faktyczny
Podatnicy D. i R. G. odliczyli od dochodu za 1998 r. wydatki poniesione na przebudowę istniejącego budynku, które miały służyć stworzeniu budynku mieszkalnego wielorodzinnego z lokalami na wynajem. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość odliczenia tych wydatków, uznając, że nie spełniają one przesłanek do zastosowania ulgi podatkowej z art. 26 ust. 1 pkt 6 lub 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie była to "budowa" w rozumieniu ustawy, a jedynie przebudowa. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji przez WSA, sprawa trafiła ponownie do sądu. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną kwalifikację wydatków jako niepodlegających odliczeniu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia NSA Krystyna Zaremba, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi D. i R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 8 poz. 60 z 2005r. ze zm./ oraz art. 45 ust. 6 i art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. Nr 90 poz. 416 z 1993r., ze zm./ Dyrektor Izby Skarbowe, po rozpatrzeniu odwołania małżonków D. i R. G. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającej wymienionym podatnikom zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. w kwocie [...] zł, zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał, że D. i R. G. złożyli [...] w Urzędzie Skarbowym zeznanie podatkowe o wysokości dochodu osiągniętego w 1998 roku, w którym wykazali m.in. odliczenia od dochodu w postaci składki ZUS w kwocie [...] zł, darowizny w kwocie [...] zł oraz wydatki na budowę własnego budynku mieszkalnego z przeznaczeniem lokali na wynajem w kwocie [...] zł i zadeklarowali podatek należny w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy wskazał, że podatnicy nie ponieśli w roku 1998 żadnych wydatków związanych z budową, a odliczenie zostało dokonane na zasadzie praw nabytych z tytułu wydatków poniesionych w latach wcześniejszych, które nie znalazły pokrycia w dochodzie roku 1997 i pozostały do odliczenia w latach następnych. Po dokonaniu na podstawie art. 275 § 1 Ordynacji podatkowej czynności sprawdzających zakwestionowano prawo podatników do odliczenia od dochodu wydatków mieszkaniowych oraz darowizny. Podatnicy w dniu [...] złożyli skorygowane zeznanie podatkowe za 1998 rok, w którym podwyższyli koszty uzyskania przychodów z działalności gospodarczej o kwotę wydatków ([...] zł), które uprzednio wykazali w zeznaniu podatkowym jako odliczone od dochodu wydatki z tytułu budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych pod wynajem. W skorygowanym zeznaniu podatnicy wykazali nadto składki na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł oraz odliczyli od dochodu stratę z działalności gospodarczej wynikającą ze skorygowanego zeznania podatkowego za rok 1997, złożonego równolegle z korektą zeznania za rok 1998 i zadeklarowali należny podatek dochodowy w kwocie [...] zł. Kolejnej korekty zeznania podatkowego za rok 1998 podatnicy dokonali w dniu [...], wyjaśniając, że jest ona spowodowana zmianą wartości odpisów amortyzacyjnych ustalonych w oparciu o operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego i deklarując należny podatek dochodowy w kwocie [...] zł. Urząd Skarbowy wszczął z urzędu postępowanie podatkowe, po przeprowadzeniu którego wydał [...] decyzję określającą podatnikom zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. w kwocie [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji, podatnicy zarzucili : - niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a w szczególności czy były podstawy faktyczne i prawne do odliczenia kwoty [...] zł jako wydatku z tytułu budowy budynku z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych na wynajem; - brak jakichkolwiek ustaleń i odniesień co do dowodów zgromadzonych w sprawie, przemawiających na korzyść podatników, a w szczególności opinii rzeczoznawcy oraz zaświadczenia Starostwa Powiatowego z dnia [...]; - brak akt sprawy Urzędu Skarbowego nr [...], - nienależyte uzasadnienie i udokumentowanie stanowiska organu podatkowego, - rażące uchybienia proceduralne uniemożliwiające jej ocenę przez organ II instancji. Dyrektor Izby Skarbowej, wydał w dniu [...] decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą na skutek wniesionej przez podatników skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005r. sygn.akt SA/Sz 2348/03 uchylił, uznając że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie przeprowadził po raz wtórny rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia, przez co nie została zachowana zasada dwuinstancyjności postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej – wykonując wyrok Sądu – wydał w dniu [...] decyzję utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta została zaskarżona, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 23 marca 2006r. sygn.akt I SA/Sz 600/05, decyzję tę uchylił stwierdzając, że organ odwoławczy związany wyrokiem Sądu z dnia 12 stycznia 2005r. nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku. W tym stanie rzeczy konieczne stało się rozpatrzenie sprawy po raz kolejny, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 stycznia 2005r. Rozpatrując sprawę kolejny raz, Dyrektor Izby Skarbowej, przywołując przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych definiujących koszty uzyskania przychodu, regulujących wymogi uznania za koszt uzyskania przychodu odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz zasady obliczania podatku od dochodu, po odliczeniu wydatków poniesionych na budowę własnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, z przeznaczeniem, znajdujących się w nim co najmniej pięciu lokali mieszkalnych na wynajem, stwierdził, że istota rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy wynika z faktu, że ustalenia organu podatkowego pierwszej instancji dotyczące działalności gospodarczej podatników za lata 1996 – 1997, będące podstawą do wydania decyzji określających zobowiązania podatkowe za te lata, wpływają bezpośrednio na stan faktyczny i prawny będący podstawą do wydania przez ten organ decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za 1998 r. Z tych powodów koniecznym stało się zweryfikowanie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie: - ustalenia wartości początkowej środka trwałego tj. budynku mieszkalno – użytkowego położonego w K. przy ul. B., - odmowy prawa do odliczenia od dochodu kwoty [...] zł z tytułu budowy budynku wielorodzinnego z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych pod wynajem, - prawidłowość odliczenia od dochodu wskazanych darowizn. Oceniając zebrany w tym zakresie materiał dowodowy, organ odwoławczy wskazał, że w ewidencji środków trwałych za rok 1997 , podatnicy ujęli środki trwałe w postaci: - budynek hotel – restauracja o symbolu KRŚT 109 i wartości początkowej [...] zł; - budynek wielorodzinny (5 mieszkań) o symbolu KRŚT 109 i wartości początkowej [...] zł. Data przekazania tych środków trwałych do użytkowania została określona na dzień [...]. W ewidencji środków trwałych za 1998r. (karta 11 akt sprawy) ujęte zostały (poza innymi środkami trwałymi) te same budynki, przy czym ich wartość początkowa została określona na : - budynek hotel – restauracja – [...] zł; - budynek wielorodzinny – [...] zł. Wg wyjaśnień podatników zawartych w piśmie z dnia [...] ewidencja, której kopia znajduje się w aktach sprawy uległa zniszczeniu, podobnie jak i dokumenty źródłowe potwierdzające wartość poniesionych nakładów na wytworzenie przedmiotowych środków trwałych, dlatego koszty te, podatnicy przyjęli wg wyceny rzeczoznawcy. Powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych stanowiące, że prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych przysługuje podatnikowi od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek trwały został ujęty w ewidencji środków trwałych, organ odwoławczy wywiódł, że skoro Urząd Skarbowy określił – w toku postępowania podatkowego – wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego za 1998r., to był zobligowany do ustalenia i naliczenia w koszty uzyskania przychodu z działalności gospodarczej prawidłowych odpisów amortyzacyjnych. Za podstawę naliczenia owych odpisów amortyzacyjnych organ pierwszej instancji przyjął wartość części budynku przeznaczonego do działalności gospodarczej oraz części budynku z 5 mieszkaniami pod wynajem wykazaną w ewidencji środków trwałych i ustaloną na dzień przyjęcia tych środków trwałych do użytkowania, tj. na dzień [...]