II SA/Sz 1094/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wyrównania wysokości świadczeń z funduszu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia niniejszego wyroku. W piśmie z dnia [...] r. J. R. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy K. o "wypłacenia wyrównania alimentów na K. i P. R. od [...] r." W uzasadnieniu wniosku podała, że wniosek wiąże się z zawiadomieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. o zmianie wysokości alimentów. Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz K. przekazał podanie J. R. zgodnie z właściwością Burmistrzowi S. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 9 ze zm.) w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczeń. Miejscem zamieszkania J. R. jest S. Organ podał również, że na jej wniosek, w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, uchylił własną decyzję z dnia [...] r. w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz S. odmówił J. R. wyrównania wysokości zasądzonych alimentów za okres od [...] r. Powołując się na brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu, organ stwierdził, że w okresie, za który domaga się wyrównania J. R. pobierała świadczenie w Urzędzie Miejskim w K. Z tego powodu zmiany decyzji w sprawie przyznania świadczeń za okres objęty wnioskiem o wyrównanie powinien dokonać Burmistrz K. J. R. odwołała się od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu domagała się ustalenia, który organ: Burmistrz S., czy Burmistrz K. jest właściwy do wypłaty wyrównania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że [...] r. do Urzędu Miejskiego w S. wpłynęło zawiadomienie Komornika Sądowego o zmianie wysokości alimentów na P. i K. R. od [...] r. Burmistrz S. decyzją z dnia [...] r. przyznał świadczenie osobom uprawnionym w nowej wysokości po [...] zł od dnia [...] r. Następnie decyzją z dnia [...] r. organ ten, po przekazaniu mu przez Burmistrza K. zgodnie z właściwością wniosku J. R. o wypłatę wyrównania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wydał decyzję odmowną Kolegium przytaczając treść art. 29 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdziło, że w przypadku podniesienia wysokości zasądzonych alimentów wyrównania za okres od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego dokonuje organ, który za ten okres świadczenie przyznał i w tym okresie wypłacał. Skoro w okresie od [...] r. organem właściwym był Burmistrz K., to organ ten winien wypłacić wyrównanie. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. J. R. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W skardze domagała się pomocy w odzyskaniu świadczenia należnego jej dzieciom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej co do zasady pod względem zgodności z prawem. W konsekwencji do sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dniu jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego, określającymi tryb i zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Dodatkowo, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza S. o odmowie wypłacenia J. R. wyrównania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] r. w związku z zawiadomieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. o [...] r. o zmianie wysokości alimentów. Z zawiadomienia wynikało, że wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M. podwyższył alimenty na rzecz małoletnich K. R. i P. R. z kwot po [...] zł miesięcznie do kwot po [...] zł miesięcznie, począwszy od [...] r. Burmistrz S. odmówił wypłacenia wyrównania świadczenia twierdząc, że świadczenie to winien wypłacić organ właściwy do wypłacania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] r., czyli Burmistrz K. Kolegium, powołując się na przepis art. 29 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podzieliło stanowisko organu I instancji nie kwestionując jednocześnie -co do zasady- prawa do wypłaty skarżącej wyrównania za ww. okres. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy organ kwestionuje swoją właściwość do wydania decyzji w sprawie a jednocześnie brak jest jednoznacznie brzmiącego przepisu z którego wynika, który organ jest właściwy w sprawie, nie jest prawnie uzasadnione wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Decyzja taka w istocie merytorycznie rozstrzyga o braku prawa skarżącej do świadczenia, a nadto stwarza sytuację, w której organ w sytuacji braku pewności prawnej co do właściwości miejscowej przyznaje sobie prawo do rozstrzygania w sprawie, narażając się na zarzut kwalifikujący taką decyzję do stwierdzenia jej nieważności. Jeżeli organy nie mogą ustalić, który z nich jest miejscowo właściwy do rozstrzygnięcia wniosku strony o wypłatę wyrównania świadczenia, a taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie, winny zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. wystąpić o rozstrzygnięcie sporu o właściwość do wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu do sądu administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. oraz art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a., sądem właściwym do rozstrzygania sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego jest Naczelny Sąd Administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość oraz sporów kompetencyjnych oparto na zasadzie skargowości. Oznacza to, że wszczęcie takiego postępowania może nastąpić tylko na wniosek uprawnionego podmiotu, nigdy zaś z urzędu. Podmioty uprawnione do złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu powstałego na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego określa przepis art. 22 § 3 K.p.a. Należy przyjąć, że przepis ten określa zamkniętą listę podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie takiego sporu. Oprócz podmiotów szczególnie zainteresowanych rozstrzygnięciem sporu, to jest każdej strony (nie jest konieczne, aby była to strona, która wniosła żądanie do organu) lub organu pozostającego w sporze, przepisy dają również takie prawo innym podmiotom: ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej, ministrowi właściwemu do spraw sprawiedliwości, Prokuratorowi Generalnemu i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Wynika z tego, że złożenie takiego wniosku przez inny podmiot jest niedopuszczalne i uzasadnia odrzucenie wniosku. W rozpoznawanej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał między Burmistrzem S. a Burmistrzem K. w przedmiocie rozpatrzenia sprawy przyznania wyrównania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jednakże Sąd do którego wniosła skargę J. R., w ramach posiadanych kompetencji, sporu tego rozstrzygnąć nie może. Ocenie została natomiast poddana legalność decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia. Wskazać jednak informacyjnie należy, że spory o analogicznym z niniejszą sprawą stanem faktycznym były już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Zdaniem NSA, przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów precyzyjnie określają zagadnienia takie, jak: zadania realizowane w zakresie przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych oraz organy właściwe do załatwiania tych spraw. Przepis art. 12 ust. 1 tej ustawy stanowi, że postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela. Zaś organem właściwym wierzyciela, stosownie do art. 2 pkt 10 powołanej ustawy, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Do świadczeń alimentacyjnych zalicza się również wyrównanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w przypadku podniesienia wysokości zasądzonych alimentów (art. 29 ust. 4 ustawy). Natomiast, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne, od miesiąca w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów (por. postanowienia NSA z dnia 8 września 2011 r. sygn. akt I OW 99/11, z dnia 9 sierpnia 2011 I OW 74/11, z dnia 15 kwietnia 2011 I OW 2/11, z dnia 26 listopada 2011 r. I OW 138/10 publ. na stronie internetowej CBIOS NSA). W świetle powyższych rozważań, niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia ma data wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Organy ponownie rozpoznając sprawę, celem wydania decyzji z poszanowaniem właściwości miejscowej, mają zatem możliwość bądź to- w razie wątpliwości co do właściwości organu- wystąpić o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, bądź też rozstrzygnięcia sprawy we własnym zakresie (uwzględniając utrwalone w kwestii właściwości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego). Ze względu na to, że poddana ocenie Sądu decyzja o odmowie przyznania J. R. wyrównania świadczeń z funduszu alimentacyjnego- została wydana, na co wyżej Sąd wskazał, z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a, uznając zasadność skargi- należało orzec jak w sentencji wyroku.