II SA/Sz 1097/20
WyrokWSA w Szczecinie2021-05-20
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Stefan Kłosowski, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wprowadza inwestycję celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym (budowę drogi krajowej), może zostać uznana za nieważną z powodu braku uzgodnień z marszałkiem województwa dotyczących terminu realizacji i warunków wprowadzenia inwestycji do planu miejscowego, a także z powodu istotnych różnic między projektem planu przedłożonym do uzgodnienia z zarządcą drogi a ostatecznie uchwalonym planem?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wprowadza inwestycję celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym (budowę drogi krajowej), jest nieważna, jeśli nie została poprzedzona uzgodnieniami z marszałkiem województwa dotyczącymi terminu realizacji i warunków wprowadzenia inwestycji do planu miejscowego, zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto, istotne różnice między projektem planu przedłożonym do uzgodnienia z zarządcą drogi a ostatecznie uchwalonym planem stanowią naruszenie art. 17 pkt 6 lit. b tiret trzecie tej ustawy, co również uzasadnia stwierdzenie nieważności części uchwały.Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy Kołbaskowo z 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie trybu postępowania przy wprowadzaniu do planu budowy drogi krajowej (teren 4.KDgp). Zarzuty dotyczyły braku zgodności z planem województwa oraz zaniechania uzgodnień z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 3 pkt 21 oraz § 26 uchwały. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując m.in. utrwaloną praktyką liberalnego podejścia do uzgodnień oraz tym, że plan województwa był uchwalony na podstawie poprzedniej ustawy.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność § 3 pkt 21 oraz § 26 zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w S. na uchwałę Rady Gminy Kołbaskowo z dnia 28 listopada 2005 r. nr XXIX/391/05 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w obrębach Kołbaskowo i Moczyły gminy Kołbaskowo stwierdza nieważność § 3 pkt 21 oraz § 26 zaskarżonej uchwały.
W dniu 28 listopada 2005 r. Rada Gminy Kołbaskowo, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., poz. 142 ze zm.) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm., dalej: "u.p.z.p."), podjęła uchwałę nr XXIX/391/05 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w obrębach Kołbaskowo i Moczyły gminy Kołbaskowo.
Prokurator Okręgowy w S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie powyższą uchwałę zarzucając istotne naruszenie trybu postępowania polegające na:
- zamieszczeniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustalenia przeznaczenia terenu 4.KDgp na cele publiczne o znaczeniu ponadlokalnym, tj. pod budowę drogi publicznej o planowanej kategorii drogi krajowej, podczas gdy w obowiązującym wówczas planie zagospodarowania województwa zachodniopomorskiego nie wymieniono budowy wymienionej drogi, a w konsekwencji nie uzgodniono terminu realizacji inwestycji oraz warunków wprowadzenia jej do planu miejscowego, co jest sprzeczne z art. 44 ust. 1 u.p.z.p. i art. 17 pkt 6 lit. b tiret pierwsze u.p.z.p.,
- naruszeniu art. 24 ust. 2 i art. 17 pkt 6 lit. b tiret trzecie u.p.z.p. poprzez zaniechanie dokonania uzgodnienia z Dyrektorem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w zakresie przeznaczenia terenu 4.KDgp pod drogę publiczną krajową.
W oparciu o powyższe zarzuty Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 3 pkt 21 oraz § 26 zaskarżonej uchwały.
