II SA/Sz 1151/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 16, art. 3 ust. 11 w zw. z art. 20 ust. 3, art. 23a i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) uchylił, od dnia [...] r., decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] przyznającą T. G. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dziecka P. G. w okresie od [...] W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w myśl art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, właściwy organ może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W dniu 23 stycznia 2014 r. do organu wpłynęło pismo z Urzędu Marszałkowskiego Województwa z którego wynika, że ojciec dziecka P. G., J. M. P. de B. od [...] lat mieszka na terenie N. Wobec powyższego, w przypadku rodziny T. G. przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie co najmniej od dnia [...] r., w stosunku do dziecka – P. G. W odwołaniu od powyższej decyzji T. G. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Wskazała, że w sprawie nie wydano postanowienia o wznowieniu postępowania oraz nie ziściły się przesłanki do wznowienia postępowania, a decyzję o przyznaniu świadczenia w 2009 r. Prezydent Miasta wydał na podstawie dokumentów oraz po spełnieniu przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, zgodnie ze stanem faktycznym. W ocenie odwołującej się, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednoznacznie przesłanka uchylenia decyzji z dnia [...] r., a w aktach sprawy brakuje pisma z Urzędu Marszałkowskiego Województwa z dnia [...] r. [...], na które powołał się organ I instancji. T. G. wskazała również, że decyzja Urzędu Marszałkowskiego Województwa z dnia [...] r. [...] dotyczy okresu zasiłkowego od dnia [...] r. i została wydana na skutek złożonego przez nią wniosku z dnia [...] r. o ustalenie prawa do świadczeń. W tej sytuacji uchylenie decyzji wydanej przed dniem [...] r. jest bezzasadne, gdyż przesłanki do wzruszenia ostatecznych decyzji nie zostały spełnione. Odwołująca się zaznaczyła, że w 2009 r., jak i w latach wcześniejszych, składając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na rzec dziecka – P. G. w okresie od [...] r. jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz jej dzieci, tj. K. S. i P. G., oraz dołączyła zaświadczenie o stanie egzekucji alimentów (jej bezskuteczności) od ojca P. G. – J. M. P. de B. z Sądu Okręgowego sygn. [...], z którego wynikało, że ojciec P. G. mieszka na terenie N. Ponadto odwołująca się wskazywała adres dłużnika - N. Na podstawie tego zaświadczenia została wydana decyzja z dnia [...] r. przyznająca świadczenia alimentacyjne. Zaświadczenie takie odwołująca się składała każdorazowo, ubiegając się o świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz córki P. G., począwszy od [...] r. Zatem Prezydent Miasta posiadał informację, że w przypadku strony istnieje prawdopodobieństwo zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co najmniej od dnia [...] r. już w chwili wydawania uchylonej obecnie decyzji. Skarżąca wyjaśniła, że nigdy nie pobrała zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego czy zasiłku pielęgnacyjnego na córkę P. G. z innego źródła ani od ojca dziecka J. M. P. de B. Informację o konieczności złożenia oświadczenia w celu ustalenia ustawodawstwa państwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych, odwołująca się powzięła w [...] r. i niezwłocznie złożyła je w organie. Nadmieniła, że pobieranie zasiłków z N. byłoby dla niej korzystniejsze, z czego nigdy nie korzystała, na czym traciła jej chora córka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w zw. z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu treści art. 23a ust. 1, 2, 5 i 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ wskazał, że w momencie zaistnienia przesłanek koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego osoba przebywająca za granicą na mocy prawa wspólnotowego staje się uprawniona do świadczeń rodzinnych według ustawodawstwa innego państwa. Tym samym zachodzi zmiana właściwości pomiędzy organami administracji na terytorium RP. Do momentu zaistnienia uprawnienia w innym państwie zastosowanie ma wyłącznie ustawodawstwo polskie, a co za tym idzie właściwość rzeczowa leży po stronie organu właściwego. Wraz z pojawieniem się uprawnienia na obszarze innego państwa pojawia się właściwość rzeczowa marszałka województwa. Wydana przez organ właściwy decyzja administracyjna przyznająca prawo do świadczeń rodzinnych, po otrzymanej informacji od marszałka województwa o dacie zaistnienia uprawnienia w myśl przepisów prawa wspólnotowego, na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego, powinna zostać uchylona. Uchylenie powinno nastąpić ze skutkiem od dnia wskazanego w informacji marszałka województwa. Z informacji Marszałka Województwa wynika, że ojciec P. G. od [...] lat zamieszkuje na terenie N. Fakt ten przesądza o tym, że w rozpatrywanej sprawie ma miejsce przemieszczanie się osób w granicach Wspólnoty Europejskiej. Oznacza to, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 maja 2010 r., w tym dniu weszła bowiem w