II SA/Sz 1269/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Ł. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr [...], Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] nr [...], odmówił Ł.B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dziadkiem Z.G., opłacania składki na ubezpieczenie społeczne oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wcześniej Wójt Gminy [...] już dwukrotnie rozpatrywał wniosek Ł.B. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Najpierw decyzją z dnia [...] odmówił z tego powodu, że wymagający opieki Z.G. pozostaje w związku małżeńskim. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które zaleciło uzupełnienie postępowania dowodowego w sprawie poprzez ustalenie i ocenę dlaczego wszystkie osoby zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji (żona i dzieci) Z.G. nie mogą świadczyć opieki. W kolejnej decyzji Wójt Gminy [...], odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że syn Z.G. A.G., a także jego żona M.G., są w stanie sprawować opiekę. Uchylając tą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (decyzja z dnia [...]) ponownie stwierdziło, iż zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez ustalenie, czy Ł.B. jest wnukiem Z.G. oraz czy faktycznie dzieci są w stanie zapewnić Z.G. wymaganą opiekę. Od decyzji wydanej w dniu [...] odwołał się Ł.B.. Podniósł, że kolejna decyzja odmowna jest krzywdząca, gdyż odwołujący się dostarczył wszelkie żądane przez organ dokumenty i spełnił wszelkie przesłanki z ustawy. Podkreślił, iż stan zdrowia dziadka jest ciężki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. o której mowa w ust. 1 (art.17 ust.1a). Natomiast art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. Zgodnie z treścią tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki; a) pozostaje w związku małżeńskim; b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie; 5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie z przywołanymi przepisami, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać ustawowe przesłanki z art. 17 ust. 1, a ponadto nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 powołanej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wyjaśniło odwołującemu się, iż przedstawienie wszystkich żądanych dowodów, a wskazywanych przez organ nadzorczy nie powoduje, iż zostanie wydana decyzja zgodnie z żądaniem wniosku. Organ wydając decyzję zobowiązany jest przeprowadzić wszechstronne postępowanie dowodowe, wyjaśnić stan faktyczny sprawy i na tej podstawie wydać właściwą decyzję. Zgodnie z zaleceniami Kolegium organ I instancji ustalił stan faktyczny sprawy. Ustalił, iż współmałżonka niepełnosprawnego nie jest zdolna do sprawowania opieki nad mężem, ustalił krąg osób zobowiązanych alimentacyjnie w linii prostej w I stopniu, ustalił przyczyny sprawowania opieki wnuka nad niepełnosprawnym, ustalił stopień pokrewieństwa wnioskodawcy oraz fakt jego zamieszkiwania z osobą wymagającą opieki. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia: żony M.G., iż nie może się opiekować mężem ze względu na stan zdrowia, Z.G., iż jego córka E.B. zamieszkuje w [...] , M.G. - syna, który ze względu na pracę w [...] nie może sprawować opieki. Następna córka Z.G. mieszka w [...] i zajmuje się chorym mężem, a syn A.G. oświadczył, iż posiada gospodarstwo rolne i brak mu czasu na sprawowanie stałej opieki nad ojcem. Zdaniem Kolegium, akta rozpatrywanej sprawy jednoznacznie wskazują, iż Z.G. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe i uznaną konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Okolicznością bezsporną jest również fakt, iż wnioskodawca zamieszkuje wraz z osobą potrzebującą opieki. W ocenie organu odwoławczego, podkreślenia wymaga okoliczność, iż Z.G. posiada własne dzieci, które w swoich oświadczeniach potwierdziły fakt pozostawania w zatrudnieniu i brak możliwości opieki nad ojcem. Istotą sprawy w tym stanie faktycznym, według organu odwoławczego, jest kwestia prawidłowej interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie ustalenia właściwej kolejności osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. O ile więc w myśl przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie innej, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1, to w niniejszej sprawie dyspozycja tej normy nie została spełniona, ponieważ Z.G. posiada dzieci, tj. krewnych w linii prostej, dodatkowo spokrewnionych w pierwszym stopniu, a ponadto osoby te, jak wynika z ich oświadczeń zawartych w aktach sprawy - pracują zawodowo, co również wyklucza ich fizyczną niemożność realizacji obowiązku alimentacyjnego w postaci opieki nad ojcem. Przepis art. 129 K.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, reguluje kolejność obowiązku alimentacyjnego spoczywającego na osobach spokrewnionych z uprawnionym w linii prostej i rodzeństwa. Bezwzględnie obowiązujące uregulowania K.r.o. sprawiają, że osoba, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb, nie może wystąpić o alimenty do któregokolwiek spośród członków swej rodziny, gdyż K.r.o. określa kolejność, w jakiej obowiązek ten obciąża poszczególne osoby z kręgu zobowiązanych do alimentacji. I tak zstępni w stosunku do uprawnionego do alimentacji to jego dzieci, wnuki, prawnuki, zaś wstępni to generacje starsze - rodzice, dziadkowie. Art. 129 § 1 K.r.o. rozstrzyga też kwestię występująca w praktyce sporadycznie, kiedy uprawniony do alimentacji ma dorosłe dzieci lub/i wnuki, a także swoich rodziców lub/i dziadków. W takim przypadku najpierw powinien on dochodzić alimentów od zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków), a dopiero w razie niemożności ich uzyskania od nich, od wstępnych (kolejno: rodziców, dziadków, pradziadków). W związku z powyższym słuszne są ustalenia organu I instancji wskazujące, że choć odwołujący jest spokrewniony z Z.G. w linii prostej, to nie jest on jednak osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu i jako osoba inna, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, mógłby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdyby nie było osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo osoba ta nie była w stanie sprawować opieki. Z akt sprawy wynika, że w rozpatrywanym przypadku są dzieci Z.G., które - jak wynika z ich oświadczeń zawartych w aktach sprawy - pracują zawodowo. Zdaniem Kolegium, okoliczność, że nie mogą one sprawować opieki ze względu na pracę zawodową oraz odległość od miejsca zamieszkania, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Użyte w art. 17 ust. 1 a wyrażenie "osoba nie jest w stanie sprawować opieki" nie oznacza osoby pracującej, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się takiej osobie, która rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Na marginesie Kolegium podało, iż literalne brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, na które powołuje się organ I instancji za stanowiskiem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Departament Polityki Rodzinnej, może być podstawą do twierdzenia, że w przypadku osób wymagających stałej opieki, które pozostają w związku małżeńskim, wyłączone zostało prawo ubiegania się o świadczenie dla osoby, która sprawuje nad nimi faktyczną opiekę, rezygnując z zatrudnienia. Takie rozumienie powołanego przepisu niweczyłoby możliwość przyznania świadczenia osobie, która sprawuje opiekę nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jak również przyznanie tego świadczenia dla drugiego małżonka. W ocenie Kolegium taka interpretacja tego przepisu, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., nie zasługuje na akceptację. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunału z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07) wskazano także, że stwierdzona została niekonstytucyjność jedynie art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż tylko takie ramy kognicji Trybunału zostały zakreślone w rozpoznawanych sprawach, natomiast to do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków tego orzeczenia w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności zwrócono uwagę na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a tej ustawy. Podkreślić należy, iż obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jak i z treści art. 23 i art. 27 tego Kodeksu, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz do wzajemnej pomocy. Pod pojęciem wzajemnej pomocy należy rozumieć niewątpliwie także pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba, czy niepełnosprawność. Z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że również małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością noszącą cechy obowiązku alimentacyjnego, co łączy się z prawem ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 814/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 7/09; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 533/08). Powyższa decyzja została zaskarżona przez Ł.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący stwierdził, że w związku z jego wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego toczy się długie postępowanie administracyjne i przedstawił przebieg tego postępowania. Podkreślił, że przedłożył wymagane przez organy dokumenty. Przedstawił też w jaki sposób musi być sprawowana opieka nad niepełnosprawnym Z.G.. Jego zdaniem, najistotniejszy jest w sprawie fakt, kto sprawuje rzeczywistą opiekę. Inne osoby bliskie nie mogą sprawować opieki, on ją sprawuje i dlatego uważa, że decyzja jest krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą przyznania Ł.B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dziadkiem Z.G.. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl jednak art. 17 ust. 1a tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Bezspornym jest, w świetle ustaleń organów orzekających w sprawie, że Ł.B. nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie stałej i bezpośredniej opieki nad dziadkiem Z.G. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który ma charakter trwały oraz całkowitej niezdolności do pracy, a nawet samodzielnej egzystencji. Żona Z. – M.G. jest osobą w podeszłym wieku, o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wymagającą okresowej pomocy innych osób. Wszystkie dzieci M.i Z. G. zamieszkują w innych miejscowościach, a nawet w innych krajach i pracują zawodowo. Córka E.B. zamieszkuje w [...], M.G. - syn, ze względu na pracę w [...] nie może sprawować opieki. Następna córka – R.R., mieszka w [...] i zajmuje się chorym mężem, syn A.G. oświadczył, iż posiada gospodarstwo rolne i brak mu czasu na sprawowanie stałej opieki nad ojcem. Zdaniem Kolegium, okoliczność, że nie mogą one sprawować opieki ze względu na pracę zawodową oraz odległość od miejsca zamieszkania, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Użyte w art. 17 ust. 1a ustawy wyrażenie "osoba nie jest w stanie sprawować opieki" nie oznacza osoby pracującej, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się takiej osobie, która rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie podziela powyższego stanowiska organu odwoławczego, podziela natomiast pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie III SA/Kr 1048/10, "że ustawodawca w art. 17 ust. 1 i ust. 11 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) nie wskazał na konkretne przeszkody u osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, które uprawniałyby do starań o świadczenie pielęgnacyjne osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu". Przeszkodą w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu jest zatem każda przeszkoda uniemożliwiająca osobie spokrewnionej w pierwszym stopniu sprawowanie opieki i może to być zły stan jej zdrowia, pozostawanie w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, opieka nad dziećmi, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podkreślić też trzeba, że celem ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jest między innymi rekompensata sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Tą rekompensatą jest świadczenie pielęgnacyjne, uregulowane w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten, a przede wszystkim jego ust. 1, był oceniany co do zgodności z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny, co trafnie podniósł organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. Wyroki Trybunału (z 18 lipca 2008 r., P 27/07 z 22 lipca 2008 r. P 41/07) wskazywały, że ograniczenia podmiotowe co do możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego są niezgodne z Konstytucją, przy czym chodziło o niemożność uzyskania tego świadczenia za opiekę nad osobami innymi niż dziecko, ale wobec których istnieje obowiązek alimentacyjny. Trybunał podkreślał naruszenie konstytucyjnej zasady równości wynikające z tego, że podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji nie są traktowane jednakowo, ale ich prawa są zróżnicowane. Interpretacja art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przedstawiona przez organ odwoławczy niweczyłaby cel ustawowej regulacji przepisów o pomocy społecznej w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, byłaby sprzeczna z ratio legis ustawy i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Również organ I instancji dokonał niedopuszczalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem brak możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w każdym przypadku, gdy osoba wymagająca opieki będzie w związku małżeńskim, pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. Wyżej przedstawiona sądowa ocena prawna zaistniałego w sprawie stanu faktycznego jest z mocy art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiążąca dla organu orzekającego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z uwagi na powyższe sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły prawo odmawiając skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad jego dziadkiem, co uzasadnia uchylenie obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.