W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że postanowienia § 3 pkt 21 oraz § 26 zaskarżonej uchwały wprowadzające do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego inwestycję o znaczeniu ponadlokalnym - drogę krajową (teren oznaczony 4.KDgp), będącą obejściem miejscowości Kołbaskowo, narusza zasady sporządzania planu miejscowego, zarówno co do wymogu zgodności planu miejscowego z planem województwa, jak i w zakresie trybu sporządzania planu. Wyjaśnił, że w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały obowiązywała uchwała Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 26 czerwca 2002 r. nr XXXII/334/02 w sprawie uchwalenia Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Zachodniopomorskiego (Dz. U. Woj. Zachodniopomorskiego z 2002 r., Nr 60, poz. 1357), w którym w części dotyczącej infrastruktury drogowej w zakresie dróg wojewódzkich nie wymieniono budowy nowego odcinka drogi krajowej w rejonie Kołbaskowa. W planie tym, w punkcie 3.5.1. "Infrastruktura drogowa", wymieniono w odniesieniu do Gminy Kołbaskowo budowę obejścia zachodniego drogowego m. Szczecina (co nie pokrywa się z drogą oznaczoną symbolem 4 KDgp w zaskarżonym planie) oraz projektowany układ podstawowy dróg krajowych: Autostrada A 6 Kołbaskowo - Szczecin. W rejonie Kołbaskowa uwzględniono także istniejącą wówczas drogę nr 13 Szczecin - Przecław - Rosówek - granica państwa, jako drogę wymagającą remontu lub modernizacji i wskazano w odniesieniu do niej: "droga łączy ośrodek wojewódzki z granicą - docelowo projektowana zmiana przebiegu na odcinku wylotowym ze Szczecin oraz w rejonie Kołbaskowa". Nie przewidziano zatem budowy nowego odcinka drogi krajowej, który w zaskarżonym planie oznaczono jako 4 KDgp, mającego przebiegać w pobliżu ówczesnej drogi nr 13. Również w założeniach inwestycyjnych na sieci dróg krajowych województwa zachodniopomorskiego (wg wytycznych GDDiK), ujętych w punkcie 4.2 Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Zachodniopomorskiego nie przewidziano inwestycji w postaci drogi krajowej w rejonie Kołbaskowa. Ponadto w zakresie projektowanej drogi nie doszło także do uzgodnienia między Wójtem Kołbaskowa a Marszałkiem Województwa Zachodniopomorskiego terminu realizacji tej drogi i warunków wprowadzenia tej inwestycji do planu miejscowego w trybie art. 44 u.p.z.p. O braku tychże ustaleń świadczy pismo z dnia 1 czerwca 2005 r. Dyrektora Wydziału Środowiska i Rolnictwa Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego i udzielona na nie odpowiedź Wójta Gminy Kołbaskowo pismem z dnia 15 czerwca 2005 r., z której wynika, że nie jest mu znany termin realizacji nowego odcinka drogi krajowej nr 13 na odcinku od węzła na autostradzie A-3 do przejścia granicznego w Rosówku. Nadto z pisma z dnia 27 czerwca 2005 r. Kierownika Oddziału Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Wydziale Środowiska i Rolnictwa Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wynika, że z informacje uzyskane od Dyrekcji Dróg i Krajowych i Autostrad świadczą o nierealności planu, gdyż aktualnie brak jest rozstrzygnięć w sprawie budowy kluczowej dla planu drogi krajowej, mającej połączyć nowy węzeł na autostradzie z terenami przemysłowo - składowymi i przejściem granicznym w Rosówku. Rada Gminy Kołbaskowo w toku procesu planistycznego naruszyła zatem przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 pkt 6 lit. b tiret trzecie u.p.z.p. poprzez zaniechanie dokonania uzgodnienia z Dyrektorem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w zakresie przeznaczenia terenu 4KDgp pod drogę publiczną krajową. W tej mierze Prokurator wskazał, że analiza projektu planu zagospodarowania przestrzennego przedłożonego do uzgodnienia Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad różniła się w treści z ostateczną wersją planu ustalonego zakwestionowaną uchwałą. W przedłożonym do uzgodnień projekcie planu teren, który został oznaczony w ostatecznie uchwalonym planie jako 4 KDgp, miał oznaczenie KD.2 inwestycja w tym zakresie w uzgadnianym projekcie planu była ujęta w § 23 zatytułowanym "Teren oznaczony na rysunku planu symbolem KD.2 o powierzchni 5,4019 ha" i przeznaczenie tego terenu określono jako "Droga publiczna w klasie drogi głównej ruchu