I SO/Sz 4/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B A o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowenie doradcy podatkowego p o s t a n a w i a: odmówić Wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. B A, w związku z zamiarem złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 18 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uzyskiwane dochody z tytułu emerytury pomostowej (za aktywność zawodową związaną z zatrudnieniem od 1 września 1969 r. do 2 września 2011 r.) oraz dochody z tytułu działalności gospodarczej (prowadzonej od 1 listopada 1991 r.) w ramach P.P.H.U. A B A, umożliwiają jedynie wegetację. Wnioskodawca w oświadczeniu o stanie rodzinnym nie wykazał żadnych osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, zaś w oświadczeniu o stanie majątkowym podał, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych; posiada oszczędności stanowiące bieżące kwoty na rachunkach bankowych, na dzień 27 maja 2016 r. w kwocie [...] zł. Wnioskodawca wykazał zaległe zobowiązania z tytułu ubezpieczeń społecznych w kwocie [...] zł. W rubryce formularza PPF dotyczącej miesięcznych dochodów wpisał emeryturę pomostową, pomniejszoną o egzekucję administracyjną w kwocie [...] zł oraz stratę z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, wykazując łączny dochód w kwocie [...] zł ([...]). Jako stałe wydatki wykazał koszty związane z zakupem leków na leczenie przewlekłych chorób w wysokości [...] zł. Oświadczył, że innych kosztów nie ponosi. Z uwagi na to, że Wnioskodawca złożył w tym samym czasie formularz PPF do sprawy I SA/Sz 214/16, referendarz sądowy wykorzystał przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku następujące dokumenty dołączone do wniosku w ww. drugiej sprawie: 1. wydruki z dnia 27 maja 2016 r. z Platformy Usług Elektronicznych (PUE) ZUS z wysokością emerytury i potrącenia egzekucyjnego oraz kwotami zadłużenia z tytułu składek; 2. wydruk z programu księgowego "Rachmistrz GT" Bilans z księgi za okres 2016-01-01 do 2016-03-31 ( przychód [...] zł, koszty [...] zł, strata [...] zł); 3. wydruk internetowy z rachunków bankowych: 1) "Biznes partner" w [...] za okres 31.03.2016 r. do 04.05.2016 r. (saldo [...] zł); 2) w [...]Bankt (saldo na dzień 27.05.2016 r. [...] zł), ROR w walucie (saldo 0,00 EUR); 3) w [...] konto osobiste (saldo na 27.05.2016 r. w kwocie [...] zł); 4. kopię zeznania podatkowego za 2015 r. (PIT-36L) wraz z informacją PIT/B, w których zadeklarował przychód w wysokości [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł; 5. kopię deklaracji VAT-7K za I kw. 2016 r., w której zadeklarował dostawę towarów oraz świadczenie usług w kwocie [...] zł, nabycie towarów i usług w kwocie [...] zł, podatek podlegający wpłacie w kwocie [...] zł; 6. wydruk z programu "Rachmistrz GT" wyciąg z pkpir za miesiące luty 2016 r., marzec 2016 r., przychód [...] zł, (koszty [...] zł, strata [...] zł); 7. wyciąg z rachunku bankowego w [...] Bank [...] związanego z działalnością gospodarczą za okres od 31 grudnia 2015 r. do 31 maja 2016 r., saldo końcowe na 31.05.2016 r. w kwocie [...] zł (suma uznań [...] zł, suma obciążeń [...] zł); 8. oświadczenie w zakresie miejsca zamieszkania, stanu cywilnego oraz ponoszonych kosztów bytowych, z którego wynika, że Wnioskodawca mieszka aktualnie w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej (S, ul. M); lokal mieszkalny użytkuje na podstawie umowy najmu od osoby fizycznej; jest osobą rozwiedzioną od 17 grudnia 1987 r., ponosi wyłącznie osobiste wydatki na wyżywienie i inne potrzeby bytowe, których kwoty nie jest w stanie precyzyjnie określić. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie Wnioskodawca, może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2016 r., poz. 718, zwanej w skrócie: "P.p.s.a."). Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 P.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Instytucja prawa pomocy nie powinna bowiem prowadzić do przyznawania pomocy państwa dla osób, które nie czyniąc oszczędności we własnych wydatkach oczekują zrekompensowania kosztów postępowania. Ponadto należy wskazać, że z treści przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Wniosek B A o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może zostać uwzględniony, gdyż nie wykazał On, że spełnia przesłanki określone w ww. art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, tj. że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego, złożone oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym oraz możliwościach płatniczych budzą wątpliwości co do ich kompletności i wiarygodności. Przede wszystkim, należy wskazać na oświadczenie Wnioskodawcy o źródłach i wysokości dochodów. Wnioskodawca w formularzu PPF podał, że uzyskuje dochody z działalności gospodarczej (P.P.H.U. A B A) i z emerytury pomostowej i jest to łącznie kwota 289 zł netto miesięcznie. Żaden z przedłożonych dokumentów nie potwierdza uzyskiwania takich dochodów czy dysponowania tylko taką kwotą środków pieniężnych miesięcznie przez Wnioskodawcę. Nie ulega wątpliwości, że wskazana kwota dochodów stanowi różnicę pomiędzy kwotą świadczenia emerytalnego a wykazaną stratą z działalności gospodarczej. Wnioskodawca, posiadając wykształcenie wyższe ekonomiczne i prowadząc działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, powinien wiedzieć, że takie zestawienie dochodów i straty pochodzących z różnych źródeł nie daje prawdziwego obrazu, co do wysokości dochodu czy środków pieniężnych, którymi dysponuje. Ponadto, zdaniem referendarza sądowego, Wnioskodawca nie podał wszystkich źródeł przychodów. Z ustaleń poczynionych przez referendarza sądowego na podstawie akt sprawy I SA/Sz 214/16 oraz dodatkowych dokumentów uzyskanych z internetowej bazy KRS oraz z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) wynika, że Wnioskodawca jest wspólnikiem "K" Spółka z o.o. z siedzibą w S, posiada udziały ([...] udziałów o wartości [...] zł) i pełni funkcję Prezesa Zarządu Spółki, zaś w ramach działalności indywidualnej prowadzonej pn. P.P.H.U. A B A (działalność rachunkowo-księgowa; doradztwo podatkowe) wykonuje działalność dodatkowo w Gorzowie Wielkopolskim oraz w Białogardzie. Należy także zauważyć, że w przypadku przedsiębiorcy, miarodajną informację o kondycji finansowej i możliwościach płatniczych daje wysokość przychodów, nie zaś wysokość deklarowanych dochodów czy straty podatkowej. Wykazywana przez Stronę strata nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych, ponieważ powstaje ona w następstwie nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad wydatkami, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienia NSA z 19 stycznia 2016 r., II GZ 961/15; z 20 stycznia 2016 r., I GZ 889/15; z 2 lutego 2016 r., II GZ 9/16). Przy wysokich przychodach strata może być efektem wydatków inwestycyjnych, zmierzających do rozwoju przedsiębiorstwa, może też wynikać z rozmaitych działań w zakresie tzw. optymalizacji podatkowej, czyli dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. O dobrej kondycji finansowej Wnioskodawcy świadczą zatem przychody uzyskiwane z działalności gospodarczej. Przychody te kształtują się na wysokim poziomie – łączny przychód za 2015 r. wyniósł [...] zł (koszty [...] zł, dochód [...] zł), zaś za okres od 1 stycznia do 31 marca 2016 r. [...] zł (koszty [...] zł, strata [...] zł). Obracanie znacznymi środkami pieniężnymi wynika także z deklaracji VAT-7k za I kwartał 2016 r., w której wykazano dostawę towarów oraz świadczenie usług w kwocie [...] zł, nabycie towarów i usług w kwocie [...] zł, podatek podlegający wpłacie w kwocie [...] zł. Poza tym na rachunku bankowym związanym z działalnością gospodarczą w [...] Banku [...] na dzień 31 maja 2016 r. Wnioskodawca posiadał kwotę [...] zł. Powyższe okoliczności dowodzą, że Wnioskodawca nie powinien mieć problemu z poniesieniem kosztów postępowania sądowego oraz wynagrodzenia pełnomocnika. Bez znaczenia pozostaje fakt, że Wnioskodawca posiada zaległości w spłacie składek ZUS. W ocenie referendarza sądowego nie jest możliwe dokonanie innej oceny co do zdolności poniesienia kosztów sądowych również z tej przyczyny, że Wnioskodawca nie podał rzetelnej informacji o rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie. W formularzu PPF oświadczył, że nie ponosi innych wydatków poza należnościami za leki w kwocie [...] zł, a następnie oświadczył, że ponosi inne wydatki związane z wyżywieniem i innymi potrzebami, nie wskazując ani ich rodzaju, ani nawet przybliżonej wysokości. W związku z tym nie jest także jasna informacja odnośnie sytuacji mieszkaniowej. Wnioskodawca nie podał bowiem, czy płaci czynsz najmu za wynajmowany lokal mieszkalny ani czy mieszka z innymi osobami, które ewentualnie partycypują w kosztach utrzymania mieszkania. Mając na uwadze powyższe, nie można przyjąć, iż Wnioskodawca ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W przedłożonej dokumentacji mającej potwierdzić zasadność wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych znajduje się wiele istotnych luk, w tej sytuacji nie jest do końca jasna ani wysokość dochodów Strony (środków jakimi obraca), ani sytuacja osobista Wnioskodawcy, w tym wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. Zwrócić należy uwagę, że stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Obowiązek ten wynika z faktu wyjątkowego charakteru instytucji prawa pomocy, co już wyżej zostało powiedziane. Powołana wyżej regulacja art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wyraźnie też wskazuje, że to ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien wykazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Nie mogą to być jednak tylko wybiórcze dane wykazujące złą kondycję finansową, ale wszelkie okoliczności odzwierciedlające w sposób obiektywny możliwości płatnicze wnioskodawcy. Nie ulega wątpliwości, że celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Referendarz sądowy, na podstawie zebranych w sprawie materiałów nie jest w stanie wystarczająco stwierdzić, że Wnioskodawca, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Okoliczności te, w ocenie Referendarza, mają istotne znaczenie zarówno dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, jak i wiarygodności złożonych przez skarżącego oświadczeń. Reasumując, nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ Wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania takiego prawa. Natomiast z ujawnionych danych wynika obiektywnie, że sytuacja Strony nie jest zła i ma ona możliwości płatnicze. Świadczą o tym przede wszystkim znaczne przychody uzyskiwane z działalności gospodarczej. W sprawie nie zachodzą zatem żadne szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, którego udział na tym etapie sprawy, nie jest konieczny. Na marginesie wskazać należy, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie jest uzasadnione również ze względu na posiadane przez Wnioskodawcę wykształcenie (studia wyższe, studia podyplomowe) i rodzaj prowadzonej działalności. Wnioskodawca posiada zatem niezbędną wiedzę aby sporządzić skargę samodzielnie w sprawie podatkowej, zwłaszcza, że w sprawie I SA/Sz 214/16 Wnioskodawca sam prawidłowo sformułował skargę, co świadczy o umiejętności samodzielnej obrony swoich racji przed sądem. Ponadto, sąd zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) ma obowiązek z urzędu dokonać wszechstronnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.