. Jednocześnie organ pierwszej instancji zwiększył wartość całego budynku o odsetki od kredytu zapłacone do dnia przekazania do użytkowania oraz skorygował wartość poszczególnych jego części, biorąc za podstawę udział procentowy każdej części w całości budynku. Wydając [...] decyzję organ podatkowy pierwszej instancji oparł się również na ustaleniach kontroli przeprowadzonej u podatników za lata 1996 – 1997, które stały sę podstawą do wydania decyzji określających zobowiązanie podatkowe: - w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r. i 1997r., w którym trafność została potwierdzona zarówno w toku postępowania instancyjnego, jak również oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (sprawy sygn. akt I SA/Sz 496/05 i I SA/Sz 441/05). Uznając zatem, że Urząd Skarbowy prawidłowo ustalił wartość początkową środków trwałych oraz wysokość miesięcznych odpisów amortyzacyjnych, organ odwoławczy uznał, że w 1997 roku podatnicy nie ponieśli straty z prowadzonej działalności gospodarczej, a korekta wartości początkowej środków trwałych – dokonana przez organ podatkowy pierwszej instancji jest prawidłowa. Rozpatrując kwestię odmowy odliczenia od dochodu kwot wydatków poniesionych w danym roku podatkowym na budowę własnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdujących się w nim lokali mieszkalnych na wynajem organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji, na podstawie dokumentacji projektowej ustalił, że roboty budowlane prowadzone przez podatników na obiekcie położonym w K. przy ul. B. polegały na przebudowie istniejącego już budynku i na tej podstawie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do ulgi podatkowej z art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Trafność tej oceny była weryfikowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który oddalił skargi podatników na rozstrzygnięcia organu odwoławczego (sprawy sygn.akt I SA/Sz 496/05 i I SA/Sz 441/05) utrzymujące w mocy decyzje podatkowe organu pierwszej instancji. Na tej podstawie stwierdzić należy, że okoliczność ta została udowodniona. Powołując się na wydruk ewidencji środków trwałych (karta nr 12 akt sprawy) oraz wyjaśnienia sporządzone przez biuro rachunkowe (karta nr 13 akt sprawy), organ odwoławczy wywiódł, że z treści tych dokumentów jednoznacznie wynika, że budynek położony w K. przy ul. B. został podzielony na część hotelowo – restauracyjną oraz część mieszkaniową i został wniesiony do ewidencji środków trwałych. Jeśli zatem – zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych z 1997r. za środki trwałe uznaje się, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do użytkowania nieruchomości, to nie sposób uznać, że podatnicy w roku 1998 ponieśli jakiekolwiek nakłady związane z budową tego budynku. Dlatego zarzut odwołania odnoszący się do braku podstaw faktycznych i prawnych do odmowy odliczenia kwoty [...] zł jako wydatku z tytułu budowy budynku z przeznaczeniem znajdujących się z nim lokali mieszkalnych na wynajem, organ odwoławczy uznał za nieznajdujący oparcia w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego braku ustaleń i odniesień, co do dowodów zgromadzonych w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż nie znajduje on oparcia w stanie faktycznym. Odwołujący nie wskazał jakie okoliczności miałyby dokumentować wskazywane dowody, tj. opinia rzeczoznawcy oraz zaświadczenie Starostwa Powiatowego. Pełnomocnik nie wyjaśnił dlaczego podstawą ustaleń i rozstrzygnięć miałyby być : opinia rzeczoznawcy sporządzona w 1994r. (tj. przed sprzedażą nieruchomości małż. G.) oraz pismo Starosty Powiatowego. Postępowanie odwoławcze wykazało, że dla ustalenia stanu faktycznego nie były konieczne powołane w odwołaniu dowody, a brak przyczyn ich wskazania nie pozwala organowi odwoławczemu na bardziej szczegółowe ustosunkowanie się do tego zarzutu. Z tych to powodów organ odwoławczy nie znalazł przesłanek do uznania, iż organ podatkowy pierwszej instancji uchybił w jakikolwiek sposób przepisom procedury. Wbrew twierdzeniom odwołania organ odwoławczy nie stwierdził, aby rozstrzygnięcie pierwszej instancji opierało się na dowodach "potwierdzających koncepcję