przyspieszonego(GP)". Natomiast w uchwalonym planie teren ten oznaczono jako 4 KDgp i opisano w § 26 jako: "Droga publiczna w kategorii drogi krajowej w klasie drogi głównej ruchu przyspieszonego(GP)". Powyższe wskazuje, że regulacja ta w istocie nie została więc poddana procedurze uzgodnienia. Zdaniem Prokuratora, skoro przedmiotem uzgodnień były inne uregulowania niż uchwalone, to doszło do naruszenia trybu sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu przepisu art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Kołbaskowo (dalej "organ") wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniała, że jak dotąd żadnej inwestycji ponadlokalnej na terenie Gminy Kołbaskowo nie wprowadzono do planu miejscowego na podstawie uzgodnień i umowy z Marszałkiem Województwa Zachodniopomorskiego określonych w art. 44 u.p.z.p., albowiem Marszałek nigdy nie występował o dokonanie tego rodzaju uzgodnień i umów do Gminy Kołbaskowo, nie były one również nigdy wymagane przez organ nadzoru prawnego nad gminą - Wojewodę Zachodniopomorskiego - w procesie oceny zgodności prawem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego uchwalanych przez Radę Gminy Kołbaskowo od roku 2004 do chwili obecnej. Wątpliwe jest także, aby Marszałek występował do jakiejkolwiek innej gminy w województwie o uzgodnienie terminu realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i warunków wprowadzenia ich do planu miejscowego. Nieznana jest również w regionie praktyka zawierania umów pomiędzy marszałkiem województwa a wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta w przedmiocie poniesienia kosztów wprowadzenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego województwa do planu miejscowego oraz zwrotu wydatków na odszkodowania, o których mowa w art. 36 u.p.z.p., a także kwot przeznaczonych na pokrycie zwiększonych kosztów realizacji zadań gminnych. Wojewoda Zachodniopomorski, na bazie powyższej praktyki, zajmował w stosunku do Rady Gminy Kołbaskowo kategoryczne stanowisko o bezwzględnym obowiązku Rady Gminy umieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kołbaskowo i w planach miejscowych sporządzanych przez gminę na podstawie samego tylko faktu umieszczenia tych inwestycji w planie zagospodarowania przestrzennego Województwa Zachodniopomorskiego. W Województwie istnieje zatem utrwalona praktyka i wykładnia art. 44 u.p.z.p. polegająca na liberalnym podejściu do wymogu uzgodnień oraz umów zawartych w tym przepisie. W przepisie tym mowa jest bowiem tylko o pożądanym przez ustawodawcę kierunku współpracy samorządów, który to nie stanowi bezwzględnego wymogu formalnego procedury planistycznej. Zdaniem organu, wyłącznie zaniechanie którejś z czynności wymienionych w art. 17 up.z.p. może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem żadnej z tych czynności nie zaniechano. Z kolei zachowanie procedury opisanej w art. 17 u.p.z.p. w istocie konsumuje dyspozycję art. 44, który ma charakter jedynie uzupełniający i doprecyzowujący w stosunku do art. 17.
Poza tym organ podkreślił, że plan miejscowy został uchwalony w czasie obowiązywania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kołbaskowo uchwalonego uchwałą Rady Gminy Kołbaskowo z 30 grudnia 2002 r. Nr III/32/2002. Powyższa uchwała, przyjęta została jeszcze w czasie obowiązywania poprzedniej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.), która nie przewidywała żadnego odpowiednika art. 44 u.p.z.p., a zgodnie z przejściowym art. 87 ust. 1 u.p.z.p. "Studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz plany miejscowe uchwalone po dniu 1 stycznia 1995 r. zachowują moc", zaś zgodnie z ust. 2: "Plany zagospodarowania przestrzennego województw uchwalone po dniu 1 stycznia 1999 r. zachowują moc". Jednakże plany te nie zawierały treści wymaganych nową u.p.z.p., w szczególności nie posługiwały się pojęciem inwestycji ponadlokalnej, która została wprowadzona dopiero u.p.z.p., stąd nie sposób wymagać, aby postanowienia takiego planu województwa ukształtowanego poprzednią ustawą o zagospodarowaniu przestrzennym miały być wykonywane w trybie art. 44 u.p.z.p. Artykuł ten nie nadawał się do zastosowania w odniesieniu do planów województwa pozostawionych w mocy na podstawie art. 87 ust. 1 u.p.z.p.
