I SA/Sz 917/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 rok, po wznowieniu postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] ustalającą K. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie [...]zł. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustalonego przez Kolegium następującego stanu faktycznego. Decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] Burmistrz P. (dalej: "Burmistrz") ustalił Stronie wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie [...]zł, z tytułu opodatkowania "budynków pozostałych" o powierzchni [...] m2 oraz "gruntów pozostałych" o powierzchni [...] m2, położonych w P., przy [...]. Organ podatkowy uznał, że zgodnie z aktami sprawy Strona była w okresie objętym decyzją posiadaczem samoistnym dwóch hal magazynowych usytuowanych na działce nr [...] stanowiącej własność Gminy P. (dalej: "Gmina") oraz przylegających do niej działek nr [...] i [...] o powierzchni [...] m2. Ponadto organ podatkowy wskazał, że począwszy od roku 2000, Strona zawierała z Gminą umowy dzierżawy dotyczące ww. terenu, natomiast w latach 2012-2015 korzystała z niego bezumownie. Kolegium decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Strony, utrzymało w mocy ww. decyzję z dnia [...] września 2016 r. Decyzja Kolegium jest ostateczna. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r., Strona poinformowała Burmistrza P. o wyjściu na jaw nowych okoliczności dotyczących faktycznego posiadacza hal magazynowych położonych na stanowiącej własność Gminy działce nr [...]. Strona podkreśliła, że faktycznym posiadaczem hal był G. G. (dalej: "G.G."), który wydzierżawił (poddzierżawił) je na rzecz A. (dalej: "A.B."). Umowy regulujące tę kwestię zostały zawarte na czas nieokreślony i nie zostały wypowiedziane, a ponadto zostały zgłoszone w urzędzie skarbowym. Strona załączyła do pisma: umowę dzierżawy z [...] r. dotyczącą hali magazynowej o pow. [...] m2 (działka [...]); umowę dzierżawy z [...] grudnia 2005 r. dotyczącą hali magazynowej o pow. [...] m2 (działka [...]). W odpowiedzi na wezwanie Kolegium pismem z [...] lutego 2019 r. Strona potwierdziła, że pismo z [...] lipca 2018 r. stanowiło wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2013-2016 (nr [...]). Kolegium postanowieniem z [...] marca 2018 r. na podstawie wniosku Strony wznowiło postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2017 r. W toku tego postępowania Strona dodatkowo przedłożyła przy piśmie z [...] kwietnia 2019 r. postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w P. (PINB) z [...] marca 2019 r. nr [...] i wniosła o włączenie go do materiału dowodowego. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Kolegium odmówiło uchylenia ww. decyzji ostatecznej. Uznało, że przedłożone przez Stronę umowy dzierżawy nie podważyły w jakikolwiek sposób ustaleń, na podstawie których wydano decyzję w dniu [...] kwietnia 2017 r. Nie wynika z nich, wbrew twierdzeniom Strony, że posiadaczem nieruchomości w 2013 r. była inna osoba. Zdaniem Kolegium, bezspornie to Strona była posiadaczem nieruchomości po 2011 r. bez tytułu prawnego, co potwierdza umowa dzierżawy z dnia [...] kwietna 2016 r. Ponadto z mocy prawa Strona była posiadaczem budynków posadowionych na tym gruncie. W dniu [...] września 2019 r. Kolegium decyzją nr [...] utrzymało ww. decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazało art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900) - dalej: "O.p.". W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z akt postępowania wynika, iż Strona była do 2012 r. dzierżawcą przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność Gminy, natomiast od 2012 r. do roku 2015 władała nieruchomością bez tytułu prawnego, a od 2016 r. ponownie ją dzierżawiła. Tym samym w roku 2013 nieruchomość pozostawała w posiadaniu Strony bez tytułu prawnego. Kolegium zwróciło uwagę, że na podstawie umowy dzierżawy z [...] kwietnia 2016 r. zawartej z Gminą, Strona zobowiązała się do zapłacenia opłaty za bezumowne korzystanie z ww. nieruchomości, w tym za rok 2013. Kolegium wyjaśniło też, że bezumowne korzystanie z gruntu wiąże się z bezumownym korzystaniem ze znajdujących się na nim budynków, a wniosek taki wynika explicite z art. 48 w zw. z art. 47 K.c. Odnosząc się do przedłożonych przez Stronę wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania - umów dzierżawy zawartych w 2005 r., Kolegium stwierdziło, że nie wykazano, iż umowy te w jakikolwiek sposób podważają ustalenia, na podstawie których wydano decyzję z [...] kwietnia 2017 r. Kolegium podniosło, że nie wynika z nich jakoby w istocie