II SA/Sz 1265/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A., G. W., Z. C. i G. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy Darłowo z dnia 26 listopada 2008 r. Nr XXI/290/2008 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Darłowo postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Stowarzyszenie A oraz G. W., Z. C. i G. G. w dniu 26 września 2016 r. (data wpływu do organu) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na opisaną w sentencji uchwałę Rady Gminy z dnia 26 listopada 2008 r. Nr XXI/290/2008. W uzasadnieniu skargi wywiedli, że ustalenia planów zawierające zapisy umożliwiające realizację inwestycji zagrażają życiu i zdrowiu wielu osób oraz tworzą realne zagrożenie dla ptaków szponiastych poprzez likwidację ich korytarzy przelotowych. Ponadto skarżący podali, że Rada Gminy ich wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 27 maja 2016 r.) przekazała do rozpoznania Wójtowi Gminy, który wezwał ich do uzupełnienia braków formalnych, a następnie pozostawił wezwanie bez rozpoznania (pismo z dnia 27 lipca 2016 r., doręczone skarżącym w dniu 28 lipca 2016 r.). Mimo zaistniałej sytuacji Rada Gminy, w terminie miesiąca po uzyskaniu stanowiska Wójta, nie zajęła stanowiska w kwestii wezwania. Z uwagi na brak odpowiedzi skarżący wnieśli skargę do Sądu. Jednocześnie skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podkreślając że w myśl art. 6 do 13 K.p.a. organy działają w oparciu o przepisy prawa i winny zapewnić pełną oraz prawidłową informację – pouczenie o prawach obywatela. W ocenie skarżących, Wójt Gminy celowo wprowadził ich w błąd, co do sposobu działania w tej sprawie, dlatego wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o odrzucenie skargi oraz o odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zarządzeniem Sądu z dnia 29 listopada 2016 r. zobowiązano Stowarzyszenie A oraz G. W., Z. C. i G. G. do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, poprzez wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zobowiązania, pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. W odpowiedzi na powyższe skarżący powtórzyli argumentację zawartą w skardze oraz oświadczyli, że w świetle zaistniałego stanu faktycznego, tj. wprowadzenia w błąd przez organy gminy nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia skargi. Jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu wskazali dzień 22 lub 23 września 2016 r., kiedy to po wizycie ich przedstawicieli w siedzibie Urzędu Gminy ustalili, że Rada w zakresie ich wezwania nie zajmie żadnego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei, art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) stanowi, że każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Ustawa o samorządzie gminnym nie określa co prawda terminu do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy, jednakże jak przyjęto w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ma zastosowanie przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Skargę należy wnieść za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 54 P.p.s.a.). Przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. wprowadza zatem dwa terminy do wniesienia skargi. Pierwszy dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie i wówczas termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu. Drugi zaś termin, właściwy w niniejszej sprawie, dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. Wówczas skargę należy wnieść w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżący pismem z dnia 27 maja 2016 r. (złożonym tego dnia w Urzędzie Gminy) wezwali Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa, jakiego ich zdaniem dopuścił się ten organ wydając zaskarżoną uchwałę. Mając na uwadze to, że organ nie zajął stanowiska w sprawie, skarżący powinni byli wnieść skargę do sądu administracyjnego, za pośrednictwem organu najdalej dnia 26 lipca 2016 r. Skarga natomiast została złożona w dniu 26 września 2016 r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności. Stąd tez stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący podnieśli, że do uchybienia terminu doszło na skutek sposobu działania Wójta Gminy, który celowo wprowadził ich w błąd. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest stanowisko, że w procedurze uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego i następnie rozpatrywania wniosków o usunięcie naruszenia prawa, organ samorządu nie ma obowiązku pouczania o trybie i terminie zaskarżenia uchwały do sądu administracyjnego. Obowiązku takiego nie przewidują przepisy regulujące te procedury (a nie są to przepisy kodeksu postępowania administracyjnego). Podjęcie uchwały i następnie załatwianie wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie są tożsame z wydaniem decyzji administracyjnej i załatwieniem sprawy administracyjnej w rozumieniu K.p.a. (por. postanowienia NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1113/15, z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I OZ 1347/15). Osoba zamierzająca poddać kontroli sądowej akt w postaci uchwały organu samorządu terytorialnego musi liczyć się z koniecznością zachowania określonych prawem wymogów, w tym terminów jego zaskarżenia. Brak pouczenia ze strony Rady Gminy o treści takich wymagań i przedłużanie załatwienia złożonego przez skarżących wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie usprawiedliwia opóźnienia skarżących w złożeniu skargi do Sądu. Pozyskanie stosownych informacji o trybie i terminie wnoszenia skargi do Sądu na tego rodzaju akt, mieści się w granicach przeciętnej dbałości o własne interesy i nie wymaga podejmowania nadzwyczajnie trudnych czynności. W niniejszej sprawie skarżący mieli wiedzę, że warunkiem dopuszczalności skargi na uchwałę organu gminy jest skierowanie do organu wezwania do usunięcia prawa, co też uczynili. W zakresie minimum staranności i dbałości o własne interesy, powinni również ustalić jaki jest ustawowy termin do wniesienia skargi. Reasumując, Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez ich winy. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.