Studium gminne uchwalone w roku 2002 r. bardzo ogólnie wypowiadało się o inwestycjach ponadlokalnych, ale niewątpliwie przewidywało przebieg projektowanej obwodnicy Kołbaskowa do przejścia w Rosówki, zaś przyjęty w 2005 r. plan miejscowy odzwierciedlił przebieg drogi wynikający ze studium. Procedura uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego została przeprowadzona zgodnie z wszelkimi wymaganiami oraz przepisami prawa, w tym uzgodniona z GDDKiA, Zarządem Województwa Zachodniopomorskiego oraz Zarządem Powiatu Polickiego. Procedura ta była poddana ocenie prawnej Wojewody Zachodniopomorskiego w zakresie zgodności z prawem i nie było do niej żadnych uwag. Od początku procedury planistycznej było dla wszystkich zainteresowanych jasne, że planowana droga ma być drogą krajową, a GDDKiA we wniosku do opracowania planu wręcz domagała się jej ujęcia w planie i sklasyfikowania jako głównej ruchu przyspieszonego. W związku z powyższym kwestionowanie prawidłowości przeprowadzenia procedury planistycznej planu miejscowego uchwalonego uchwałą Nr XXIX/391/05 Rady Gminy Kołbaskowo, czy sugerowanie, jakoby wprowadzenie do planu przebiegu drogi krajowej było sprzeczne z wolą oraz planami GDDKiA nie jest zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach ze skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), do których to należy zaliczyć miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalane w trybie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Nieważność uchwały rady gminy w całości lub części powodują istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie (art. 28 ust. 1 u.p.z.p). Tryb sporządzania w rozumieniu ww. przepisu, odnosi się do sekwencji czynności podejmowanych przez organy w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, zaś zasady dotyczą zawartości merytorycznej uchwały, części tekstowej i graficznej, a także standardów dokumentacji planistycznej.
Na gruncie niniejszej sprawy spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności § 3 pkt 21 i § 26 uchwały Rady Gminy z dnia 28 listopada 2005 r. nr XXIX/391/05 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w obrębach Kołbaskowo i Moczyły gminy Kołbaskowo.
W uchwale tej przewidziano obwodnicę miejscowości Kołbaskowa, ustalając w § 3 pkt 21 uchwały przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem 4.KDgp jako droga publiczna krajowa. Z kolei w § 26 uchwały, zawierającym ustalenia szczegółowe dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 4 KDgd o powierzchni 5,402 ha, wskazano jako przeznaczenie terenu "Droga publiczna w kategorii drogi krajowej w klasie drogi głównego ruchu przyspieszonego (GP)". Niewątpliwie budowa nowego odcinka drogi krajowej stanowi inwestycję celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, a zatem w tym przypadku zastosowanie znajdował art. 44 u.p.z.p.
W myśl tego przepisu ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa wprowadza się do planu miejscowego po uprzednim uzgodnieniu terminu realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i warunków wprowadzenia ich do planu miejscowego (§1). Uzgodnienia, o których mowa w ust. 1, przeprowadza marszałek województwa z wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta (§ 2). Koszty wprowadzenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego województwa do planu miejscowego oraz zwrotu wydatków na odszkodowania, o których mowa w art. 36, a także kwoty przeznaczone na pokrycie zwiększonych kosztów realizacji zadań gminnych są ustalane w umowie zawartej pomiędzy marszałkiem województwa a wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta. Przepisy art. 21 stosuje się odpowiednio (§ 3).