posiadaczem nieruchomości była inna osoba. Uwzględniając powyższe Kolegium uznało, że powołane przez Stronę okoliczności mimo, iż nie były znane organowi podatkowemu w dniu wydania decyzji ostatecznej, to nie są dla sprawy istotne. Również fakt wystąpienia przez G.G. w dniu [...] maja 2018 r. o pozwolenie na rozbiórkę dwóch hal posadowionych na działce nr [...], pomimo iż stanowi nową okoliczność, to nie jest istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotowy dokument nie dowodzi, że G.G. był w 2013 r. posiadaczem nieruchomości (tym bardziej, że wniosek o rozbiórkę złożony został w roku 2018). Strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ww. decyzję Kolegium, wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 121, art. 122 w zw. z art. 187 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów oraz przez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego sprawy; 2) art. 245 § 1 pkt 2 O.p. poprzez bezzasadną odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej w całości pomimo wystąpienia przesłanek wynikających z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.; 3) art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, iż na Skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w latach 2013, 2014, 2015 i 2016. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżący wskazał, że Kolegium zaniechało dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Skarżącego, z przedłożonych dokumentów wynikało, iż to nie on był faktycznym użytkownikiem przedmiotowych hal. Kolegium nie zbadało tej okoliczności, uznając jedynie, że Skarżący nie wykazał, iż umowa z 2005 r. mogłaby podważyć ustalenia dotyczące faktycznego posiadania gruntu i hal. Ponadto Kolegium nie wezwało do złożenia wyjaśnień, ani nie przesłuchało G.G. na okoliczność zawartej umowy i jej obowiązywania. Skarżący zakwestionował także stanowisko Kolegium w zakresie pozwolenia na rozbiórkę. Jego zdaniem, Kolegium powinno wystąpić do właściwego organu w celu zweryfikowania, jakie dokumenty dotyczące własności ww. nieruchomości przedłożył G.G. w ramach postępowania o wydanie pozwolenia na rozbiórkę. Skarżący stwierdził, że skoro G.G. występował o pozwolenie na rozbiórkę w 2018 r. to był on posiadaczem przedmiotowego gruntu i hal od roku 2005 i wykonywał to prawo. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W dniu [...] sierpnia 2020 r. pełnomocnik Skarżącego złożyła pismo przewodnie wraz z kopią decyzji Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] uchylającej decyzję PINB nakazującą G. G., J. S. i K. S. rozbiórkę obiektów budowlanych oznaczonych na mapie ewidencyjnej nr [...] oraz [...], wybudowanych samowolnie jako zakład rzemieślniczy na terenie dz. nr ewid. Gr. [...] obr. [...], gm. P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że kontroli Sądu podlegała decyzja odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2017 r., po wznowieniu postępowania, w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2013. Stosownie do art. 128 O.p., decyzje od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Z treści art. 128 O.p. wynika, iż tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Naturalną konsekwencją powyższego jest to, że postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej oraz ewentualnego badania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej w drodze skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 15 września 2006 r., sygn. akt I FSK 379/05). Żaden z wymienionych szczególnych trybów postępowania nie uprawnia do badania sprawy analogicznego do dokonywanego w postępowaniu odwoławczym; byłoby to bowiem niedopuszczalne rozpoznawanie sprawy w trzeciej, a nawet w czwartej instancji. Samo powołanie się przez stronę na przesłankę wznowieniową bez wykazania, że przesłanka ta faktycznie wystąpiła, nie obliguje organów podatkowych do dokonywania ponownej oceny już ocenionego - w postępowaniu zwykłym - materiału informacyjnego stanowiącego podstawę wydania decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 16 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2182/01). Ostateczna decyzja administracyjna posiada - w swym założeniu - cechy trwałego rozstrzygnięcia i przysługuje jej przymiot domniemania prawdziwości ustaleń faktycznych, poczynionych w danej sprawie i stanowiących podstawę decyzji (art. 128 O.p.). Naruszenie tego domniemania, a w konsekwencji ostatecznej decyzji, w drodze wznowienia postępowania, może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych i dlatego przepisy określające zakres stosowania tej instytucji nie mogą być poddawane wykładni rozszerzającej (por. wyrok NSA z 22 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 361/05). Wznowienie postępowania zmierza zatem do usunięcia ciężkich wad postępowania podatkowego, które ujawniły się już po wydaniu decyzji ostatecznej. Jego istotą jest ponowne rozpatrzenie sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną ze względu na kwalifikowane wady, jakimi obarczone było postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji. Wady te stanowią jednocześnie przesłanki wznowienia postępowania. Uchylenie decyzji dotychczasowej może nastąpić jedynie po uprzednim stwierdzeniu istnienia podstaw (przesłanek) do jej uchylenia, określonych m.in. w art. 240 § 1 O.p. Skarżący jako podstawę wznowienia postępowania wskazał w toku badanego postępowania, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 240 §1 pkt 5 O.p.). Z brzmienia przepisu art. 240 §1 pkt 5 O.p. wynika, że postępowanie może zostać wznowione, gdy zostaną łącznie spełnione trzy przesłanki: (1) wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody, (2) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji oraz (3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zwrot "wyjdą na jaw", oznacza, że decydujący jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli okazania i udostępnienia go organowi, zaś przesłanka "istotnych okoliczności lub dowodów" jest spełniona wtedy, gdy mogą one mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części (por. wyrok NSA z 1 października 2003 r. sygn. akt III SA 2923/01). Natomiast "nowe okoliczności lub dowody", to takie dowody lub okoliczności, które wprawdzie istniały w dniu wydania rozstrzygnięcia w zwykłym postępowaniu, ale które zostały wykryte po wydaniu decyzji. Istotne jest więc, aby te dowody lub okoliczności nie były znane organowi wydającemu taką decyzję. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, iż organ podatkowy właściwie ocenił wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania, uznając, że wskazane w nim okoliczności i dowody, mające powodować konieczność wzruszenia decyzji ostatecznej - nie spełniają przesłanki "istotności", o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i w rezultacie nie mogły skutkować uchyleniem decyzji ostatecznej, po wznowieniu postępowania. Decyzja której dotyczył wniosek o wznowienie postępowania dotyczy ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. Bezsporne w sprawie jest, że przedłożone przez Skarżącego wraz z wnioskiem o wznowienie dwie umowy dzierżawy zawarte w 2005 r. - nie były przedmiotem badania organu podatkowego. Nie ulega zatem wątpliwości, że podnoszone we wniosku o wznowienie postępowania przez Skarżącego dowody należało traktować jako nowe, istniejące wprawdzie w czasie podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie podatku od nieruchomości, jednak nieznane organowi w dacie wydania decyzji. Na podstawie materiału dowodowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r. organ podatkowy ustalił, że obowiązek podatkowy w tym podatku obciąża Skarżącego, jako bezumownego posiadacza w roku 2013, nieruchomości stanowiących własność Gminy. Organ podatkowy stwierdził, że z umów dzierżawy załączonych do akt sprawy wynikało, iż Skarżący był w roku 2011 dzierżawcą przedmiotowej nieruchomości (tak umowa dzierżawy z [...] sierpnia 2011 r.), a następnie od stycznia 2016 r. (tak umowa dzierżawy z [...] kwietnia 2016 r.). Natomiast w latach 2012-2015 nieruchomość pozostawała w jego posiadaniu bez tytułu prawnego. Zobowiązanie z tytułu opłaty za bezumowne korzystanie w tym okresie przyjął na siebie Skarżący na mocy § 6 in fine umowy dzierżawy z [...] kwietnia 2016 r. Zdaniem organu podatkowego, pomimo że w umowach dzierżawy wskazany został, jako przedmiot, jedynie grunt o pow. [...] m2 obejmujący działki o nr [...], [...] i [...], to jednak zgodnie z art. 47 i art. 48 K.c., budynki (w sprawie hale magazynowe) stanowią część składową gruntu. Ustalenia te przesądziły, że Skarżący był w roku 2013 posiadaczem gruntu i posadowionych na nim hal. Sąd zwraca uwagę, że dwie umowy dzierżawy zawarte w 2005 r. pomiędzy G.G., a A.B. dotyczą okoliczności, które miały miejsce w roku 2005, podczas gdy opodatkowanie Skarżącego podatkiem od nieruchomości dotyczyło roku 2013, a decyzja ostateczna została wydana przez organ podatkowy w dniu [...] kwietnia 2017 r. Analiza tych nowych dowodów nie pozwoliła na podważenie ustaleń organu podatkowego, w zakresie posiadania przez Skarżącego w roku 2013 przedmiotowych nieruchomości, co - jak wskazano powyżej - potwierdzała zwłaszcza umowa z [...] kwietnia 2016 r. Odnosząc się do trzeciego z dokumentów, tj. postanowienia PINB z [...] marca 2019 r., Sąd stwierdza, że nie pozostaje on w merytorycznym związku z decyzją podatkową objętą wnioskiem o wznowienie postępowania. Podkreślić należy, że ww. postanowienie nie toczyło się jeszcze w dacie wydawania decyzji ostatecznej, ponadto jest to postępowanie administracyjne, wszczęte w przedmiocie pozwolenia na rozebranie dwóch hal wybudowanych nielegalnie w latach 1989-1990 na działce nr [...], a wniosek wszczynający to postępowanie został złożony przez G.G. w dniu [...] maja 2018 r., czyli ponad rok po wydaniu decyzji ostatecznej. Nie wynika też z niego żadna istotna dla rozpoznawanej sprawy podatkowej okoliczność faktyczna. Sąd uwzględniając materiał dowodowy sprawy stwierdza zatem, że samo zawarcie umowy dzierżawy w roku 2005 pomiędzy G.G. a A.B. nie dowodzi, że posiadaczem nieruchomości w roku objęty postępowaniem wymiarowym (2013) była inna osoba, niż Skarżący. Podobnie wszczęcie w roku 2018 postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania pozwolenia na rozbiórkę, również nie mogło mieć wpływu na ustalenia organu podatkowego, poczynione w toku postępowania prowadzonego w roku 2017, w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2013. Nie sposób zatem uznać, że złożone przez Skarżącego dokumenty stanowią dowody, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w tym mające walor "istotności" dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy podatkowej. Słusznie zatem wskazało Kolegium, że przedstawione umowy z roku 2005 ani postanowienie PINB nie są dla sprawy istotne, bowiem gdyby były znane organowi podatkowemu to nie spowodowały by rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od przyjętego w decyzji ostatecznej. Takie dokumenty nie mogły spowodować wzruszenia decyzji, która została wydana m.in. na podstawie znajdujących się w aktach sprawy umowach dzierżawy zawartych pomiędzy Skarżącym i Gminą oraz przy uwzględnieniu stanowiska wyrażonego w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 7 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 711/12 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1834/13, wydanych w postępowaniu związanym z postępowaniem wymiarowym w podatku od nieruchomości za 2012 r. W wyrokach tych stwierdzono, że w 2012 r. posiadaczem przedmiotowych nieruchomości także był Skarżący. Sąd podkreśla, że okoliczność posiadania tych nieruchomości przez Skarżącego również w 2013 r. nie została w toku niniejszego postępowania podważona. W ocenie Sądu, prawidłowo zatem Kolegium oceniło w sprawie, że Skarżący nie wskazał nowych istotnych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję, pozwalających na poczynienie przez organ podatkowy, po wznowieniu postępowania, odmiennych ustaleń od tych wskazanych w ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. Złożone do wniosku załączniki i przedstawiona argumentacja nie wskazują bowiem, jak oczekiwałby tego Skarżący, że faktycznie posiadaczem nieruchomości objętej opodatkowaniem była inna osoba. Na prawidłowość ustaleń i ocen dokonanych przez Kolegium nie wpływa również treść przedłożonej w toku postępowania sądowego decyzji ZWINB z dnia [...] sierpnia 2020 r., w uzasadnieniu której organ administracyjny wskazał na protokół z oględzin przedmiotowych obiektów budowlanych (tj. hal magazynowych) stwierdzający, iż "sposób posadowienia obu budynków nie jest możliwy do określenia bez wykonania odkrywek". Przedstawienie ww. decyzji przez Skarżącego miało, jak wskazano w piśmie przewodnim, potwierdzić że wszelkie prawa do spornych hal przeszły na G.G., a nadto, iż brak jest potwierdzenia na trwałe związanie hal magazynowych z gruntem stanowiącym przedmiot opodatkowania. Stwierdzić bowiem należy, że przesłanka posiadania fundamentów i trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem ustalana jest samodzielnie przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Podkreślić tu należy, że przesłanki te zostały prawomocnie potwierdzone w postępowaniu podatkowym i sądowym w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2012. Nie było zatem żadnych podstaw prawnych i faktycznych do podważania tych ustaleń we wznowionym postępowaniu podatkowym dotyczącym roku 2013. Niewątpliwie też podstawy takiej nie mogła stanowić okoliczność wskazana w protokole wskazanym w ww. decyzji ZWINB, że "sposób posadowienia obu budynków nie jest możliwy do określenia bez wykonania odkrywek". Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że nie doszło w sprawie do naruszenia przez Kolegium przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.