I SO/Sz 3/17
PostanowienieWSA w Szczecinie2017-07-19
Skład orzekający: Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, która jest w związku małżeńskim z rozdzielnością majątkową, można odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych) z uwagi na dochody małżonka, mimo że małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. Sąd uznał, że nawet w przypadku rozdzielności majątkowej małżonków, obowiązek wzajemnej pomocy, w tym finansowej, wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, uzasadnia ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy z uwzględnieniem dochodów małżonka. Analiza dochodów małżonka, zwłaszcza prowadzącego działalność gospodarczą, jest miarodajna dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy, a twierdzenia o braku środków finansowych nie zostały wystarczająco udowodnione.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na niewystarczające wykazanie trudnej sytuacji materialnej, mimo że strona wskazywała na rentę, zobowiązania podatkowe i wydatki związane z leczeniem. Strona wniosła sprzeciw, argumentując m.in. błędną ocenę dochodów żony, która prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej. Sąd rozpoznał sprzeciw i utrzymał w mocy postanowienie referendarza.Rozstrzygnięcie
Utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpatrzeniu w dniu 19 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.R.A. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2017 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy z wniosku J.R.A. o zwolnienie od kosztów sądowych złożonego przed wniesieniem skargi w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2017 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (dalej: "Referendarz") odmówił [...] (dalej: "Strona") przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia Referendarz wskazał, że przedmiotem postępowania był złożony przez Stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, mających powstać w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 16 marca 2017 r.
Zgodnie z argumentacją przedstawioną przez Stronę prowadziła ona od 2005 r. działalność gospodarczą w postaci komisu samochodowego i pośrednictwa bankowego pn. "[...]"[...]. Strona wyjaśniła, że na skutek prowadzonego postępowania kontrolnego przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej w zakresie rozliczenia podatku VAT za lata 2006-2009 popadła w depresję, która po hospitalizacji, ostatecznie doprowadziła go do trwałej niezdolności do pracy. Od 5 czerwca 2014 r. jest na rencie, ustalonej do czerwca 2017 r. i oczekuje na posiedzenie komisji lekarskiej. Z uwagi na chorobę oraz zajęcie kont bankowych, zmuszona była zawiesić działalność gospodarczą.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) i zawartych w nim oświadczeniach o majątku i dochodach Strona wskazała, że jej świadczenie rentowe wynosi [...] zł brutto, [...] zł netto Strona wskazała, że są to jej jedyne dochody. Strona argumentowała, że z żoną [...] ma rozdzielność majątkową choć mieszkają razem, a Strona pozostaje na jej utrzymaniu. Wyjaśnił, że nie może uzyskać od żony pożyczki na konieczne opłaty sądowe, których wysokość odpowiada pięciu miesięcznym świadczeniom rentowym.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym i osobach wspólnie prowadzących gospodarstwo domowe, Strona wskazała jedynie żonę. W oświadczeniu o stanie majątkowym wpisała jedynie ½ udziału we własności lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 o szacunkowej wartości [...] zł. Odnosząc się do stanu majątkowego żony, Strona oświadczyła, że nie znana jej stanu majątkowego, poza posiadaniem ½ udziału w lokalu mieszkalnym, w którym wspólnie zamieszkują. Ponadto nieruchomość obciążona jest dwoma hipotekami (na rzecz banku oraz Skarb Państwa).
W zakresie zobowiązań obciążających Stronę, wymieniła: zobowiązanie podatkowe za okres od stycznia do grudnia w kwocie [...] zł (bez odsetek), zobowiązania podatkowe za 2008 i 2009 r. w kwocie [...] zł (bez odsetek). Natomiast wydatki to: koszty leczenia (zakup leków) - [...] zł miesięcznie, zakup żywności - ok. [...] zł, wydatki na przejazdy komunikacją miejską - ok. [...] zł. Strona wskazała, że stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, w tym czynsz, opłaty za media, ubezpieczenie i inne koszty ponosi żona.
