II SA/Sz 128/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-04-09
Skład orzekający: Iwona Tomaszewska, Barbara Gebel, Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego, którego podstawą prawną są uchwały rady gminy stwierdzone następnie prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego jako nieważne, jest legalne?Ratio decidendi
Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego, którego podstawa prawna została wyeliminowana z obrotu prawnego (stwierdzono nieważność uchwały rady gminy), jest niezgodne z prawem. Stwierdzenie nieważności uchwały ma skutek ex tunc, co oznacza, że należy ją traktować tak, jakby nigdy nie została podjęta, a tym samym traci moc podstawa prawna do wystawienia tytułu wykonawczego. W takiej sytuacji należy umorzyć postępowanie egzekucyjne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat za parkowanie. Skarżąca podnosiła, że tytuł wykonawczy został błędnie wypełniony, ponieważ podstawą egzekucji były uchwały Rady Miasta, które zostały prawomocnie stwierdzone jako nieważne przez WSA. Kwestionowała również sposób dokumentowania nieuiszczenia opłaty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi I. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] r.
Nr [...], na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r.,
Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.) – dalej u.p.e.a. uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez I. S. pismem z dnia [...] r. (złożonym
w siedzibie SKO w dniu [...] r.) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. o numerze [...].
W uzasadnieniu postanowienia Prezydent wskazał, że będąc organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, doręczając I. S. w dniu [...] r. odpis tytułu wykonawczego nr [...] wszczął egzekucję administracyjną w sprawie zaległości z tytułu kar i opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania za okres od [...] r. do [...] r. Zobowiązana pismem z dnia [...] r. wniosła zarzut podnosząc nieistnienie obowiązku. Odnosząc się do tego zarzutu organ wskazał, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 u.p.e.a. Zobowiązana wskazując zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 powołanej ustawy) powinna okazać dowody, że obowiązek nie istnieje ponieważ nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn. Organ wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 1998 r. sygn. akt III SA 1418/97, w którym Sąd ten stwierdził, że zestawienie zdania drugiego art. 29 § 1 u.p.e.a. przesądzającego, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, z art. 33 pkt 1 tej ustawy, pozwalającym oprzeć zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego m. in. na nieistnieniu obowiązku prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o sytuację kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego. Zobowiązana we wniesionym piśmie nie przedstawiła takich okoliczności.
Organ podniósł też, że fakt obecności pojazdu O. nr rej. [...] należącego do skarżącej został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez wykonujących swe obowiązki inspektorów, przez umieszczenie za szybą pojazdu zawiadomień. Wkładane za wycieraczkę pojazdu zawiadomienia nie są mandatami karnymi, dokumentują jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informują osobę parkującą pojazd w strefie płatnego parkowania o powstałym obowiązku dokonania opłaty, ale nie nakładają tego obowiązku. Żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania zawiadomienia "za pokwitowaniem odbioru" (wyrok WSA w Szczecinie
z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 612/06). Zawiadomienia dotyczą postoju pojazdu na różnych ulicach i były wystawione przez różnych inspektorów, co wyklucza pomyłkę lub świadome działanie na szkodę zobowiązanej, a kopie zawiadomień mogą być udostępnione do wglądu w siedzibie Biura Strefy Płatnego Parkowania. Organ I instancji wskazał, że zobowiązany ma możliwość obrony swoich interesów w postępowaniu egzekucyjnym przez wniesienie zarzutów,
a postępowanie to może być wszczęte po uprzednim doręczeniu upomnienia (wezwania do zapłaty) z wykazaniem żądanej należności, co w rozpoznawanej sprawie nastąpiło w dniu [...] r. zgodnie z art. 42 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Organ podniósł, że zobowiązana nie wskazała osoby lub osób, które korzystały z jej pojazdu w dniach i godzinach wymienionych w upomnieniu nr Up. [...] z dnia [...] r., co uniemożliwiło ustalenie innej, niż właściciel pojazdu, osoby korzystającej z drogi publicznej, a w konsekwencji wystawienie tytułu wykonawczego na tę osobę. W przypadku, gdy kierującym pojazdem nie był jego właściciel, winien on wskazać osobę, która kierowała pojazdem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1998 r. sygn. akt I SA/Po 876/97, Lex nr 32733), w przeciwnym razie za korzystającego z drogi publicznej należy uznać właściciela pojazdu.