życie reforma sytemu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obejmujących dział świadczeń rodzinnych Wspólnoty Europejskiej. W tej sytuacji organ I instancji, który wydał decyzję w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, obowiązany był uchylić swoje rozstrzygnięcie od dnia 1 maja 2010 r. i przekazać sprawę Marszałkowi Województwa. Kolegium podkreśliło, że uchylenie decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny na córkę P. G. nie jest jednoznaczne z odebraniem prawa do tego świadczenia, oznacza jedynie, iż sprawa ta będzie rozpoznawana ponownie przez Marszałka Województwa. Organ ten jest uprawniony do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy w grę wchodzą przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, że są to kwestie nie mające wpływu na wydane rozstrzygnięcie, bowiem art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie uzależnia uchylenia decyzji przyznającej świadczenie, od zaistnienia okoliczności podniesionych w odwołaniu. T. G. powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi T. G. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 23a ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz.114). Zgodnie z art. 23a ust. 2 tej ustawy, w przypadku przebywania członka rodziny poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei, w myśl art. 23a ust. 5 cytowanej ustawy, w przypadku gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne, od dnia w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, mają zastosowanie. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, uchylające decyzję, mocą której T. G. przyznane zostało świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...] r. Z akt sprawy wynika, że Marszałek Województwa pismem z dnia [...] r., nr [...] (mylnie powołanym przez organ I instancji jako pismo z dnia 23 stycznia 2014 r.) poinformował Centrum Świadczeń, że w przypadku rodziny T. G. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego co najmniej od dnia [...] r., gdyż zgodnie z dokumentami zebranymi w sprawie J. M. P. de B., ojciec dziecka P. G., od [...] lat mieszka na terenie N. W oparciu o powyższą informację Prezydent Miasta zobowiązany był, w trybie art. 23a ust. 5 ustawy, do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny na P. G. przyznany na okres od [...] r., na podstawie decyzji tego organu z dnia [...] r. Sam fakt uzyskania przez organ I instancji informacji, że w konkretnym przypadku winny mieć zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego determinował treść wydanego rozstrzygnięcia. Od tego momentu uznać należało, że właściwym w sprawie organem stał się marszałek województwa - obowiązany do ustalenia jakiego rodzaju świadczenia, w jakim okresie i czy w ogóle pobierał drugi rodzic dziecka. Marszałek województwa, zgodnie z art. 21 i art. 23a ust. 4, 5 i 9 ustawy, jest bowiem organem kompetentnym w sprawach, w których zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zaznaczyć trzeba, że ojciec dziecka, niezależnie od tego czy utrzymuje z nim kontakt i czy przyczynia się do jego utrzymania, uznawany jest za członka rodziny, a skoro tak, to w przypadku jego wyjazdu i podjęcia zatrudnienia, zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a właściwy organ, zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy, zobligowany jest uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 399/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1224/10). Podnoszona przez T. G. okoliczność, że nie pobierała ona zasiłków z N. ani od ojca dziecka, ani z innego źródła, winna być wzięta pod uwagę przez Marszałka Województwa . Wskazać ponadto należy, że bezzasadnym było powołanie się przez organ pierwszej instancji w swoim rozstrzygnięciu na art. 32 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W orzecznictwie sądowym ukształtowanym na tle tego przepisu przyjęło się, że w sytuacji, kiedy upłynął okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1035/11, z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08 publikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do zarzutów skarżącej celowym jest wyjaśnienie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie miały zastosowania przepisy o wznowieniu postępowania administracyjnego. Zatem organ nie był zobowiązany wydać postanowienia o wznowieniu postępowania ani badać czy wystąpiły przesłanki wznowienia określone w art. 145 K.p.a., gdyż jak wskazano powyżej, podstawą rozpoznania sprawy, w przypadku ustalenia podlegania ustawodawstwu państwa członka rodziny, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jest tryb wynikający z przepisu szczególnego, tj. art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaskarżona decyzja jest aktem, który nie rozstrzyga sprawy merytorycznie i nie przesądza o pozbawieniu skarżącej uprawnień przyznanych decyzją z dnia [...] r. Decyzja ta jest swego rodzaju aktem porządkującym stan faktyczny i prawny, powodującym przekazanie sprawy do rozpoznania organowi właściwemu, z uwagi na okoliczność stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako nieuzasadnioną.