urzędu" i odrzucało dowody "korzystne dla podatników". We wspólnie złożonym zeznaniu podatkowym za rok 1998 małżonkowie D. i R. G. odliczyli od dochodu m.in. darowizny w łącznej kwocie [...] zł. Ustosunkowując się do zakwestionowania przez organ pierwszej instancji odliczonych od dochodu przez podatników darowizn, organ odwoławczy wskazując na przepis art. 26 ust. 7 ustawy podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w 1998r.) stwierdził, że w trakcie postępowania przed organami obu instancji podatnicy nie przedłożyli żadnych dowodów potwierdzających poniesienie wydatku w postaci darowizn. Tym samym podatnicy nie mieli podstaw do pomniejszenia dochodu, a co za tym idzie i podstawy opodatkowania za badany rok podatkowy z tego tytułu. Zarzut odwołania braku akt sprawy Urzędu Skarbowego nr [...] organ odwoławczy pozostawił bez merytorycznej oceny skoro w treści uzasadnienia odwołania nie zawarto żadnych argumentów wskazujących na związek żądanych akt z przedmiotową sprawą. Wskazując na powyższe ustalenia i oceny, Dyrektor Izby Skarbowy przedstawił sposób wyliczenia podatku dochodowego należnego od podatników za 1998r., co uzasadnia również podjęte rozstrzygnięcie w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik podatników zarzucił decyzjom organów podatkowych : - rażące naruszenie przepisów prawa materialnego art. 26 ust. 1 pkt 6; ust. 8, ust. 9 i art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 1996r., przez błędne zastosowanie tego przepisu polegające na uznaniu, iż podatnicy nie wybudowali budynku mieszkalnego z przeznaczeniem na wynajem mieszkań oraz uznaniu, iż złożone przez podatników zeznanie roczne winno było zostać skorygowane w drodze decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego; - naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych, przez zakwalifikowanie poniesionych przez skarżących wydatków jako wydatków na remont i modernizację przez co zakwestionowano skarżącym prawo do ulgi na budowę domu, w którym mieszkania są przeznaczone na wynajem, zakwalifikowanie tych wydatków następnie jako wydatków na przebudowę budynku i jego adaptację i przez to, nie uznania tych wydatków jako kosztów prowadzonej działalności gospodarczej; - naruszenie przepisów art. 122, art. 187 § 1 i § 2 oraz art. 197 § 1 ordynacji podatkowej poprzez całkowicie dowolną analizę zebranego materiału dowodowego, opartą na "fragmentach dokumentów przedstawionych w sprawie w całkowitym oderwaniu od stanu rzeczywistego" i formułowaniem wniosków pozostających w sprzeczności z ustawowymi definicjami budynku i robót budowlanych zawartych w ustawie prawo budowlane. Formułując ten zarzut pełnomocnik w oparciu o przepis art. 197 § 1 ordynacji podatkowej wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia jakie prace skarżący rzeczywiście wykonali; - nadto, pełnomocnik zarzucił organom podatkowym naruszenie art. 194 § 1 ordynacji podatkowej poprzez odmówienie wiarygodności dokumentom urzędowym, zaświadczeniu Starosty Powiatowego z [...] nr [...] oraz nieprzeprowadzenia niezależnej oceny dziennika budowlanego co skutkowało dokonaniem dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie z pominięciem regulacji zawartych w prawie budowlanym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazując na różne kwalifikowanie przez organy podatkowe wydatków ponoszonych w latach 1996 – 1997 na budowę w K. domu mieszkalnego, raz jako wydatków na remont i modernizację, a następnie jako wydatków na przebudowę i adaptację budynku mieszkalnego nie może skutkować, by podatnik ponosił konsekwencje takiego postępowania. Dlatego podatnicy kwestionują nakazanie im dokonania korekty zeznania rocznego za 1998 w sposób nieuwzględniejący poniesienia wydatków na budowę budynku mieszkalnego z 5 mieszkaniami na wynajem. Zdaniem skarżących w sposób tendencyjny organy podatkowe powołują się na wpisy w ewidencji środków trwałych bez wskazania kiedy i w jakich okolicznościach podatnicy ujęli sporne mieszkania w tej ewidencji. Zdaniem autora skargi, gdyby podatnicy takiego wpisu do ewidencji środków trwałych mieszkań dokonali w 1997r. to nie stosowaliby art. 26 ust. 7 pkt 1 ustawy podatkowej. Skarżący dokonali wpisu dopiero w 2001r., kiedy organy podatkowe zakwestionowały