Z brzmienia ww. przepisu wynika jednoznacznie, że konsekwencją umieszczenia w planie zagospodarowania przestrzennego województwa inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym jest obowiązek jej wprowadzenia do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a sam mechanizm transportowania ustaleń planu wojewódzkiego oparty jest na uzgodnieniach.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle omawianego przepisu zwraca się uwagę, że planowanie przestrzenne na szczeblu lokalnym jest ściśle powiązane z planowaniem regionalnym, zaś umieszczenie zadań samorządu województwa (ponadlokalnych inwestycji celu publicznego) w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego województwa jest warunkiem wprowadzenia do aktów planowania gminy. Podkreśla się także, że inwestycje celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym mogą zostać wprowadzone do planu miejscowego wyłącznie po spełnieniu wymienionych w tym przepisie wszystkich przesłanek ustawowych: 1) ustalenia dotyczące inwestycji zostały umieszczone w uchwalonym planie zagospodarowania przestrzennego województwa; 2) uzgodniono termin realizacji inwestycji; 3) uzgodniono warunki wprowadzenia jej do planu miejscowego; 4) rozstrzygnięto kwestię kosztów wprowadzenia ustaleń planu województwa do planu miejscowego oraz zwrotu wydatków na odszkodowania, o jakich mowa w art. 36, a także kwoty przeznaczone na pokrycie zwiększonych kosztów realizacji zadań gminnych – w umowie lub na drodze sporu przed sądem powszechnym. Odnośnie ustawowego wymogu, że inwestycje celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym wprowadza się do planu miejscowego "po uprzednim uzgodnieniu terminu realizacji tej inwestycji i warunków wprowadzenia ich do planu miejscowego" akcentuje się, że wprawdzie ustawa nie przesądza, jaką formę powinny mieć uzgodnienia, jednakże najczęściej przyjmują one formę pisemnego porozumienia i powinny mieć miejsce przed uchwaleniem planu (por. wyroki: NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2221/13, z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1156/07 , dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz komentarz do art. 44 do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzenne, pod red. prof. dr hab. Z. Niewiadomskiego, 2021 r., wyd. 12, Legalis).
Kierując się brzmieniem omawianego przepisu oraz dorobkiem orzecznictwa i doktryny zgodzić należy się z Prokuratorem, że gmina nie jest uprawioną do wprowadzenia do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego inwestycji w postaci drogi krajowej, jeżeli nie została ona w ogóle lub w danym zakresie przewidziana w planie zagospodarowania województwa, a nadto nie została uzgodniona z marszałkiem w zakresie terminu jej realizacji i warunków wprowadzenia do planu.
Argumentacja skargi w żaden sposób nie podważa trafności powyższego stanowiska.
Wbrew twierdzeniu organu, art. 44 u.p.z.p. nie wyznacza wyłącznie pożądanego kierunku współpracy samorządów, lecz reguluje wiążący organy gminy tryb wprowadzania do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego województwa w zakresie inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2221/13 wprowadzenie inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym ustalonej w planie zagospodarowania przestrzennego województwa do planu miejscowego powinno być poprzedzone określoną procedurą uzgodnieniową, która jest dwuetapowa. W pierwszej kolejności marszałek województwa przeprowadza uzgodnienia z wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta co do terminu realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i warunków wprowadzenia ich do planu miejscowego (art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Z przepisu art. 44 ust. 3 i art. 21 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. wynika ponadto, że samorząd województwa ponosi koszty wprowadzenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego województwa do planu miejscowego, których wysokość jest ustalana w umowie zawartej pomiędzy marszałkiem województwa a wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta. W drugim etapie tej procedury wójt, burmistrz lub prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego z uwzględnieniem danej inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i uzgodnionych z marszałkiem województwa warunków jej wprowadzenia do planu i – na podstawie art. 17 pkt 6 lit. b u.zp.z.p.– występuje o uzgodnienie projektu planu m.in. z zarządem województwa w zakresie odpowiednich zadań rządowych i samorządowych. Celem tego drugiego uzgodnienia powinno być ustalenie przez organ samorządu województwa, czy dana inwestycja celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym przewidziana w planie województwa została wprowadzona do projektu planu miejscowego zgodnie z wcześniejszymi uzgodnieniami podjętymi w trybie art. 44 ust. 1 i 2 u.p.z.p. Dopiero po dokonaniu między organami samorządu województwa a organami gminy uzgodnień w trybie art. 44 ust. 1 oraz art. 17 pkt 6 lit. b u.p.z.p. gmina jest uprawniona do uchwalenia planu miejscowego przewidującego realizację danej inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym na terenie objętym tym planem.
