II SA/Sz 1207/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w S. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] , na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613), po rozpoznaniu zażalenia A. M., reprezentowanej przez adwokata, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r., nr[..] , którym odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. wymierzył A. M., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: Przedsiębiorstwo [...] A. M., karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. A. M., reprezentowana przez adwokata, wniosła odwołanie od ww. decyzji, w którym zawarła wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia wszczętego przeciwko niej postępowania karnego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w S. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. W zażaleniu na ww. postanowienie A. M. zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwej interpretacji tych norm prawnych. Rozpatrując wniesione zażalenie Dyrektor Izby Celnej w S. wskazał, że postępowanie administracyjne prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych oraz Ordynacji podatkowej i jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego skarbowego, prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy. Celem postępowania karnego skarbowego jest przede wszystkim ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony, w tym przypadku polegający na popełnieniu przestępstwa skarbowego określonego w art. 107 § 1 k.k.s., czyli urządzania lub prowadzenia gier na automatach wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych, wyjaśnienie okoliczności z tym związanych oraz ustalenie, kto ewentualnie ponosi winę za ten czyn. Natomiast celem/przedmiotem postępowania administracyjnego jest wymierzenie kary pieniężnej (kary administracyjnej) z tytułu urządzania gier na automacie do gry poza kasynem gry. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w S. dla rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego bez znaczenia pozostają ustalenia postępowania karnego skarbowego. Organy administracji prowadzące postępowanie administracyjne zobligowane są do działania w granicach swoich kompetencji i zobowiązane są do ustalenia okoliczności sprawy administracyjnej we własnym zakresie. Ewentualne orzeczenie o odpowiedzialności lub o braku odpowiedzialności karnej skarbowej konkretnych osób nie oddziałuje na postępowanie administracyjne. Odpowiedzialność "urządzającego" ma charakter obiektywny, a więc niezależny od okoliczności, z powodu których dopuścił się on naruszenia prawa. Orzeczenia sądów w sprawach karnych skarbowych nie stanowią dla organu administracji prowadzącego postępowanie administracyjne wytycznych co do dalszego postępowania; organy administracji nie są w sprawach administracyjnych związane takimi wyrokami. Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia .[...] r. A. M., reprezentowany przez radcę prawnego, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. Zaskarżając przedmiotowe postanowienie w całości, skarżąca zarzuciła naruszenie prawa art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - przez wadliwe zastosowanie norm zawartych w tych przepisach, tj. odmowę zawieszenia postępowania, pomimo, iż prawomocne rozstrzygnięcie postępowania karnego skarbowego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. pod sygn. [...] jest w niniejszej sprawie prejudykatem, bez którego rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie powinno być wydane. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r., nr[...] , - zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w S. na rzecz skarżącej, na które składają się uiszczony wpis od skargi w kwocie [...] zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa [...] zł oraz wynagrodzenie adwokata w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu skargi podniosła, że zasada demokratycznego państwa prawnego wyraża zakaz wielokrotnego karania (stosowania środka represyjnego) w stosunku do tej samej osoby fizycznej za popełnienie tego samego czynu zabronionego bez względu na lokację przepisu stanowiącego podstawę tej odpowiedzialności oraz tryb postępowania (karne, administracyjne). Postępowanie wbrew tej zasadzie stanowi naruszenie zasady proporcjonalności reakcji państwa na naruszenie obowiązku prawnego. Wskazane przepisy prawne, gdyby były oceniane pojedynczo, bez związku z kontekstem normatywnym, nie budziłyby wątpliwości konstytucyjnych. Łącznie jednak tworzą mechanizm prawny, który wywołuje skutki niekonstytucyjne. Odmowa zastosowania oczywiście niekonstytucyjnego przepisu jest nakazem Sądu wynikającym z art. 178 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 Konstytucji RP. Sądy nie mogą orzekać na podstawie niekonstytucyjnych uregulowań ustawowych, gdyż byłoby to zaprzeczeniem ich konstytucyjnej roli. Według skarżącej, mając na uwadze, iż w związku z toczącym się przed Sądem Rejonowym [...] postępowaniem karnym pod sygnaturą II K 92/14 istnieje możliwość ukarania lub skazania osoby fizycznej za czyn zabroniony w rozumieniu art. 107 k.k.s., co uczyni prawnie niedopuszczalne wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych jako naruszającej art. 2 Konstytucji RP, stąd zawieszenie na tym etapie postępowania administracyjnego na podstawie art. 201 § 2 O.p. winno nastąpić obligatoryjnie, albowiem zachodzi ewidentny związek między uprzednim rozstrzygnięciem w toku postępowania karnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej w S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 ww. ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpoznając sprawę według względem wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest ustalenie zasadności wniosku A. M. o zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na automacie do gry [...] poza kasynem gry, do czasu zakończenia wszczętego przeciwko niej, odnośnie tego samego czynu, postępowania karnoskarbowego. Tym samym czy prowadzone postępowanie karnoskarbowe stanowi zagadnienie wstępne w myśl art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) dalej: "O.p.", co z kolei uzasadniałoby obligatoryjne zawieszenia postępowania w sprawie. Przepis art. 201 § 1 pkt 2 O.p. stanowi, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zagadnienie wstępne to zagadnienie materialnoprawne. Treścią takiego zagadnienia może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku, zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne, od rozstrzygnięcia których uzależnione jest rozpatrzenie sprawy administracyjnej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 21.09.2011 r., sygn. akt I SA/Gd 519/11, LEX nr 950773). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II GSK 2031/15 wskazał, że nie stanowi zagadnienia wstępnego w toczącym się postępowaniu o wymierzenie kary na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych, wynik postępowania karnoskarbowego o czyn z art. 107 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 186 ze zm.; dalej: "k.k.s.") – tj. ustalenie czy został popełniony czyn zabroniony polegający na urządzaniu gier na automatach wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia i kto jest jego sprawcą. W przypadku postępowania karnoskarbowego oraz postępowania o wymierzenie sankcji administracyjnej ustalenia jednego z nich pozostają bez wpływu na drugie, jako że inne są podstawy prawne obu postępowań i ich cele. Postępowanie karne prowadzone na podstawie przepisów k.k.s. zmierza do ustalenia faktu popełnienia przestępstwa i winy sprawcy, podczas gdy kara, o której mowa w art. 89 ustawy z dnia z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 612) dalej: "u.g.h.", wymierzana jest za delikt administracyjny w oparciu o sam fakt jego popełnienia i oderwana jest od elementu zawinienia (tak samo w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1539/10, z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 995/11, z dnia 20 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 797/11; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W związku z powyższym za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez przyjęcie, że postępowanie karnoskarbowe dotyczące skarżącej stanowi zagadnienie wstępne i podstawę do zawieszenia postępowania dotyczącego wymierzenia skarżącej kary pieniężnej. Wyjaśnić również należy, że pozbawiony podstaw jest zarzut naruszenia przez organy celne art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię i w rezultacie oparcie rozstrzygnięcia na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.n., zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tej samej osoby i za identycznie zdefiniowany i zagrożony grzywną czyn przewidziany w art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s. W tym zakresie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 21 października 2015 r. P 32/12 orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.