W toku postępowania Referendarz wezwał Stronę o nadesłanie: dokumentów potwierdzających niezdolność do pracy, kopii zeznania podatkowego za 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym lub zaświadczenia z urzędu skarbowego, zaświadczające, że wnioskodawca nie składał deklaracji podatkowej za 2016 r., wyciągu z prowadzonej ewidencji podatkowej w zakresie PIT i VAT (podatkowa księga przychodów i rozchodów, ewidencja zakupu i sprzedaży) przez wnioskodawcę za okres od 1 stycznia 2017 r. do 25 kwietnia 2017 r., wyciągów z posiadanych rachunków bankowych przez wnioskodawcę, osobistych związanych z działalnością gospodarczą (w tym zajętych), z lokat, z kart kredytowych, z rachunków związanych z obsługą kredytów i pożyczek, obrazujących operacje i salda rachunków z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub dokumentów potwierdzających likwidację rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny dotyczące opłat za media, czynsz, ubezpieczenia, na leczenie z ostatnich dwóch miesięcy, dokumentu potwierdzającego rozdzielność majątkową małżeńską, kopii rocznego zeznania podatkowego żony wnioskodawcy za 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, wyciągu z prowadzonej ewidencji podatkowej w zakresie PIT i VAT przez żonę wnioskodawcy za okres ostatnich trzech miesięcy, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych przez żonę - związanych z działalnością gospodarczą, osobistych, z lokat, z kart kredytowych, w tym zajętych w postępowaniu egzekucyjnym, z ich stanem z ostatnich sześciu miesięcy.
Referendarz wskazał, że Strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Na ocenę sytuacji finansowej Strony nie wpłynęła również analiza nadesłanych dokumentów źródłowych (zaświadczenia z 30 maja 2017 r., kopii zeznania podatkowego Strony za 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, wyciągu z prowadzonej ewidencji podatkowej w zakresie PIT i VAT za okres od stycznia do 25 kwietnia 2017 r., dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków, tj. harmonogram spłat kredytu mieszkaniowego, harmonogram spłat kredytu samochodowego [...] , faktury VAT nr [...] z 19 kwietnia 2017 r. dot. opłaty za wodę, ścieki, faktura VAT [...] z 16 maja 2017 r. dot. opłaty za gaz, faktura VAT nr [...] z 24 kwietnia 2017 r. dot. opłaty za energie, 3 szt. faktur dot. opłat za telefon, 19 szt. potwierdzeń realizacji przelewu dot. zapłaty za prąd, telefon, telewizje, gaz, ubezpieczenie, za wodę, umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z dnia 13 września 2011 r., kopii rocznego zeznania podatkowego żony [...] za 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, wyciągu z prowadzonej przez [...] ewidencji podatkowej w zakresie PIT i VAT, tj. wyciągu z podatkowej księgi przychodu i rozchodu za okres od stycznia do kwietnia 2017 r., deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za kwiecień 2017 r. (PIT- 5L), wyciągi bankowe żony ([...] ) dot. konta osobistego i konta związanego z prowadzoną działalnością).
Referendarz uznał, że z ww. dokumentów wynika, że Strona za 2016 r. nie deklarowała przychodów z działalności gospodarczej. Pomimo wezwania, nie przedstawiła informacji o stanie majątkowym żony, podając jedynie, że posiada ona ½ udziału we wspólnym lokalu mieszkalnym. Z przedłożonej dokumentacji księgowej, deklaracji podatkowych oraz wyciągów z rachunków bankowych [...], z wynika, że za 2016 r. deklarowała ona przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, tym samym stratę w kwocie [...] zł, zaś za okres od stycznia do kwietnia 2017 r. uzyskała przychód kwocie [...] zł, poniosła wydatki w kwocie [...] zł, osiągając ostatecznie dochód w kwocie [...] zł.
Uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Referendarz podkreślił, że Strona nie podała, jaką kwotą środków pieniężnych miesięcznie z tytułu działalności gospodarczej dysponuje jego żona, wskazując na brak wiedzy i rozdzielność majątkową małżeńską. Zwrócił uwagę, iż o możliwościach finansowych [...] świadczą również obroty na rachunkach bankowych. Wyciągi z rachunków bankowych wskazują na występowanie wielu transakcji, dokonywane są one regularnie, z dużą częstotliwością i w znacznych kwotach (np. wpłaty na rachunek nr [...] kwot: 11 maja 2017 r. - [...] zł, 15 maja 2017 r. - [...] zł, 25 maja 2017 r. - [...] zł, na rachunek [...] : 26 stycznia 2017 r. - [...] zł, 10 lutego 2017 r. [...] zł, 28 lutego 2017 r. - [...] zł, 20 marca 2017 r. - [...] zł, 27 kwietnia 2017 r. - [...] zł, na rachunek nr [...] : 21 marca 2017 r. - [...] Euro, 07.04.2017 r. - [...] Euro, 18.04.2017 r. - [...] Euro, 25.05.2017 r. - [...] euro). W zasadzie jednak nie występuje sytuacja, w której znaczącą przewagę stanowią transakcje obciążeniowe nad transakcjami uznaniowymi. Kwoty bankowych operacji obciążeniowych są równoważone przez odpowiednie kwoty operacji uznaniowych. Referendarz odnosząc się do informacji dotyczących [...] podkreślił, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie dochody, należałoby stwierdzić, że działanie [...] w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność.
Referendarz podkreślił, że analiza złożonego wniosku oraz zgromadzonych dokumentów prowadzi do wniosku, że Strony nie można zaliczyć do osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Referendarz zwrócił także uwagę na regulacje zamieszczone w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r., poz. 682) dotyczące wzajemnych obowiązków w zakresie wzajemnej pomocy.
Od powyższego rozstrzygnięcia Strona, w ustawowym terminie, wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu Strona postawiła zarzut błędnej oceny złożonej do Sądu dokumentacji księgowej dot. działalności gospodarczej prowadzonej przez [...]. Jej zdaniem mylnie przypisano cały przychód i dochód wynikający z dokumentacji księgowej (wyciąg z podatkowej księgi przychodu i rozchodu za okres stycznia do kwietnia 2017 r.) [...] . Wyniki te dotyczą bowiem działalności spółki cywilnej "[...]", w której żona jest wspólnikiem z 50 % udziałem. Wynikający z dokumentów dochód w kwocie [...] zł. jest dochodem spółki cywilnej, a przynależny żonie udział to kwota [...] zł (za 4 miesiące).
Za bezzasadne Strona uznała oparcie oceny zdolności płatniczych [...] – żony na wykazanym przychodzie, a nie dochodzie. Strona podkreśliła, iż powołana w uzasadnieniu postanowienia argumentacja, o istnieniu legalnych instrumentów podatkowych pozwalających na równoważenie kosztów i przychodów nie dowodzi, że taka sytuacja ma miejsce w przypadku spółki cywilnej "[...]".
Wskazała także na obroty na osobistych rachunkach bankowych [...], które nie dotyczą transakcji osobistych tylko transakcji związanych z działalnością spółki cywilnej, zatem nie mogą być miarodajne dla oceny możliwości finansowych[...] . Strona wyjaśniła, że dla obniżenia opłat bankowych transakcje spółki były rozliczane najpierw za pośrednictwem rachunków osobistych wspólników, a następnie rachunku spółki cywilnej.
Strona wyjaśniła również, że podana w postanowieniu Referendarza data zawieszenia przez nią działalności gospodarczej, tj. dzień 25 kwietnia 2017 r. jest błędna. Wskazała, że w rzeczywistości nie prowadzi działalności od 2015 r., która zawieszona została w dniu 5 stycznia 2015 r. Zawieszenie trwa, z wyjątkiem paru dni w styczniu i kwietniu 2017 r. do dnia dzisiejszego, co potwierdza historia wpisu w CEIDG.