Zestawienie obu tych przepisów prowadzi do wniosku, że zachowanie procedury z art. 17 u.p.z.p. nie konsumuje dyspozycji art. 44 u.p.z.p. Przepis ten nie ma charakteru uzupełniającego czy doprecyzowującego art. 17 u.p.z.p., skoro przewiduje odrębnie wymagane uzgodnienia, niezależne od wymienionych w art. 17 u.p.z.p. Stąd też brak uzgodnienia określonego w art. 44 u.p.z.p. może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały w całości lub w części.
Procedura planistyczna jest procedurą ściśle sformalizowaną, a zatem uchybień w tym względzie nie można uzasadniać dotychczas stosowną błędną praktyką organów i liberalnym podejściem do wymogów prawa. Z tych też względów nie mogła odnieść zamierzonego skutku poniesiona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że żadnej inwestycji ponadlokalnej na terenie gminy nie wprowadzono do planu miejscowego na podstawie uzgodnień i umowy z Marszałkiem Województwa Zachodniopomorskiego określonych w art. 44 u.p.z.p., albowiem Marszałek nigdy nie występował o zawarcie tego rodzaju uzgodnień i umów do Gminy Kołbaskowo, nie były one również nigdy wymagane przez organ nadzoru prawnego nad gminą - Wojewodę Zachodniopomorskiego w procesie oceny zgodności prawem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Również akcentowana przez organ zgodność planu w zakresie przebiegu drogi ze studium pozostaje bez znaczenia. Okoliczność, że studium przewiduje budowę drogi o znaczeniu ponad lokalnym i jej przebieg, nie uprawnia do wprowadzenia takiej inwestycji do planu miejscowego, jeżeli nieznany jest termin jej realizacji a inwestor nie dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi podjęcie zobowiązań finansowych związanych ze skutkami prawnymi uchwalenia planu miejscowego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Go 833/13 czy wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 1035/09, dostępne w Internecie w CBOSA).
Podobnie należy ocenić fakt, że plan województwa został uchwalony pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Dostrzec należy, co umknęło organowi, że ustawa z 1994 r. posługiwała się pojęciem ponadlokalnych celów publicznych i normowała kwestię umieszczania zadań samorządu województwa służących realizacji tym celom w planie zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 87 ust. 2 u.p.z.p. plany takie zachowały moc, co skutkuje tym, że postanowienia dotyczące inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym zawarte w tym planie są wiążące dla organów planistycznych gminy. Ustawodawca bowiem nie uczynił przeciwnego zastrzeżenia i nie wykluczył planów wojewódzkich pozostawionych w mocy na podstawie art. 87 u.p.z.p. z zakresu art. 44 u.p.z.p. Z tych też powodów teza organu jakoby art. 44 u.p.z.p. nie nadawał się do zastosowania w odniesieniu do planów województwa pozostawionych w mocy na podstawie art. 87 ust. 1 u.p.z.p. pozbawiona jest podstaw.
Analiza obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Zachodniopomorskiego przyjętego uchwałą Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 26 czerwca 2002 r. nr XXXII/334/02 dowodzi słuszności twierdzeń Prokuratora, że nie wymieniono w nim budowy nowego odcinka drogi krajowej w rejonie Kołbaskowa. Zarówno w treści dotyczącej infrastruktury drogowej (pkt 3.5) jak i realizacji ponadlokalnych celów publicznych (pkt 4) nie przewidziano budowy obejścia Kołbaskowa, a jedynie przechodzącego przez teren gm. Kołbaskowo obejścia zachodniego Szczecina. Organ nie zakwestionował powyższego ustalenia, podobnie jak i stwierdzenia, że plan nie został poprzedzony uzgodnieniami pomiędzy Wójtem Gminy Kołbaskowo a Marszałkiem Województwa Zachodniopomorskiego co do terminu realizacji drogi i warunków wprowadzenie tej inwestycji do planu miejscowego. Pisma załączone do skargi potwierdzają, że Wójtowi Gminy w 2005 r. nie był znany termin realizacji drogi. Z tych też względów rację należy przyznać Prokuratorowi, że § 3 pkt 21 oraz § 26 zaskarżonej uchwały nie spełnia wymogu zgodności z planem wojewódzkim, jak i uchybia trybowi określonemu w art. 44 ust. 1 u.p.z.p.
Na uwzględnienie zasługuje także zarzut naruszenia art. 17 pkt 6 tiret trzecie i art. 24 ust. 2 u.p.z.p. Pierwsze ze wskazanych unormowań nakłada na organ obowiązek wystąpienia, po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego, o uzgodnienie projektu planu z właściwym zarządcą drogi, jeżeli sposób zagospodarowania gruntów przyległych do pasa drogowego lub zmiana tego sposobu mogą mieć wpływ na ruch drogowy lub samą drogę. Co prawda, na mocy art. 24 ust. 2 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta może uznać za uzgodniony projekt planu miejscowego w przypadku, w którym organy nie określił warunków, na jakich uzgodnienie może nastąpić, jednakże na gruncie niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, aby do uzgodnienia w ogóle doszło. Porównanie treści uchwalonego planu z projektem, który został przedłożony Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z wnioskiem z dnia 15 listopada 2004 r. o jego uzgodnienie, wskazuje na istotne różnice w ich zapisach odnoszących się do nowego odcinka drogi. Mianowicie w projekcie teren drogi oznaczono w § 23 symbolem KD.2 o pow. 5,4019 ha i przeznaczeniu "Droga publiczna w klasie drogi głównej ruchu przyspieszonego (GP)". Natomiast zaskarżony plan w § 26 nadał ww. terenowi symbol 4 KDgd , zmieniając jego powierzchnię na 5,402 ha, jak i dodając w ustaleniach o przeznaczeniu - określenie kategorii tej drogi jako krajowej. W tych okolicznościach uznać należy, że ostatecznie plan został uchwalony w odmiennym, niż przedłożony do uzgodnienia kształcie, a uchybienie to - z uwagi ma istotny charakter zmiany – dyskwalifikuje tak przeprowadzoną procedurę uzgodnieniową. Przekonanie organu, iż dla GDDKiA oczywiste było, że trasa od nowego węzła autostrady A-6 do przejścia granicznego w Rosówku musi być drogą krajową oraz że organ ten nigdy nie kwestionował poprowadzenia drogi krajowej po nowym śladzie, nie może stanowić uzasadnienia dla przyjęcia, że doszło do wymaganego art. 17 pkt 6 tiret trzecie uzgodnienia. Uzgodnienie dotyczy ustaleń jakie są w projekcie planu, a te różniły się znacznie od wersji uchwalonej.
Podsumowując, Rada Gminy niestosując się do art. 44 ust. 1 u.p.z.p. jak i art. 17 pkt 6 tiret trzecie istotnie naruszyła zasady i tryb sporządzenia planu, w rozumieniu art. 28 u.p.z.p., co powoduje, że skargę należało uwzględnić.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 148 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 3 pkt 21 oraz § 26 zaskarżonej uchwały.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło