II SA/Sz 120/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. J. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Elżbiety Makowskiej, sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Katarzyny Grzegorczyk-Meder i sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefana Kłosowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziów. E.J. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. W dniu [...] Przewodniczący Wydziału II zarządził o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym w składzie orzekającym: sędzia NSA Stefan Kłosowski, sędzia NSA Elżbieta Makowska i sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder. Pismem z dnia [...] E.J. złożyła wniosek o wyłączenie powyższych sędziów od udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, że skład sędziowski nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 304 § 2 K.p.k. (tj. brak zawiadomienia prokuratora o podejrzeniu popełnienia przestępstwa), ale również arbitralnie i uznaniowo odrzucił jej wnioski z dnia [...] o wydanie odpisów dokumentów z potwierdzeniem, że pochodzą z akt sprawy, a które to dokumenty są przedmiotem przestępstwa. Ponadto sąd nie rozpoznał złożonego przez nią żądania o zawieszenie postępowania. Powyższe potwierdza, że postępowanie nie jest prowadzone rzetelnie, przy czym taki tryb procedowania dotyczy wszystkich spraw prowadzonych z udziałem Wójta Gminy K. Sąd w każdej z tych spraw zaniechał bowiem rzetelnego zbadania legalności zaskarżonych postanowień organu I i II instancji, co spowodowało, że wszelkie wady, nieprawidłowości i czyny zabronione stały się praktyką organów. W ocenie strony, w przedmiotowej sprawie sędziowie podlegają wyłączeniu z mocy samej ustawy, gdyż zarówno sędzia NSA Stefan Kłosowski i sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder uczestniczyli w procedowaniu i wydaniu wyroku w tożsamej sprawie o sygn. akt II SA/Sz 972/13. W tym postępowaniu wymieniony skład sędziowski również zignorował wszystkie jej wnioski, a nadto nie zauważył, że Wójt Gminy wydał dwa postanowienia w sprawie jednego wniosku z dnia [...]. Poza tym sędziowie orzekali jeszcze w innych sprawach dotkniętych wadami, tj. sędzia NSA Stefan Kłosowski sygn. akt II SA/Sz 1091/15, II SA/Sz 1090/15, II SA/Sz 1089/15, II SA/Sz 1088/15, sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder sygn. akt II SA/Sz 1224/15, sędzia NSA Elżbieta Makowska sygn. akt II SA/Sz 1093/15, II SA/Sz 1092/15. W dniu [...] sędziowie objęci wnioskiem złożyli do akt sprawy pisemne, odrębne wyjaśnienia, w których oświadczyli, że nie istnieją ani przesłanki wymienione w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani też okoliczności (art. 19 powołanej ustawy) z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do ich bezstronności przy orzekaniu w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 19/02, OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 67). W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", ustawodawca uregulował powyższą instytucję w rozdziale 5 w artykułach 18-24. W art. 18 § 1 powołanej ustawy wskazano enumeratywnie na przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samego prawa. Stosownie do powołanego przepisu, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Przesłanki wymienione w tym przepisie opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Powiązania te są tego rodzaju, że niezależnie od subiektywnych odczuć osób występujących w sprawie – czynią prawdopodobnym przypuszczenie, że rozpoznanie sprawy nie będzie odpowiadało wymogom bezstronności. Natomiast w art. 19 P.p.s.a. przewidziano, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Dokonując w niniejszej sprawie oceny wniosku sąd uznał, że podniesione przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 P.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem wskazanych sędziów od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy oraz nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 P.p.s.a. W pierwszej kolejności podnieść należy, że okoliczność, iż wskazani przez stronę sędziowie orzekali już wcześniej w innych sprawach zainicjonowanych przez skarżącą, w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, nie stanowi podstawy do zastosowania art. 18, czy art. 19 P.p.s.a. Natomiast to, że sprawy odnoszą się do tego samego problemu, nie oznacza, iż są to tożsame sprawy sądowoadministracyjne. Po drugie podkreślenia wymaga, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być realna i wynikać z uzasadnionych obiektywnych powodów. Natomiast przytaczane w uzasadnieniu wniosku przez skarżącą okoliczności są jedynie subiektywnymi odczuciami i oceną działań podejmowanych przez objętych wnioskiem sędziów. Niewątpliwie powołany we wniosku fakt podejmowania przez sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Elżbietę Makowską, sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Katarzynę Grzegorczyk-Meder i sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefana Kłosowskiego, w tej czy w innych sprawach czynności niesatysfakcjonujących skarżącej, nie stanowi powodu, który obiektywnie spowodowałby utratę zaufania co do bezstronności ww. sędziów. Nadto samo przeświadczenie skarżącej o naruszeniu przez sędziów obowiązku zawiadomienia prokuratury o pełnieniu przestępstwa nie świadczy o jakimkolwiek emocjonalnym nastawieniu do sprawy lub strony. Również przekonanie wnioskodawczyni odnoszące się do wadliwego sposobu prowadzenia postępowań sądowych toczących się z jej udziałem i nierzetelnego zbadania legalności zaskarżonych aktów, nie może stanowić o skuteczności wniesionego żądania, gdyż zwalczaniu tego rodzaju uchybień służą środki odwoławcze. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że nie można upatrywać wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego tylko z tej przyczyny, że ten sam sędzia brał udział w rozpoznawaniu innej sprawy z udziałem wnioskodawcy, z której przebiegu ten ostatni nie był zadowolony (por. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 234/12, opubl. w Lex nr 1166076). Podnosi się również, że ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego czy materialnego należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Natomiast sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (por. postanowienie SN z 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59). Po trzecie podkreślić należy, iż z oświadczeń złożonych w dniu [...] przez sędziego NSA Stefana Kłosowskiego, sędziego NSA Elżbietę Makowską i sędziego WSA Katarzynę Grzegorczyk-Meder wynika, że nie istnieją powody obligatoryjnego wyłączenia wskazanych sędziów w trybie art. 18 P.p.s.a., jak również brak jest okoliczności uzasadniającej zastosowanie art. 19 P.p.s.a. Wyjaśnienia te nie budzą żadnych wątpliwości w świetle materiału znajdującego się w sprawie, a skarżąca w żaden sposób ich nie podważyła. Przy czym sąd podziela pogląd ukształtowany w judykaturze, zgodnie z którym jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w ww. przepisach, dające podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 896/10, opubl. w Lex nr 742152, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 779/13, opubl. w Lex nr 1437282). Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2011 r., sygn. I OZ 314/11, opubl. w Lex nr 795303). Reasumując należy wskazać, że skoro skarżąca nie wykazała przesłanek z art. 18 i 19 P.p.s.a, a przesłanki te nie wynikają z akt sprawy, zatem brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku. Z tych względów, sąd działając na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 18 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.