I SAB/Sz 5/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi "L." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na bezczynność Burmistrza z dnia 9 lutego 2018 r. nr w przedmiocie przewlekłości w zakresie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. I. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej, II. stwierdza, że Burmistrz dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza od Burmistrza na rzecz skarżącej "L." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. S. (dalej przywoływany jako: "strona", "skarżący"), reprezentujący Spółkę z o.o. [...] w [...], złożył w dniu [...] r. do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w zakresie nie załatwienia w ustawowym terminie sprawy wznowienia postępowania podatkowego i nie wystąpienia z powództwem regresowym przeciwko K. B. winnemu według orzeczenia WSA w Szczecinie (II SAB/Sz 74/17) rażącego naruszenia prawa i świadomego narażenia gminnych finansów na uszczerbek. Skarga została uzupełniona w dniu 2 lutego 2018 r. Ww. pismach wskazano, że Burmistrz do tej pory nie wznowił postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. Zdaniem strony, burmistrz pozostaje opieszały, a nawet bezczynny bowiem mimo istnienia wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (I SA/Sz 510/12 oraz I SA/Sz 1188/14), dotyczących Spółki i jej nieruchomości, z urzędu nie podejmuje żadnych czynności by wyeliminować z obrotu decyzję z [...] r. wydaną z wielokrotnym naruszeniem prawa. Jednocześnie, strona wskazała, że w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało się za niewłaściwe w sprawie wznowienia postępowania określającego podatek za 2010 r. i przekazało sprawę do organu pierwszej instancji. Burmistrz natomiast, pozostając już w znacznej zwłoce, dopiero [...] r. wszczął postępowanie, mające na celu ustalenie, czy istnieją przesłanki do wznowienia. Wskazując na powyższe strona domaga się: "zasądzenia od burmistrza kosztów postępowania, nakazanie załatwienia sprawy, udzielenia rzeczowej, niewymijającej odpowiedzi, udzielenia informacji, w którymkolwiek z przewidzianych trybów i zmianę nieprawidłowego stanu, ustalenie innych skarżonych zachowań, wymierzenie im grzywny, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i że ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa". Wniosek o wznowienie został skierowany do Burmistrza Miasta i Gminy [...] r. Pismami z 24 listopada oraz 7 grudnia 2017 r. strona wniosła ponaglenie, które postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. zostało uznane za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola legalności obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Uwzględniając skargę na bezczynność, w sprawach, w których organ winien zakończyć postępowanie wydaniem postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności - art. 149 § pkt 1 pkt 1 P.p.s.a. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie w oparciu o art. 149 § 1a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, (opubl. w Lex nr 1228235) wskazał na konieczność ograniczenia rozumienia określenia "bezczynności" do takiego stanu, który polega na niewydawaniu w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub niepodejmowaniu czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym w części postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe. Natomiast w części dotyczącej wniosku w przedmiocie wymierzenia Burmistrzowi Miasta i Gminy grzywny, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Z kolei "przewlekłe prowadzenie postępowania", oznacza stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" termin załatwienia sprawy, w trybie art. 36 § 2 K.p.a., powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego; jeżeli organ chociaż mieści się w maksymalnym terminie załatwienia sprawy, nie załatwia jej bezzwłocznie mimo, że jej załatwienie nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 35 § 2 K.p.a.); albo jeżeli organ nie dotrzymuje terminu jednego miesiąca (art. 35 § 3 K.p.a.), choć sprawa nie jest szczególnie skomplikowana. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Skargę na bezczynność można wnieść po uprzednim wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 4 P.p.s.a.), który to tryb został przez skarżącego zachowany. Odnosząc się do stawianego skargą zarzutu bezczynności, wyjaśnić jeszcze należy, że nakazanie organowi określonego działania, w rozumieniu art. 149 § 1 P.p.s.a., jest możliwe jedynie wówczas, gdy organ administracji publicznej, nie zakończył toczącej się przed nim sprawy. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest bowiem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności do tego momentu (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt l OPS 6/08, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawione wyżej sposoby rozstrzygnięć w sprawie ze skargi na bezczynność są uwarunkowane specyfiką postępowania, w którym - odmiennie niż w postępowaniu ze skargi na działanie organu - sąd uwzględnia stan faktyczny z daty wyrokowania. Z akt sprawy wynika, że [...] r. organ wszczął postępowanie w celu ustalenia czy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a [...] r. odmówił wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją z [...] r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. Rozstrzygnięcie to nie zostało przez skarżącego zaskarżone. Mając na uwadze powyższe stwierdzić zatem należy, że brak było podstaw by zgodnie z treścią art. 149 § 1 P.p.s.a. zobowiązywać organ do załatwienia sprawy w określonym terminie, poprzez wydanie aktu administracyjnego, bowiem w dacie orzekania akt ten został wydany. W tej sytuacji stwierdzając, że Burmistrz po wniesieniu skargi podjął działania w przewidzianej prawem formie, Sąd umorzył, w pkt I wyroku, postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu, o czym orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powyższe nie stanowi jednak przesłanki do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, a także nie zwalnia sądu z oceny, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, po dokonaniu analizy akt administracyjnych doszedł do przekonania, że bezczynności Organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie ulega wątpliwości, że organ pozostawał w bezczynności do dnia [...] r., a więc do dnia podjęcia czynności w sprawie wniosku skarżącego. Obowiązkiem Sądu było zatem wydanie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a więc stwierdzenie, że organ pozostawał w bezczynności. W ocenie Sądu, bezczynność powyższa nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). W orzecznictwie sądowym, które skład orzekający w pełni podziela wskazuje się, że takim naruszeniem będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Ponadto, akcentuje się, że kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z 16 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 34/13 - wszystkie dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z powyższym, Sąd przeanalizował okoliczności, jakie towarzyszyły podjęciu przez organ pierwszej instancji czynności w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzja ostateczną. Przede wszystkim wskazać należy na ilość pism kierowanych przez skarżącego zarówno do Burmistrza Miasta i Gminy, jak i do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wnioski o wznowienie postępowania skarżący kierował zarówno do organu pierwszej, jaki i drugiej instancji, pisma te sporządzone były w różnych datach ( z 1, 3 lutego 2017 r., 18 maja 2017 r., 27 czerwca 2017 r., pismo z 16 sierpnia 2017 r.) i zawierały różne treści, a niejednokrotnie były bardzo obszerne (pismo do SKO z 3 lutego 2017 r.) i wielokrotnie uzupełniane. Pisma te zawierały także braki (pismo do SKO z 3 lutego 2017 r.), których skarżący w terminie nie usuwał. Powyższe skutkowało, np. wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia z 11 maja 2017 r. o pozostawieniu wniosku Spółki o wznowienie postępowania bez rozpatrzenia. Podkreślić należy, że równocześnie skarżący starał się uruchomić inny tryb postępowania nadzwyczajnego, a mianowicie 12 sierpnia 2017 r. wniósł o stwierdzenie nieważności kwestionowanego postępowania zakończonego ostateczną decyzją podatkową. Powyższe działania doprowadziły do konieczności równoległego rozpoznawania pism skarżącego przez organy obydwu instancji. Powyższe sprawiło, że dopiero w dniu 20 listopada 2017 r. wnioski skarżącego zostały przekazane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze Burmistrzowi Miasta i Gminy, który finalnie rozpoznał je [...] r. Sąd stwierdził, że w związku z powyższym, że bezczynność organu nie przybrała postaci celowego działania nacechowanego złą wolą, czy też poważnego zaniedbania, dlatego orzeczono, jak w pkt II sentencji wyroku, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd nie znalazł także uzasadnienia dla wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., w związku z tym rozstrzygnął oddając wniosek w tym zakresie, o czym w pkt III sentencji wyroku. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. (tryb uproszczony) rozstrzygnął, jak w pkt. I-III sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej ustawy p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania, na które składa się kwota [...]zł, uiszczona tytułem wpisu od skargi.