charakter wydatków. Przedmiotowe mieszkania w październiku 1997r. zostały oddane do użytku. Dalej pełnomocnik, kwestionując ustalenia i oceny organów podatkowych co do zakresu i rodzaju prac wykonanych przez skarżących wskazał, że zakres tych prac i rodzaj winien ocenić biegły. Nieprzeprowadzając tego dowodu, organy podatkowe naruszyły przepis art. 197 § 1 ordynacji podatkowej. Opisując jaki zakres prac rozbiórkowych i budowlanych na części A i B przedmiotowego budynku zostały wykonane, odwołując się do definicji budowy, robót budowlanych, remontu zawartych w przepisach prawa budowlanego, pełnomocnik stwierdził, że odmawianie skarżącym prawa do odliczenia od dochodu wydatków poniesionych na budowę własnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z przeznaczeniem znajdujących się w nim mieszkań na wynajem stanowi rażące naruszenie przepisu art. 26 ust. 1 pkt 6 i art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nadto pełnomocnik wskazał, że skoro podatnicy mieli prawo do wskazanej ulgi, to nie mogli dokonywać odpisów amortyzacyjnych od części budynku zawierającej mieszkania na wynajem. Powstanie znacznych zobowiązań podatkowych wskutek błędnego zakwalifikowania robót budowlanych, organy podatkowe rekompensowały podatnikom przez podwyższenie kosztów działalności gospodarczej o odpisy amortyzacyjne. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej przytaczając argumenty powołane w uzasadnieniu decyzji, kontrolując je z zarzutami skargi, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Przystępując do oceny trafności podniesionych zarzutów w skardze, należy podkreślić że zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego jak i procesowego, ukierunkowane są na wykazanie, iż organy błędnie uznały, iż podatnicy nie zbudowali budynku mieszkalnego z lokalami na wynajem. Dlatego zdaniem Sądu, rozważania nad trafnością stawianych zarzutów należy rozpocząć od oceny, czy naruszono przez błędne zastosowanie przepis art. 26 ust. 1 pkt 6; ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 1996r. jak wskazuje autor skargi, czy przepis art. 26 ust. 1 pkt 8 cytowanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1998r., skoro zaskarżona decyzja dotyczy określenia zobowiązania podatkowego na ten rok. W zakresie kwestii spornych w przedmiotowej sprawie, a mianowicie co oznacza pojęcie "budowa własnego domu mieszkalnego z mieszkaniami na wynajem", nie jest istotne, treść którego z przepisów będziemy analizowali. Zdaniem Sądu, właściwym będzie analizować przepis obowiązujący w okresie, którego zobowiązanie podatkowe dotyczy. Przepis art. 26 ust. 1 pkt 8 w brzmieniu obowiązującym w 1998r. stanowił, że podstawą obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3 i art. 28 -39, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 – 7 lub art. 25 po odliczeniu kwot wydatków poniesionych w roku podatkowym na budowę własnego lub stanowiącego współwłasność budynku mieszkalnego wielorodzinnego, z przeznaczeniem znajdujących się w nim co najmniej pięciu lokali mieszkalnych na wynajem (...). Skoro cytowany przepis reguluje ulgę podatkową, to zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, przy jego interpretacji należy zastosować wykładnię językową – patrz wyroki NSA z 12.06.1992r. sygnatura SA/P 596/92 POP 1993, Nr 3 poz. 46, FSK 372/04 ONSA i WSA 2005 Nr 1 poz. 17. Kluczowym dla sprawy jest ustalenie zakresu pojęciowego terminu "budowa własnego budynku mieszkalnego" w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadał cytowany wyżej przepis. W szczególności, chodzi o ustalenie, czy przez ten termin należy rozumieć, jak sugeruje autor skargi również odbudowę, rozbudowę, przebudowę budynku, w wyniku których powstaje budynek mieszkalny. W wyroku z dnia 2 czerwca 2005r. sygnatura FSK 1914/04 ONSAiWSA 2006 Nr 3, poz. 92, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyrażenie "przebudować" jest wyrażeniem wieloznacznym i obejmuje swoim zakresem każdą zmianę istniejącego stanu rzeczy, a więc nie tylko zmianę gruntowną. Wyrażenie "budować" użyte w art. 26 ust. 1 pkt 8 nie może oznaczać wznoszenia części budowli, w tym z wykorzystaniem dotychczas istniejącej. Takie znaczenie tego terminu, powodowałoby istnienie nielogiczności zakresowej tych pojęć. Pojęcie "budować" i "przebudować" to dwa pojęcia o różnej treści. O rozróżnieniu tych pojęć przez ustawodawcę świadczy regulacja ulg budowlanych w przedmiotowej ustawie, gdzie używa się terminów "budować" "nowo wybudowany budynek", "nadbudowie", "rozbudowa", "przebudowa", "przystosowanie". Analiza przepisu art. 27a wskazuje, że ustawodawca przeciwstawia pojęcia "budowa" i "przebudowa", posługując się przy regulacji ulg budowlanych. Mając powyższe na uwadze, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 25 maja 2007r. Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zakresu pojęciowego terminu "budować", wyrażonego w sprawie określenia podatnikom zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. sygnatura akt II FSK 719/06. Za słuszny należy również uznać pogląd, wyrażony w cytowanym wyżej wyroku, iż na grunt ustawy podatkowej nie można przenosić pojęć innej ustawy, gdyż skutkowałoby to niemożnością zrozumienia przepisów tej pierwszej. Mając na uwadze takie rozumienie przepisu art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy podatkowej, należy stwierdzić, że organy podatkowe słusznie uznały, że brak jest podstaw by wskazaną przez podatników kwotę wydatków na odbudowę domu odliczyć od dochodu roku 1998. Jeśli zatem, kwota [...] zł nie mogła być odliczona od dochodu przy ustalaniu podstawy podatku, a nie budzi wątpliwości że w wyniku nakładów, podatnicy odbudowali budynek wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, czemu dali wyraz wprowadzając go do ewidencji środków trwałych, postępowanie organów podatkowych w zakresie ustalenia wartości tego środka trwałego i zaliczenia do kosztów prowadzonej działalności odpisów amortyzacyjnych należy uznać za trafne. Formułując zarzut niezdecydowania przez organy podatkowe, jak kwalifikować wydatki na odbudowę budynku, podatnicy nie kwestionują poprawności samych ustaleń i ocen, a jedynie stwierdzają iż takie postępowanie organów podatkowych narusza zasadę zaufania do organów. Zdaniem Sądu kwestia nazwania przeprowadzonej odbudowy budynku, modernizacją, remontem przebudową na różnych etapach postępowania podatkowego nie może mieć wpływu na ostateczne ustalenia organów podatkowych w tym zakresie w wydanej decyzji. Jeśli, jak wskazał organ odwoławczy, ustalenie dotyczące wydatków na odbudowę budynku, oparto na zapisach ewidencji środków trwałych i informacji biura rachunkowego prowadzącego rachunkowość działalności skarżących, które organy podatkowe uznały za wiarygodne brak jest podstaw by te oceny i ustalenia kwestionować. Zdaniem Sądu są to dokumenty sporządzone przez samych podatników lub zatrudnione przez nich osoby, co pozwala uznać ocenę organu odwoławczego za trafną. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów ordynacji podatkowej przez organy podatkowe Sąd stwierdza, że nie znajdują one uzasadnienia w sprawie. Jak wskazały organy podatkowe powołując się na ocenę dokumentacji projektowej, skarżący przebudowali istniejący budynek. Polemizując z tą oceną tak w odwołaniu jak i skardze, autor odwołuje się do pojęć z ustawy prawo budowlane, w celu wykazania, że faktycznie skarżący budowali dom od podstaw w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy podatkowej. Znaczenie terminu "budowa" zostało wyjaśnione wyżej, co pozwala uznać wywody skargi na temat ustaleń w tym zakresie, definicji budynku i robót budowlanych, wniosku o przeprowadzenie opinii biegłego przez Sąd za polemiką z ocenami organów podatkowych nie znajdującą oparcia w materiale dowodowym sprawy. Trafność oceny Sądu, potwierdza pismo Starostwa Powiatowego z [...], które miało potwierdzić trafność ocen skarżących, że budowali dom w rozumieniu przepisu art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy podatkowej. Jak wynika z treści przedmiotowego pisma skarżący w części rozebrali istniejący budynek, oprócz elementów sklepień znajdujących się w piwnicach, a następnie odtworzyli budynek, przeprowadzając jego modernizację. Skoro zatem, wykorzystali części istniejącego budynku, nie budowali domu mieszkalnego wielorodzinnego z lokalami na wynajem a przebudowali budynek istniejący. Mając powyższe na uwadze, uznając że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło