I SA/Sz 962/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Skarżący Z. C. złożył w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sadowego od skargi wynoszącego [...] zł. Na urzędowym formularzu wskazał, że od roku nie otrzymuje dochodów z nieruchomości dzierżawionej od Agencji Nieruchomości Rolnych, było to jedyne źródło utrzymania. Skarżący podał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Oświadczył, że utrzymuje się dzięki pomocy otrzymywanej od dzieci. Wskazał na ponoszone stałe miesięczne wydatki w kwocie ok. [...] zł (spłata zadłużenia na karcie kredytowej, kredytu, opłata energii elektrycznej, telefonu i telewizji). Odnośnie do majątku wskazał jedynie na niesprawny samochód marki [...] z roku 2005 (brak przeglądu technicznego od 19.11.2016 r., brak środków na remont). Przedstawione wyżej oświadczenie Skarżącego okazało się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego Skarżący został zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń. Wezwanie to obejmowało: - oświadczenie o stanie rodzinnym, tj. czy pozostaje w związku małżeńskim, jaki jest stan majątkowy i finansowy (źródła dochodów i ich wysokość) małżonki i innych osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe (zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za ostatnie 6 miesięcy, zeznanie podatkowe za ostatnie dwa lata, wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące), - oświadczenie o stanie majątkowym skarżącego (pkt 7.2-7.3 formularza PPF), - zeznania podatkowe skarżącego o wysokości przychodów uzyskanych w 2015 i 2016 roku, - wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za okres od 1 listopada 2017 r. do 20 stycznia 2018 r., - dodatkowego oświadczenia o wysokości pomocy finansowej uzyskanej od dzieci w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Ww. wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 26 stycznia 2018 r., a dziesięciodniowy termin na jego wykonanie upłynął bezskutecznie w dniu 5 lutego 2018 r. W wyznaczonym terminie ani dotychczas skarżący nie nadesłał wymaganych oświadczeń i dokumentów. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym wpis od skargi – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony. W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący jest aktualnie zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. W ocenie referendarza sądowego, Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Skarżący w uzasadnieniu wniosku wskazał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest pomoc dzieci, a stałe miesięczne wydatki wynoszą ok. [...] zł. Jednak wbrew wezwaniu nie przedłożył żadnych oświadczeń i dokumentów, które miałyby potwierdzić złożone oświadczenia w sprawie. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Podkreślić należy raz jeszcze, że do oceny możliwości płatniczych w sprawie niezbędne jest ustalenie aktualnych źródeł utrzymania i wysokości posiadanych przez Skarżącego środków finansowych. Pomimo wezwania, Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających aktualną sytuację rodzinną i finansową, w szczególności nie potwierdził jakie były jego źródła utrzymania i wysokość przychodów (dochodów) w latach 2015 i 2016, jaki jest stan ewentualnych oszczędności ani jakimi środkami skarżący aktualnie dysponuje. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.