I SAB/Sz 223/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie doręczenia decyzji p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z 20 listopada 2024 r. R. P. (dalej: "skarżący") złożył skargę do tut. Sądu na "bezczynność organu i przewłaszczenie powierzonej kwoty", zarzucając Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, że nie doręczył skarżącemu decyzji z 29 czerwca 2012 r. nr II [...] w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn, a Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w S., że zaakceptował ten stan. Skarżący jest niezadowolony ze sposobu działania organów podatkowych. W związku z powyższym wniósł, aby Sąd wydał postanowienie o zwrocie przez organ podatkowy przywłaszczonej kwoty [...]zł wraz z odsetkami za okres od 1 maja 2017 r. do 20 grudnia 2024 r. oraz z zadośćuczynieniem od organu podatkowego w wysokości [...] zł. Skarżący do skargi dołączył: skargę skierowaną do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 29 października 2024 r. w trybie art. 227 k.p.a.; odpowiedź Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 14 listopada 2024 r. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja z 29 czerwca 2012 r. była prawidłowo doręczona podatnikowi, nie została zaskarżona w zwykłym trybie, ani w nadzwyczajnym. W ocenie organu, skarga na bezczynność podlega odrzuceniu, gdyż skarżący nie wyczerpał trybu zaskarżenia przewidzianego w art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", a więc nie złożył ponaglenia do właściwego organu. Pełnomocnik z urzędu ustanowiony dla skarżącego w piśmie z 31 marca 2025 r. poparł skargę na bezczynność w doręczeniu decyzji, podtrzymując stanowisko skarżącego. Wniósł o prawidłowe doręczenie decyzji z 29 czerwca 2012 r. nr PP [...] oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu uzupełnił argumentację skargi dotyczącą zarzutu nieprawidłowego doręczenia decyzji podatkowej w trybie zastępczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymaganych przesłanek dopuszczalności skargi uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu, co prowadzi do odrzucenia skargi przez sąd, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 1 § 1 ab initio ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Należy jednak zaznaczyć, że kontroli tej nie podlegają wszystkie aspekty i formy działalności administracji, a jedynie te określone w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 powołanej ustawy). Sąd podziela pogląd prezentowany w piśmiennictwie, zgodnie z którym skarga na bezczynność, zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przysługuje wyłącznie w zakresie, w jakim przysługuje skarga do sądu administracyjnego na akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H.Beck 2019, s. 91). Zdaniem Sądu, powyższy pogląd odnieść należy również do skargi na bezczynność ujętej w 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Należy zatem zauważyć, że przedmiotem skargi do sądu mogą być decyzje oraz określone postanowienia, a także inne akty i czynności, które nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, są podejmowane w sprawach indywidualnych, mają charakter publicznoprawny oraz dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H.Beck 2019, s. 72). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji, sprawy dotyczące aktów lub czynności organów (a także bezczynności), niewymienionych w art. 3 powołanej ustawy, nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. Analizując przedmiotową sprawę Sąd stwierdził, że nie wyczerpuje ona żadnego z kryteriów określonych powyżej, jak również nie dotyczy spraw poddanych kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych. Przedmiot żądania skarżącego nie mieści się w żadnej z powyższych kategorii spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne. W rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy zarzucanej organowi bezczynności w zakresie doręczenia skarżącemu decyzji z 29 czerwca 2012 r. o nr jw. ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn. W ocenie Sądu, podzielającego pogląd sformułowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 30 października 2017 r, sygn. akt I FSK 1479/17 oraz z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1031/19), czynność doręczenia stronie decyzji nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a p.p.s.a. Nie stanowi także czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 4 wskazanej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 1979/14; 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1788/12; 19 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 438/08 oraz z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GSK 397/15). Ten ostatni przepis odnosi się bowiem do działań materialno-technicznych organu, wywołujących określone skutki prawne. Doręczenie wywołuje zaś ten skutek, że od daty doręczenia biegnie dla strony termin do wniesienia określonych środków zaskarżenia. Nie przyznaje jednak, nie stwierdza i nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków. Prawidłowość doręczenia decyzji może być oceniana przez organ w toku postępowania odwoławczego. Ponadto, zauważyć trzeba, że z zakresu normowania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. zostały wyraźnie wyłączone czynności podejmowane w ramach postępowania administracyjnego i podatkowego określone w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w Ordynacji podatkowej, a w istocie taki charakter ma doręczenie decyzji wydanej w trybie unormowanym w Ordynacji podatkowej. Niewykonanie czynności doręczenia nie stanowi zatem bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Nie podlega więc kontroli sądowej w drodze odrębnej skargi. Może być jednak przedmiotem badania przez sąd administracyjny przy ocenie legalności danego aktu. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy strona nie skorzystała z możliwości złożenia odwołania, a następnie skargi na decyzję z 29 czerwca 2012 r., w których mogłaby podnieść zarzuty związane z – w jej ocenie – nieprawidłowym doręczeniem tejże decyzji. Jak wyżej wskazano, niedokonanie czynności doręczenia ww. decyzji, zaś nie stanowi bezczynności zaskarżalnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do dołączonych do skargi dokumentów, wskazać też trzeba, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, kognicji sądu administracyjnego nie podlega również skarga na działanie organu administracji złożona w trybie art. 227 k.p.a. Skarga, o której mowa w art. 227 k.p.a. jest bowiem odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów podmiotów, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Skargi tego rodzaju są załatwione w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialnotechniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W razie nierozpatrzenia skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a. stronie nie służy skarga na bezczynność organu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1997 r. III SAB 1/97, niepubl.). Mając na uwadze powyższe, bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie pozostają również pozostałe składane w skardze zastrzeżenia i wnioski skarżącego. W tych okolicznościach uznać należy, że niniejsza sprawa nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego a zatem skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.