Odnośnie kary pieniężnej za nieopłacony postój za [...] i [...] r. organ egzekucyjny wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokami
z dnia 17 lipca 2007 r. stwierdził nieważność uchwał Rady Miasta Szczecina z dnia 17 grudnia 2001 r. Nr XLVII/971/01 i z dnia 23 czerwca 2003 r. Nr VII/134/03
w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych miasta oraz sposobu ich pobierania, jednocześnie orzekł o wstrzymaniu wykonania tych uchwał do czasu uprawomocnienia się wyroku. Dlatego do czasu uprawomocnienia się wyroku ewentualnie doręczenia organowi egzekucyjnemu odpisu wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem, organ egzekucyjny wstrzymuje się z wydawaniem wyjaśnień w tej sprawie z przyczyn niezależnych od organu.
I. S. w zażaleniu na postanowienie podniosła, że tytuł wykonawczy [...]. został błędnie wypełniony w kwestii kar pieniężnych za nieopłacony postój za lata [...] i [...] ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w dniu 18 lipca 2007 r. stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Szczecina Nr XLVII/971/01 i uchwały Nr VII/134/03 w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych miasta oraz sposobu ich pobierania i wstrzymał wykonanie tych uchwał.
W tej sytuacji tytuł wykonawczy jako zawierający błędy powinien być uchylony.
Odwołująca się wskazała ponadto, że organ nie wykazał, iż w okresie od [...] r. do [...] r. parkowała swój samochód w strefie płatnego parkowania bez ważnego biletu postojowego. To zarząd drogi obowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe i wykazać fakt parkowania pojazdu w strefie. Wskazała, że o fakcie nałożenia kary dowiedziała się z upomnienia doręczonego w [...] r., co nie zapewniło zobowiązanej prawa do obrony, nigdy natomiast nie znalazła za wycieraczką samochodu zawiadomienia o nieopłaconym postoju ponieważ każdorazowo wypełniała bilet postojowy.
Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] r.
Nr [...], działając na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a., zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokami z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 472/07 i II SA/Sz 474/07 stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Szczecina
z dnia 17 grudnia 2001 r. Nr XLVII/971/01 i z dnia 23 czerwca 2003 r. Nr VII/134/03
w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz stwierdził, że uchwały te nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W związku z powyższym zachodzi przesłanka o której mowa w art. 56
§ 1 pkt 1 u.p.e.a. uzasadniająca zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu uprawomocnienia się wyroków Sądu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia
[...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku
z art. 144 kpa, art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.), oraz art. 13 ust. 1, ust. 2 pkt 4, ust. 2a, ust. 2b i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych (Dz. U. Z 2000 r., Nr 71, poz. 838 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia
[...] r. uznające wniesione zarzuty za nieuzasadnione.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w myśl art. 33 u.p.e.a. podstawowym środkiem zaskarżenia służącym we wstępnej fazie postępowania egzekucyjnego jest zarzut. Zgodnie z pouczeniem zawartym w tytule wykonawczym, zarzut wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego. Podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w powołanym przepisie. W przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego w ustawowym terminie zarzutów, na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy, organ egzekucyjny stosownie do trybu określonego w art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, wydaje postanowienie dopiero po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela podjętego w formie postanowienia, które to rozstrzygniecie jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Kolegium wskazało, że rozpatruje zażalenie w zakresie zobowiązania egzekwowanego na podstawie uchwały Nr XIII/269/03 Rady Miasta Szczecina z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych miasta Szczecina oraz sposobu ich pobierania, oraz uchwały Nr XXIX/576/04 Rady Miasta Szczecina
z dnia 22 listopada 2004 r.
Kolegium wyjaśniło, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego przez organ I instancji nie stoi na przeszkodzie rozpatrzeniu zażalenia stosownie do art. 56 i art. 58 w zw. z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., tym bardziej, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest okolicznością korzystną dla zobowiązanego.
Odnośnie wniesionych zarzutów SKO wskazało, że ponad wszelką wątpliwość w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13b ust 1, 2, 3. 4
i 5 oraz art. 13 ustawy o drogach publicznych oraz uchwała nr XIII/269/03 Rady Miasta Szczecina z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta oraz sposobu ich pobierania, oraz uchwała Rady Miasta Szczecina Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004 r.
Zgodnie z § 7 ust 1 uchwały Nr XIII/269/03 opłatę za parkowanie uiszcza się przed rozpoczęciem parkowania bez uprzedniego wezwania przez:
1) wykupienie biletu oraz czytelne, jednoznaczne i trwałe jego skasowanie przez zakreślenie znakami "x" miesiąca, dnia, godziny i minuty (z dokładnością do
5 minut) rozpoczęcia postoju,
2) wykupienie abonamentu,
3) wniesienie opłaty zryczałtowanej.