Ponadto Strona podkreśliła, że koszty sądowe, o zwolnienie których wnosi w niniejszej sprawie nie są jedynymi. Z uwagi na wniesienie do Sądu drugiej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 14 kwietnia 2017 r. Stronę obciążają koszty w postaci wpisu stosunkowego w wysokości [...] zł. Strona poinformowała, że w dniu 18 maja 2017 r. złożyła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy również ww. sprawie.
W załączeniu do sprzeciwu Strona przedłożyła: umowę spółki cywilnej "[...] " z 1 sierpnia 2011 r., księgę przychodów i rozchodów za maj 2017 r. (21 stron), podsumowanie księgi za okres styczeń - maj 2017 r., trzy wyciągi z rachunków bankowych spółki cywilnej "[...] ", historię wpisu.
Z uwagi na powyższe Strona wyraziła nadzieję, że wskazane okoliczności zostaną przez Sąd zbadane, w następstwie czego przyznane zostanie jej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:
Stosownie do treści art. 259 § 1 P.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy
lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia
lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, Sąd – jak stanowi art. 260 § 1 P.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie Referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie Strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem
jej możliwości finansowych. Strona domaga się zwolnienia od kosztów sądowych.
Na obecnym etapie postępowania, na koszty sądowe składa się wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
W uzasadnieniu zarzutów sprzeciwu Strona podniosła, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Referendarz powinien przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie.
Sąd podziela stanowisko Referendarza wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż zbadane przez niego dane oraz okoliczności, na które powołuje
się Strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. brak przychodów i środków pieniężnych uzyskiwanych z działalności gospodarczej, uzyskiwanie z tytułu renty ZUS kwoty [...] zł netto, zobowiązania podatkowe z decyzji [...] za 2007 r., za 2008 r., za 2009 r., wydatki związane z leczeniem, wyżywieniem i przejazdami nie uzasadniają wystarczająco przedmiotowego wniosku. Ponadto za przyznaniem Stronie prawa pomocy nie przemawia sytuacja majątkowa [...] (żony).
Sąd podkreśla, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy Strona wskazała, że uzyskuje z tytułu renty ZUS kwotę [...] zł netto miesięcznie, obciążają ją zobowiązania podatkowe z decyzji [...] za 2007 r. ([...] zł, bez odsetek), za 2008 r. ([...] zł, bez odsetek), za 2009 r. ([...] zł, bez odsetek), a także hipoteki ustanowione na nieruchomości stanowiącej współwłasność z żoną oraz ponosi wydatki związane z leczeniem ([...] zł miesięcznie), żywnością ([...] zł miesięcznie), przejazdami środkami komunikacji publicznej ([...] zł miesięcznie). Sąd dostrzega podniesioną w formularzu PPF okoliczność rozdzielności majątkowej małżonków ([...]) oraz zamieszkiwania przez nich we wspólnym mieszkaniu. Ponadto Strona wskazała, że wydatki związane z czynszem, opłatami za media, ubezpieczenia i większością kosztów utrzymania ponosi żona.
Uwzględniając dane zamieszczone w dokumentach nadesłanych przez Stronę w odpowiedzi na wezwanie Referendarza wskazać należy, że zgodnie z zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) – PIT -36 w roku podatkowym 2016 przychód Strony wyniósł [...] zł, dochód [...] zł (D.1.2. Emerytury – renty). Natomiast z zeznania o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2016 - PIT/B wynika, że Strona nie osiągnęła przychodu. Z nadesłanego zaświadczenia z dnia 30 maja 2017 r. wynika, że Stronie przysługuje prawo do świadczenia ZUS od 5 czerwca 2014 r. (okres za jaki przysługuje wypłacone świadczenie – od 1 maja 2017 r. do 31 maja 2017 r.) w kwocie brutto wraz z dodatkami [...] zł, która po pomniejszeniu o kwoty potrąceń daje kwotę [...] zł (kwota do wypłaty).
Sąd zwraca uwagę, iż w roku 2017 Strona podjęła zawieszoną działalność gospodarcza. Wyjaśnienia wymaga okoliczność, iż działalność gospodarcza pn. [...] rozpoczęta w dniu 15 kwietnia 2005 r. została zawieszona w dniu 5 stycznia 2015 r. Następnie Strona zgodnie z informacjami widocznymi w wydruku historii wpisu w CEiDG dokonała wznowienia działalności w dniu 3 stycznia 2017 r., aby ją w dniu 4 stycznia 2017 r. ponownie zawiesić. Do kolejnego podjęcia działalności doszło w dniu 24 kwietnia 2017 r., która w dniu 25 kwietnia 2017 r. została zawieszona. Działania Strony związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą znajdują odzwierciedlenie, także w przedłożonych w toku postępowania wydrukach księgi za okres od stycznia do kwietnia. Z widniejących w nich zapisów wynika, że Strona w miesiącu styczniu uzyskała przychód z tytułu sprzedaży towarów i usług kwotę [...] zł oraz poniosła wydatek (kategoria pozostałe wydatki) w kwocie [...] zł), w miesiącu luty poniosła wydatek w tej samej kategorii w kwocie [...] zł, a w miesiącu kwietniu w kwocie [...] zł.
Ponadto odwołując się do danych zawartych w aktach sprawy Sąd zwraca uwagę, iż [...] w roku 2016 uzyskała z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej przychód w kwocie [...] zł , poniosła koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, w konsekwencji poniosła stratę w kwocie [...] zł. Powyższe potwierdza PIT-36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2016. Ponadto z materiału dowodowego sprawy wynika, że w okresie od stycznia do kwietnia 2017 r. [...] uzyskała przychód w kwocie [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodu w kwocie [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł. Dane te potwierdzają także informacje pochodzące z nadesłanych przez Stronę wydruków z księgi spółki cywilnej "[...] ", w której [...] jest wspólnikiem z 50 % udziałem. Nadesłane wraz z przedmiotowym sprzeciwem dodatkowe dokumenty w analizowanym zakresie wyjaśniają kwestię udziału [...] w spółce cywilnej (umowa spółki cywilnej z dnia 1 sierpnia 2011 r.) oraz uzupełniają dane o wartości dotyczące miesiąca maja (wydruk podsumowania księgi za okres od stycznia do maja 2017 r.). Nawiązując do powyższego Sąd dostrzega, że w miesiącu maju spółka cywilna uzyskała przychód ze sprzedaży towarów i usług w kwocie [...] zł, pozostały przychód w kwocie [...] zł, co daje łącznie przychód w kwocie [...] zł. Natomiast wydatki w tym miesiącu kształtowały się następująco: wynagrodzenia w gotówce i w naturze – [...] zł, pozostałe wydatki –[...] zł, co łącznie stanowi [...] zł. Pomniejszenie przychodu o wartość wydatków i zakupów handlowych i materiałów ([...] zł) daje wartość uzyskanego dochodu spółki cywilnej, tj. kwotę [...] zł. Uwzględniając 50 % udział [...] w dochodach (stratach) spółki cywilnej, kwota osiągniętego w maju dochodu to [...] zł.
Odnosząc się natomiast do okresu od stycznia do maja 2017 r. każda ze wspólniczek ww. spółki cywilnej osiągnęła przychód w kwocie [...] zł, a po pomniejszeniu tej kwoty o poniesione wydatki, w tym na zakupy towarów i materiałów osiągnęła dochód w kwocie [...] zł.
Strona nie podała zarówno na etapie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i sprzeciwu pełnej informacji o sytuacji majątkowej żony ograniczając się do podsumowania księgi za okres od stycznia do maja 2017 r. i wydruków z rachunku bankowego. Pomimo to ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż [...] uzyskuje przychody. Sąd dostrzega, iż w poszczególnych miesiącach spółka cywilna uzyskiwała zarówno dochód, jak i generowała stratę. Oceniając poszczególne miesiące niezależnie wskazać należy, że [...] uzyskała dochód bądź partycypowała w stracie w następującym wymiarze: styczeń dochód w kwocie [...] zł, luty strata w kwocie [...] zł, marzec strata w kwocie [...] zł, kwiecień dochód w kwocie [...] zł, maj dochód w kwocie [...] zł. Wartość dochodu za ww. okres wyniosła [...] zł.
Powyższe dane należy zestawić z informacjami pochodzącymi od Strony o wysokości ponoszonych kosztów utrzymania. Jak wskazała w formularzu PPF Strona, żona uiszcza opłaty za czynsz, media, ubezpieczenia i ponosi większość kosztów utrzymania. Ponadto na małżonkach ciąży obowiązek spłaty kredytu mieszkaniowego (rata w kwocie [...] zł) oraz kredytu samochodowego żony (rata w kwocie [...] zł).
Słusznie Referendarz podkreślił, iż gdyby brać pod uwagę jedynie dochody [...] , należałoby stwierdzić, że jej działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. Co w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami związanymi z gospodarstwem domowym stawiają w wątpliwość wiarygodność przedstawionych informacji. Ponadto nie jasne są wyjaśnienia Strony, zgodnie z którymi dla obniżenia kosztów bankowych [...] dokonywała przelewów środków należących do spółki cywilnej "[...] " na prywatny rachunek bankowy.
Sąd rozpoznający niniejszy sprzeciw, podziela argumentację zaprezentowaną przez Referendarza w zakresie oceny zdolności płatniczych Strony (wszystkich domowników). Słusznie w postanowieniu wskazano, że wartość miarodajną ma analiza uzyskiwanego przychodu, a nie jak oczekuje tego Strona dochodu.
Na aprobatę zasługuje także stanowisko Referendarza w zakresie stosowania na potrzeby oceny możliwości płatniczych Strony okoliczności pozostawania przez nią w związku małżeńskim. W tym miejscu wskazać należy na prawidłowo powołane przez Referendarza przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r., poz. 682) dalej "K.r.o.".
Sąd wyjaśnia, że w sytuacji, w której w małżeństwie Skarżącego nie orzeczono separacji bądź rozwodu uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego żony. W świetle orzecznictwa NSA przyjmuje się, że zgodnie z art. 23 K.r.o., małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonek ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi w zakresie prowadzenia przez tego procesów sądowych. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nie prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11, z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 519/14, z dnia 8 października 201 r., sygn. akt I FZ 388/14, z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 42/12, z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 486/14 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11 – www. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podsumowując Sąd wskazuje, iż dostrzega podniesiony przez Stronę w sprzeciwie zarzut dotyczący wskazanej przez Referendarza daty zawieszenia działalności gospodarczej. Jednakże okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na ocenę sytuacji majątkowej Strony.
Podkreślenia wymaga, że Strona nie nadesłała aktualnych informacji dotyczących niezdolności do pracy oraz przysługującego z tego tytułu świadczenia ZUS, mimo, iż wskazywała na zbliżający się termin badania przez komisję orzeczniczą. Z treści zaświadczenia z dnia 30 czerwca 2017 r. wynika, że świadczenie podlega wypłacie w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 maja 2017 r.
Sąd dokonując oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia uwzględnia ww. informacje i zestawia je z danymi wynikającymi z nadesłanych przez Stronę dokumentów. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zdaniem Sądu zestawienia wysokości środków, jakimi Strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na Stronie. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05 oraz z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04. Sąd zgadza się również z poglądem, że ani Sąd, ani Referendarz nie są zobowiązani do przeprowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez strony takiego postepowania dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne.
Powyższego poglądu nie zmieniają w ocenie Sądu dokumenty nadesłane przez Skarżącego wraz ze sprzeciwem, ani też podane w pismach Strony okoliczności.
Sąd stwierdza, że ocena okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu żądania przez pryzmat właściwych przesłanek nie przemawia za przyznaniem Stronie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną przez Referendarza w zaskarżonym postanowieniu, odmawiając tym samym trafności zarzutom zamieszczonym przez Skarżącego w treści sprzeciwu.
Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie Referendarza odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło