II SA/Sz 1052/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lutego 2011 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej [...], na podstawie art. 182 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania T.B., posiadającego prawo jazdy kat. [...], na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu wniosku Prokurator podał, że w trakcie prowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawie przeciwko T.B. stwierdzono u ww. przewlekłą chorobę psychiczną jaką są zaburzenia urojeniowe, co zostało potwierdzone opinią sądowo-psychiatryczną. Nasuwa to poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia T.B., co uzasadnia konieczność poddania go badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Do wniosku Prokurator dołączył odpis opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] sporządzonej do sprawy [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 61 § 1 K.p.a. poinformował T.B. o wszczęciu postępowania w przedmiocie skierowania go na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Po otrzymaniu ww. zawiadomienia oraz zapoznaniu się z aktami sprawy T.B. powiadomił organ, aby wszelką korespondencję w sprawie kierować do jego pełnomocnika adwokata D.B.. Prezydent Miasta [...] pismem z dnia [...] poinformował pełnomocnika T.B. o wniosku Prokuratora oraz o trybie wykonywania badań lekarskich oraz ewentualnych skutkach nie poddania się badaniom w Poradni dla Kierowców w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...]. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) skierował T.B. na badanie lekarskie z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. W dniu [...] wpłynęła do Urzędu Miejskiego informacja z dnia [...] od J.J. – psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, o tym, że w wyniku badania psychologicznego przeprowadzonego na podstawie art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym, u T.B. stwierdzono istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W wyniku odwołania się T.B. od powyższego orzeczenia ponowną ocenę stanu zdrowia przeprowadzono w Uniwersyteckim Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej Przychodni Medycyny Morskiej, Tropikalnej i Chorób Zawodowych w [...]. Po przeprowadzeniu badań Kierownik Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej pismem z dnia [...] przekazał orzeczenie lekarskie Nr [...] informując o istnieniu u badanego w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym T.B. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, wg. kat. [...] W dniu [...] wpłynęło do Urzędu Miejskiego w [...] orzeczenie lekarskie nr [...] wystawione przez dr n. med. A.J. – lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami, stwierdzające, że w wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym u T.B. stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] poinformował T.B., poprzez jego pełnomocnika, o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia [...], na podstawie art. 104 § 1, art. 108 § 1 K.p.a. i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Prezydent Miasta [...] orzekł o cofnięciu T.B. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi według kategorii [...] prawa jazdy nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że w wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego w trybie odwoławczym w Uniwersyteckim Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w [...] uprawniony lekarz orzekł o istnieniu u T.B. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższe potwierdzono orzeczeniem lekarskim z dnia [...]. Zgodnie natomiast z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ponadto organ wyjaśnił, że posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami przez osobę, która nie wykazała się wymaganym dla prowadzenia pojazdu stanem zdrowia stwarza niebezpieczeństwo zarówno dla jej zdrowia i życia, jak też dla zdrowia i życia innych uczestników ruchu drogowego. W interesie społeczny jest natychmiastowe wyeliminowanie takiej osoby z uczestniczenia w ruchu drogowym. Dlatego też organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. T.B., działając przez pełnomocnika adwokata D.B., odwołał się od opisanej wyżej decyzji wnosząc o jej uchylenie na tej podstawie, że poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne w zakresie "istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami" nie zawierają skonkretyzowanych podstaw mających substancjonować owe "przeciwwskazania", co uniemożliwia skontrolowanie zasadności istnienia owych podstaw, czym naruszono art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego zastosowanie. Argumentując przedstawiony zarzut podano, że wskazane orzeczenia są ogólne i nie pozwalają na poznanie, jaka ułomność stanowi podstawę "przeciwwskazania" do kierowania pojazdami mechanicznymi. Przeciwko istnieniu jakichkolwiek podstaw zdrowotnych mających uzasadniać cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, zdaniem autora odwołania, przemawia dotychczasowa postawa T.B. jaką prezentuje on jako kierowca. Nie był on nawet uczestnikiem wypadku, a co dopiero mówić o spowodowaniu przez niego jakiegokolwiek wypadku drogowego przez okres od 1953 r. Istnienie nawet przewlekłej choroby psychicznej w postaci zaburzeń urojeniowych, czemu zainteresowany kategorycznie przeczy, samo w sobie nie jest i nie może być podstawą do przyjęcia, że występuje "przeciwwskazanie". Dodatkowo podniesiono, że Prokurator wnioskował o skierowanie na badanie w dniu [...]., tymczasem do skierowania na badania doszło dopiero [...], co stanowiło uchybienie terminu z § 2 ust. 6 rozporządzenia zawartego w Dzienniku Ustaw z 2004 r. Nr 2, poz. 15. W efekcie rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzją z dnia [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazało dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśniło, że powołany przepis zawiera normę bezwzględnie obowiązującą, co oznacza, że organ nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, lecz obowiązany jest wykonać dyspozycję przewidzianą w ustawie, tj. cofnąć uprawnienie do kierowania pojazdem w przypadku stwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych. Odnosząc się do podnoszonych zarzutów dotyczących treści wydanego orzeczenia lekarskiego Kolegium stwierdziło, że pozostają one bez wpływu na postępowanie, bowiem treść orzeczenia może kwestionować wyłącznie badany w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Ten tryb T.B. wykorzystał. Dodatkowo Kolegium zauważyło, że nie posiada kompetencji ani przyznanych przepisami prawa uprawnień do ustalenia, ani kontrolowania podstaw wydania "przeciwwskazań" orzeczonych przez lekarza posiadającego uprawnienia do badań lekarskich osób kierujących pojazdami. Zatem zarzut odwołania dotyczący nieuprawnionego zastosowania w sprawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest niezasadny. Organ odwoławczy stwierdził również, że ze względu na interes społeczny celowe było orzeczenie o nadaniu decyzji pierwszoinstancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności. T.B. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc zarzuty: 1) naruszenia art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; 2) naruszenia art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez zastosowanie tegoż przepisu bez wykazania w toku postępowania materialnych podstaw jego zastosowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie w postępowaniu sądowo-administracyjnym ponownego badania lekarskiego T.B. na okoliczność ewentualnego występowania u niego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że organ pierwszej instancji wydał decyzję administracyjną w oparciu o opinię lekarza, która z uwagi na treść w żadnym wypadku nie powinna zostać uznana za wiarygodną podstawę dla zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zawarte w niej lakoniczne stwierdzenie, iż po stronie T.B. występują przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów mechanicznych nie zostały poparte wskazaniem rzekomych przeciwwskazań. W postępowaniu odwoławczym miało dojść do przeprowadzenia powtórnego badania, które doprowadziłoby do usunięcia wątpliwości w wyżej wskazanym zakresie. Dalej podano, że organ drugiej instancji zlecił jego przeprowadzenie Uniwersyteckiemu Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w [...]. W orzeczeniu lekarskim ponownie stwierdzono istnienie u badanego przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów kategorii [...] Jednakże wydana opinia w swej treści przypomina poprzednią. Wątpliwości co do rzekomych przeciwwskazań nie zostały po raz kolejny usunięte. Zdaniem strony skarżącej, wydanie orzeczenia skutkującego cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami nie może polegać na dowolności. W przypadku, gdy wyniki badania lekarskiego nie wykazują jednoznacznie podstaw do zastosowania określonego przepisu organ powinien podjąć czynności mające doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia sprawy, m.in. przez powołanie drugiego biegłego w toku postępowania, uzupełnienia wydanej opinii. Opierając się na wnioskach nie popartych argumentami organ administracji nie ma kompetencji, by dokonywać subsumcji stanu faktycznego do treści przepisu art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tym bardziej, że okoliczności wskazane także w odwołaniu przemawiają za brakiem zagrożenia w ruchu drogowym po stronie T.B. Jest on kierowcą od 1953 r. Nigdy nawet nie był uczestnikiem wypadku drogowego, a tym bardziej sprawcą takiego zdarzenia. Wedle autora skargi, samo stwierdzenie przewlekłej choroby psychicznej u skarżącego - czemu on stanowczo zaprzecza - nie może stanowić podstawy do stwierdzenia u niego przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Gdyby organ podjął działania zmierzające do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, to z pewnością nie znalazłby podstaw do zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona pod kątem jej zgodności z prawem, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), doprowadziła Sąd do uznania, że kwestionowana decyzja prawa nie narusza. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] orzekającą o cofnięciu T.B. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi według kategorii [...] prawa jazdy. Podstawę materialnoprawną wydania decyzji stanowił art. 140 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Przedstawione wyżej brzmienie ww. przepisów jest kategoryczne i nie pozostawia organom zobowiązanym do ich stosowania jakiejkolwiek swobody w podejmowaniu rozstrzygnięcia. Decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ przy jej wydaniu nie może kierować się tzw. uznaniem administracyjnym. W przypadku uzyskania przez organ orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie u konkretnej osoby, posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami, przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem silnikowym organ jest zobligowany wydać decyzję o cofnięciu uprawnień. Nie ulega wątpliwości, że takie rozwiązanie ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego i wyeliminowanie tych kierowców, których stan zdrowia nie predysponuje ich do kierowania pojazdami silnikowymi. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji powołały się na orzeczenie lekarskie z dnia [...] wydane przez uprawnionego lekarza do badań lekarskich osób kierujących pojazdami, stwierdzające istnienie u T.B. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zdaniem skarżącego, lakoniczność negatywnego dlań orzeczenia lekarskiego, powinna skłonić organy orzekające w sprawie do wyjaśnienia, istnienie jakich to faktycznie "przeciwwskazań" stwierdził u niego lekarz orzecznik. Brak ustalenia tej kwestii winien stać się podstawą przeprowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu administracyjnym, zaniechanie zaś tych czynności i uwzględnienie orzeczenia lekarskiego o takiej treści nie dawało podstaw do zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy wyjaśnić, że według obowiązujących regulacji prawnych ocena, czy u danej osoby występują przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi należy do uprawnionych lekarzy wykonujących badania w upoważnionych do tego jednostkach (art. 122 ust. 4, art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). W orzecznictwie dominujący jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że ostateczne orzeczenie lekarskie, wydane dla osób ubiegających się albo już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, nie podlega weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi (wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 840/08, Lex nr 563300). Oczywiście orzeczenie lekarskie jest dowodem, który podlega ocenie organu. Jest jednocześnie dokumentem urzędowym, wystawionym przez lekarza państwowej jednostki organizacyjnej, według określonego przepisami wzoru i jako takie korzysta z domniemania zgodności z prawdą tego co zostało w nim stwierdzone. Orzeczenie lekarskie nie jest jednak opinią biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 K.p.a., która podlegałaby kontroli organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 420/2005, Lex nr 194056, z dnia 1 stycznia 2007 r., sygn. akt O OSK 251/2006, Lex nr 291185, z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1078/06, z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2028/06, dostępne na stronach Internetowych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że organ administracji nie posiada podstaw do dokonywania kontroli przesłanek jakimi kierował się lekarz orzecznik i oceny trafności orzeczenia w kontekście ustaleń jakie zostały dokonane w trakcie badań lekarskich. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazał jakiegokolwiek dowodu, który mógłby podważać treść dokumentu urzędowego jakim jest orzeczenie lekarskie z dnia [...]. Organy rozpoznające sprawę nie miały zatem podstaw aby rozważać, czy orzeczenie i zawarte w nim informacje są prawdziwe. W takim stanie rzeczy organy uzyskawszy informacje (orzeczenie) o istnieniu u T.B. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi były zobowiązane podjąć decyzję o cofnięciu mu posiadanych uprawnień. W tym miejscu zasadnym jest wyjaśnienie, że Sąd nie mógł uwzględnić zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie w toku postępowania sądowoadministracyjnego badania T.B. na okoliczność istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem przeprowadzenie wnioskowanego dowodu było niedopuszczalne. Wobec związania organów treścią orzeczenia lekarskiego co do istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi bez znaczenia na treść podejmowanego w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia w trybie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym pozostaje to, czy skarżący w okresie posiadania uprawnień do kierowania pojazdami był uczestnikiem lub sprawcą wypadku albo kolizji drogowej. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło prawa, bowiem decyzja ta została wydana w oparciu o prawidłowo dokonaną wykładnię obowiązujących przepisów prawa w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.