W myśl § 11 tej uchwały opłata dodatkowa za nie wniesienie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych w SPP wniesiona w terminie 7 dni od dnia nieopłaconego postoju wynosi 20 zł, a po tym terminie 50 zł.
Obowiązek wniesienia opłaty za parkowanie oraz opłaty dodatkowej powstaje więc z mocy prawa, źródłem obowiązku uiszczenia opłaty nie jest w żadnym razie decyzja, którą wierzyciel zobowiązany jest doręczyć za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Zatem osoba która parkuje pojazd w strefie płatnego parkowania bez ważnego biletu parkingowego winna mieć pełną świadomość, że narusza obowiązujące prawo w tym zakresie i może otrzymać zawiadomienie, które stwierdza jedynie fakt nieuiszczenia opłaty z tytułu parkowania w strefie płatnego parkowania. Zawiadomienie to nie nakłada obowiązku, nie jest też mandatem.
Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązana ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że nie tylko ona parkowała w strefie płatnego parkowania, a jak już parkowała to posiadała bilet. Ponadto, że po tak długim okresie nie jest w stanie wykazać okoliczności parkowania. W sytuacji, gdy zobowiązana kwestionuje fakt użytkowania przez nią pojazdu i nieopłacenia płatnego postoju, winna wskazać osoby które korzystały z pojazdu. Obowiązek ten nie spoczywa na organie, ale na osobie zobowiązanej. W braku wskazania konkretnych osób, które kierowały w tym czasie samochodem zobowiązanej należy przyjąć, że osobą odpowiedzialną jest właściciel samochodu.
Znajdujące się w aktach sprawy upomnienia potwierdzają, że zobowiązana parkowała samochód w różnych okresach czasu, a skoro zobowiązana nie wskazała konkretnych osób przez określenie ich imion i nazwisk, ani nie oświadczyła, która
z tych osób w dacie i godzinie określonej w upomnieniu korzystała z jej samochodu należy uznać, że zobowiązaną jest jedynie I. S.
Organ odwoławczy stwierdził, że trudno uznać za niemożliwe podanie osób korzystających z samochodu odwołującej się lub ustalenie innych okoliczności faktycznych, w sytuacji gdy upomnienie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] r., a ostatni nieopłacony postój wskazany w upomnieniu został stwierdzony w dniu [...] r. Odwołująca się nie wskazała żadnych innych użytkowników pojazdu, zatem zarzut błędu co do osoby zobowiązanej jako bardzo ogólnikowy i zupełnie nie skonkretyzowany nie może zostać uwzględniony.
Fakt obecności samochodu marki O. nr rej.[...] należącego do zobowiązanej został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez pełniących swe obowiązki inspektorów i zapisany przez nich na blankietach zawiadomień
o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, które zostały umieszczone za wycieraczką przedniej szyby samochodu. Nie jest możliwe, aby uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania przyjąć, że inspektor SPP wypisał zawiadomienie o nieopłaconym postoju, wpisując w nim markę i nr rejestracyjny samochodu zobowiązanej mimo, że tego dnia o wskazanej godzinie w tej części miasta nie widział takiego pojazdu na terenie strefy, bądź też wystawił takie zawiadomienie widząc prawidłowo wypełniony i ważny blankiet opłaty za postój.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. S. wskazała, że mandat powinien zostać doręczony za potwierdzeniem odbioru, tymczasem za wycieraczkę został włożony świstek papieru zwany dalej zawiadomieniem, za który karze się jak gdyby to był mandat. Wskazała, że skoro zawiadomienie nie nakłada obowiązków jak wskazało SKO, to z jakiego powodu został wystawiony tytuł wykonawczy na kwotę [...] zł. W dalszej części skargi skarżąca opisała trudności jakie miała z kupieniem biletu parkingowego w miesiącu poprzedzającym wniesienie skargi do Sądu. Ponadto oświadczyła, że jak już wyjaśniała wcześniej, czasami pożyczała samochód, faktycznie nie podała komu ponieważ nie chciała denerwować tej osoby i angażować w tę sprawę, ale w tej sytuacji jest do tego zmuszona. Wskazała, że osobą tą jest jej teść J. S. zamieszkały przy ul. W. który jest osobą niepełnosprawną, posiada "[...]" grupę inwalidzką, co daje mu możliwość parkowania na zakazie, a w swoim samochodzie posiada specjalną kartę zwalniającą od płacenia strefie. Wyjaśniła, że samochód teścia jest stary i kiedy stoi w warsztacie, teść pożycza samochód od skarżącej, ale wtedy zabiera ze sobą legitymację inwalidy, którą wkłada za przednią szybę samochodu, czego skarżąca była świadkiem. Parkując na miejscu dla osoby niepełnosprawnej z wyłożoną legitymacją nie musi płacić za parkowanie. Gdy na ulicy nie ma miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych teść staje na parkingu z wyłożoną legitymacją. Skarżąca wskazała, że ze względu na śmierć teściowej w [...] r. nie miała śmiałości wypytywać teścia czy w tym okresie albo wcześniejszym były za wycieraczką jakieś karteczki i czy je wyrzucał.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do podania w skardze imienia i nazwiska osoby, która korzystała z samochodu skarżącej w okresie wskazanym w upomnieniu, organ odwoławczy stwierdził, że jest to działanie spóźnione i na tym etapie postępowania nie może już być wzięte pod uwagę. Organ wskazał, że skarżącej nie usprawiedliwia powód dla którego nie wskazała osoby korzystającej z jej samochodu, mimo pełnej świadomości, że powinna to uczynić.
Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawach o sygn. akt
II SA/Sz 472/07 i II SA/Sz 473/07 ponieważ przedmiotem tych postępowań było zbadanie legalności uchwał Rady Miasta Szczecina z dnia 13 grudnia 2001r.
Nr XLVII 971/01 iż dnia 23 czerwca 2003r. NR XLVII/134/03 stanowiących podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.
Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
podjął z urzędu zawieszone postępowania ze względu na uprawomocnienie się wskazanych wyżej wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dała podstawę do uwzględnienia skargi, chociaż nie wszystkie zarzuty okazały się trafne.
Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Stosownie do art. 27 § 1 pkt 3 tej ustawy, tytuł wykonawczy winien zawierać, m.in. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagany, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki
z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawki tych odsetek.
W sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wynikają określone obowiązki, przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć podanie konkretnego aktu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie w tytule wykonawczym obejmującym karę pieniężną za nieopłacony postój pojazdu o nr rej [...] O. w Strefie Płatnego Parkowania w okresie od [...]r. do [...]r. w pozycji [...] "Podstawa prawna należności" zakreślono "z mocy prawa", a w pozycji 31 – "Rodzaj należności" wymieniona została ustawa o drogach publicznych oraz cztery uchwały Rady Miasta Szczecin: z dnia 17 grudnia 2001r., Nr XLVII/971/01, z dnia 23 czerwca 2003r., Nr VII/134/03, z dnia 1 grudnia 2003r., Nr XIII//269/03 i z dnia 22 listopada 2004r. Nr XXIX 576/04.
Nie ulega wątpliwości, że obowiązek uiszczenia egzekwowanej należności
z tytułu nieopłaconego postoju w Strefie Płatnego parkowania wynikał wprost
z właściwie powołanych przez Prezydenta Miasta , na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, aktów prawa miejscowego.
Nie można jednak nie dostrzec, że prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia18 lipca 2007r. została stwierdzona nieważność dwóch uchwał: uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 17 grudnia 2001r., Nr XLII/971/01 w przedmiocie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Szczecinie oraz sposobu ich pobierania (sygn. akt II SA/Sz 472/07) oraz uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 23 czerwca 2003r.,
Nr XLVII/134/03 w przedmiocie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych
na drogach publicznych w Szczecinie oraz sposobu ich pobierania (sygn. akt
II SA/Sz 473/07). W uzasadnieniu powyższych wyroków Sąd wyjaśnił, że uchwały te zostały wydane w oparciu o delegację ustawową naruszającą zasady Konstytucji RP, co potwierdził Trybuna Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002r. (sygn. akt P.6/2002). Wraz z oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych od powyższych wyroków (wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., sygn. akt I OSK/67/08 i z dnia 29 października 2008r., sygn. akt I OSK 740/08) orzeczenia te stały się prawomocne.
Stwierdzenie przez Sąd nieważności obu tych uchwał, oznacza ich usunięcie obrotu prawego ze skutkiem ex tunc, czyli od daty ich podjęcia. W takiej sytuacji uchwały te należy traktować tak, jakby nigdy nie zostały podjęte. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla wszystkich czynności prawnych podjętych na podstawie wymienionych uchwał (por. wyrok NSA z dnia27 września 2007r., sygn. akt II OSK 1046/07, LEX Nr 384291).
Stwierdzenie nieważności powyższych uchwał posiada również istotne znaczenie dla oceny skutków prawnych (konsekwencji) dla podmiotów, wobec których przystąpiono do czynności mających na celu wyegzekwowanie należności pieniężnej obejmującej obowiązek, który stracił oparcie w przepisie prawa. Prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego określającego podstawę normatywną istnienia obowiązku, która po pierwsze od samego początku była oparta na przepisie niezgodnym z Konstytucją RP i po drugie została wyeliminowana z obrotu prawnego, musiało być uznane za naruszające prawo. Przestała bowiem istnieć (ex tunc) podstawa prawna do wystawienia tytułu wykonawczego.
W ocenie Sądu, w takim stanie rzeczy wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w części obejmującej zobowiązanie wynikające
z uchwał Rady Miasta Szczecin z dnia 17 grudnia 2001r. Nr XLVII/971/01 i z dnia
23 czerwca 2003r.j, Nr XLVII/134/03.
Podnoszone przez skarżącą zarzuty odnoszące się do obowiązków znajdujących oparcie w przepisach pozostałych uchwał są niezasadne.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych) Dz.U. z 2007r. Nr 19. poz. 115 ze zm.) - "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". W myśl art. 13b ust.1 tej ustawy "opłatę, o której mowa w art. 13 ust.1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo".
Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają: zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust.2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalenia takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalenia sposobu obierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne zróżnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku – zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art.13f omawianej ustawy za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową (ust.1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust.2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust.3).
Podejmując uchwałę Nr XIII/269/03 z dnia 1 grudnia 2003r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz sposobu ich pobierania, Rada Miasta wykorzystała upoważnienie zawarte we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, jak i uchwała ją zmieniająca
Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004r. wydane na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, są aktami prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta . Przepisy tych uchwał, jako przepisy obowiązujące na terenie , dotyczą każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej Strefy Płatnego Parkowania. Zgodnie z § 11 ust.1 uchwały Rady Miasta Szczecin
Nr XIII/269/03, opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Strefie Partego Parkowania wniesiona
w terminie7 dni od nieopłaconego postoju wynosi 20 zł, a po tym terminie 50 zł.
Uznać zatem należy, że działanie organów w niniejszej sprawie, a w szczególności żądanie przez Prezydenta Miasta uiszczenia opłat określonych w tytule wykonawczym w części obowiązku powstałego na mocy uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 1 grudnia Nr XIII/269/03 i uchwały ją zmieniającej z dnia 22 listopada 2004r. Nr XXIX/576/04, znajduje oparcie
w przepisach powszechnie obowiązującego prawa.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie, że obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania powstaje wprost z przepisów prawa, bez potrzeby jego konkretyzacji
w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (vide wyrok NSA z dnia
7 grudnia 2005r., sygn. akt FSK 2580/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006r., sygn. akt II SA/Sz 534/06 nie publikowane). Opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych, jest bowiem funkcjonalnie związana
z opłatą za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania uregulowaną w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a ustawowe określenie "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust.1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" wskazuje na to, że obowiązek wydania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego.
W konsekwencji po stronie zarządcy (zarządu) drogi nie istnieje również obowiązek doręczenia właścicielowi pojazdu orzeczenia w tym zakresie. Sporządzone przez inspektora w razie stwierdzenia nieuiszczenia opłaty za postój w strefie "zawiadomienie" dokumentuje jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, zarazem informuje właściciela pojazdu, że nie spełnił obowiązku dokonania opłaty (co jednocześnie implikuje obowiązek uiszczenia opłat dodatkowej), lecz nie nakłada tego obowiązku, gdyż obowiązek opłaty wynika, z mocy prawa.
Zwyczajowe umieszczenie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, że korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczenia takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru".
Wbrew zarzutowi skargi organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia – co do zasady – obciąża właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba, że udowodni, iż pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła
w rozpoznawanej sprawie.
Skarżąca nie podnosiła w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji), zatem zarzut ten podniesiony w skardze do sądu jest spóźniony.
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy w części obowiązku wynikającego z uchwał Rady Miasta Szczecin z dnia 17 grudnia 2001r.
Nr XLVII/971/01 i z dnia 23 czerwca 2003r. Nr XLVII/134/03 było niezgodne z art. 2
i 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, rzeczą organu egzekucyjnego będzie uwzględnienie powyższych zapatrywań prawnych sądu, co do braku podstawy prawnej do prowadzenia egzekucji administracyjnej, w odniesieniu do obowiązku wynikającego z uchwał Rady Miasta Szczecin z dnia 17 grudnia 2001r.
Nr XLVII/971/01 i z dnia 23 czerwca 2003r. Nr XLVII/134/03.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło