II SA/Sz 1372/17
WyrokWSA w Szczecinie2018-02-01
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy siostrze przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli ojciec niepełnoletniego dziecka żyje, ale nie sprawuje opieki, nie utrzymuje kontaktu z dzieckiem i uchyla się od płacenia alimentów, a matka nie żyje?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sytuacji, gdy ojciec niepełnoletniego dziecka żyje, ale nie sprawuje opieki, nie utrzymuje kontaktu z dzieckiem i uchyla się od płacenia alimentów, a matka nie żyje, siostra sprawująca faktyczną opiekę nad bratem powinna być uznana za osobę uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Odmienna wykładnia narusza zasady konstytucyjne, w tym sprawiedliwość społeczną i ochronę rodziny.Stan faktyczny
Skarżąca J. B. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem D. J., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Burmistrz B. odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że żyje ojciec D. J., który nie ma orzeczonej niepełnosprawności i ma ograniczone prawa rodzicielskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów, podkreślając, że ojciec brata nigdy nie interesował się dziećmi, znęcał się nad rodziną, uchylał się od płacenia alimentów, a matka nie żyje, babcia jest schorowana, a ona sama sprawuje całodobową opiekę nad bratem.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej J. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2017 r., J. B. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad [...] – D. J..
Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a, art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), Burmistrz B. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad D. J. (legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności). Zdaniem organu, nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia wymienione w art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy żyje osoba spokrewniona z osobą niepełnosprawną w pierwszym stopniu, czyli ojciec D. J., który nie utrzymuje kontaktów z synem i ma zasądzone alimenty na jego utrzymanie.
Kwestionując wskazaną decyzję J. B. złożyła od niej odwołanie, w którym wskazała, że aktualnie sprawuje opiekę nad [...], który nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Odwołująca się wyjaśniła, iż jest jego najbliższą rodziną, nie ma zaś innych osób mogących zaopiekować się bratem, bowiem ich matka zmarła [...] lata temu, zaś babcia, która tę opiekę sprawowała, po śmierci [...] podupadła na zdrowiu i nie jest już w stanie jej dłużej pomagać. Brat odwołującej się wymaga całodobowej opieki i pomocy w każdej czynności. Nie można pozostawić go bez opieki, trzeba wskazywać mu co ma zrobić i jak to ma wykonać oraz nieustannie pomagać mu we wszystkich czynnościach życia codziennego takich jak: mycie, ubieranie, jedzenie, przypominanie o czynnościach fizjologicznych, gotowanie, sprzątanie, zakupy, opłaty, chodzenie do lekarza, przyjmowanie leków. Nie ma on poczucia świadomości, nie wie co należy robić by przeżyć. Ojciec J. B. i jej brata od dzieciństwa nie uczestniczył w ich życiu, nie płacił zasądzonych alimentów, ponadto znęcał się nad rodziną, co zostało potwierdzone w wyroku sądowym. W orzeczeniu o rozwodzie nie pozbawiono go praw rodzicielskich, a jedynie je ograniczono, zaś aktualnie nie jest możliwa zmiana treści tego orzeczenia z uwagi na pełnoletność brata. Ojciec nie jest osobą niepełnosprawną, co pozbawia odwołującą możliwości otrzymania świadczenia, mimo że to ona sprawuje opiekę nad bratem. Jej sytuacja jest trudna, gdyż nie może podjąć zatrudnienia z powodu opieki nad bratem, co powoduje, że pozbawiona jest ubezpieczenia zdrowotnego uprawniającego do skorzystania z jakiejkolwiek pomocy medycznej.
Rozpoznając złożone odwołanie decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 17 ust. 1, 1a, 1b, 5, art. 24 ust. 2a, 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1952), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wyjaśniło charakter świadczenia pielęgnacyjnego podnosząc, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia rodzicom dzieci niepełnosprawnych, a także innym osobom opiekującym się osobami niepełnosprawnymi, których niepełnosprawność powstała w dzieciństwie lub podczas nauki, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Jego istotą jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat wynikających z niemożności podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, względem którego ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, wypełnia zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Jednocześnie organ podkreślił, że aby możliwe było przyznanie świadczenia konieczne jest łączne spełnienie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia oraz brak zaistnienia przesłanek negatywnych.
W oparciu o orzeczenie z dnia [...] r. nr [...] organ II instancji ustalił, że D. J. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 1 września 2009 r., zaś orzeczenie wydane zostało do 31 sierpnia 2019 r. (niepełnosprawność datuje się od 11 roku życia). Fakt, że w dacie powstania niepełnosprawności D. J. nie miał ukończonego 18 roku życia, stanowi o spełnieniu przesłanki pozytywnej wynikającej z ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Ponadto, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ stwierdził, że matka D. J. zmarła w dniu [...] r., zaś ojciec L. J. wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. zobowiązany został do łożenia na rzecz syna alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M. prowadzi wobec L. J. postępowanie egzekucyjne (na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., sygn. akt III [...] dotyczące egzekucji alimentów bieżących w wysokości [...] zł miesięcznie. Ojciec D. J. żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie został pozbawiony praw rodzicielskich. Nie zamieszkuje on z niepełnosprawnym synem, jak również nie zajmuje się opieką nad nim. D. J. zajmuje się siostra J. B., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia. W tym wskazał, że stosownie do art. 17 ust. 1 a pkt 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki;
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że chociaż wnioskodawczyni będąc siostrą niepełnosprawnego D. J. znajduje się w kręgu podmiotów, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, to nie zostały spełnione dodatkowe warunki przewidziane w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem bezspornie żyje jeden z rodziców D. J. - L. J. , który nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, ani nie został pozbawiony praw rodzicielskich.
Zdaniem organu odwoławczego, istnienie tej okoliczności uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego siostrze osoby wymagającej opieki, pomimo że należy ona do kategorii podmiotów uprawnionych do świadczenia i faktycznie sprawuje opiekę nad [...].
W podsumowaniu organ II instancji stwierdził, że podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie jest prawidłowe.
Nie zgadzając się z decyzją Kolegium J. B. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie siostry sprawującej faktyczną opiekę nad [...], jako osoby uprawnionej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a także zasądzenie na rzecz skarżącej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego za okres od czerwca 2017 r., oraz o zwrot kosztów postępowania.
Jednocześnie J. B. zarzuciła zaskarżonej decyzji błędną wykładnię
i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 ust. 1 a pkt 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zdaniem skarżącej, jest ona jedyną osobą z rodziny, która może zaopiekować się niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratem – D. J.. Podkreśliła, że matka osoby niepełnosprawnej nie żyje. Po jej śmierci dorosłym już bratem skarżącej zaopiekowali się dziadkowie. W marcu [...] r. zmarł [...], zaś babcia mająca 82 lata bardzo podupadła na zdrowiu i nie była w stanie dłużej zajmować się niepełnosprawnym wnukiem, gdyż sama wymaga opieki. Z kolei ojciec skarżącej – L. J. nigdy nie interesował się dziećmi, znęcał się psychicznie i fizycznie nad rodziną, w tym nad D. J., co doprowadziło go do trwałego upośledzenia psychicznego przed ukończeniem 18 roku życia. Ojciec został uznany winnym na podstawie wyroku sądu oraz skazany na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata, na dowód czego dołączyła do skargi m.in. kserokopie: wyroku skazującego L. J. z [...] roku oraz postanowienia o wszczęciu dochodzenia przeciwko niemu z [...] roku. Zdaniem skarżącej, łagodna kara, nie wyraża tego jak bardzo skrzywdził on niepełnosprawnego syna. Po rozwodzie z matką (A. J.) ojciec nie utrzymywał kontaktu z dziećmi oraz uchylał się od płacenia alimentów.
Z powodu choroby mamy (A. J.) została zaniedbana kwestia pozbawienia ojca prawa rodzicielskich, które zostały mu jedynie ograniczone, zaś zmiana powyższego orzeczenia nie jest możliwa z uwagi na pełnoletność brata.
Powołane okoliczności, w ocenie skarżącej świadczą o tym, że L. J. jest człowiekiem niepoczytalnym, który nie mógłby sprawować opieki nad swoim synem.
W dalszej części skargi J. B. podniosła, że jako jedyna najbliższa osoba niepełnosprawnego D. J. zmuszona była zrezygnować z pracy i zająć się bratem, który wymaga całodobowej opieki. Jednocześnie wniosła o indywidualne rozpatrzenie jej sprawy oraz przychylenie się do pomocy rodzinie w trudnej sytuacji, która odbiega od norm prawnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny postępowania administracyjnego oraz wydanej w jego wyniku decyzji według powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie, którą obciąża obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności, względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.), zwanej dalej " u.ś.r.", w sytuacji gdy jedno z rodziców – matka - nie żyje, natomiast ojciec – L. J. żyje i nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, a orzeczono w stosunku do niego jedynie ograniczenie władzy rodzicielskiej wobec syna D. J., który jest osobą pełnoletnią.
Materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowił przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
W myśl art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu 2) opiekunowi faktycznemu dziecka 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeśli rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad bliskimi osobami (...). Zgodnie zaś z ust. 1a powołanego przepisu świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jak to już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym,
w szczególności zaś w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, powższe regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14, z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1286/14, z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16- dostępne w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W art.17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie można zatem pominąć treści art. 132 K.r.o., zgodnie z którym: "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami". W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).
Jednak w sytuacji, gdy jak w niniejszej sprawie matka osoby niepełnosprawnej nie żyje, zaś ojciec rozwiedziony z matką miał ograniczoną władzę rodzicielską, od lat nie utrzymuje żadnych kontaktów z pełnoletnimi już dziećmi, opiekę nad chorym bratem może sprawować i sprawuje wyłącznie skarżąca.
Jak oświadczyła w skardze oraz na rozprawie, ojciec L. J. nigdy nie interesował się dziećmi, a po rozwodzie z matką skarżącej i jej brata nigdy nie płacił dobrowolnie zasądzonych alimentów na niepełnosprawnego syna. Alimenty są egzekwowane przez [...] przy Sądzie Rejonowym w M.. Nadto podniosła, że ojciec znęcając się nad żoną i dziećmi przyczynił się do niepełnosprawności syna oraz, że został za znęcanie się nad rodziną skazany. Nie kontaktuje się z dziećmi i nawet nie interesuje się, czy jego syn żyje.
Okoliczności te – w ocenie Sądu – w sposób oczywisty wskazują, iż L. J. w aktualnym stanie sprawy nie interesuje się, a tym bardziej nie sprawuje w żadnym zakresie opieki nad niepełnosprawnym synem. Uzyskanie od niego na czas środków utrzymania o ile nie jest niemożliwe to przynajmniej utrudnione. Z tego też powodu mając na względzie art. 132 K.r.o. należało przyjąć, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny zobowiązanej w dalszej kolejności siostry niepełnosprawnego D. J. – J. B., co czyni ją osobą uprawnioną do żądanego świadczenia.
Odmienna wykładnia omawianych przepisów, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy prowadziłaby do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Akceptacja takiej wykładni naruszałaby wspomniane wyżej konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art.71 ust.1 Konstytucji, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Wykładnia art.17 ust.1 pkt 4 w zw. z art.17 ust. 1a uwzględniająca wskazane zasady konstytucyjne ma także oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Wypada jedynie przypomnieć, że w wyroku z 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 (pub. OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 151) Trybunał stwierdził, że: "Choć zasiłek stały nominalnie przysługiwał opiekunowi, to korzyść czerpał z niego podopieczny, który dzięki zasiłkowi miał zapewnioną opiekę osoby bliskiej. Takie rozwiązanie było też korzystne dla państwa, które zapewniając osobie potrzebującej pomocy opiekę członka rodziny, nie musiało organizować tejże opieki w innych formach. Skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Przyznanie tylko rodzicom naturalnym prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej (pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym), lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji)". Trybunał Konstytucyjny uznał, że taka regulacja godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji). Trzeba mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło zasiłek stały przewidziany w ustawie o pomocy społecznej z 1990 r. Podobne wnioski można wywieść z wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/2007, pub. OTK-A 2008/6/107 oraz z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. P 41/2007, pub. OTK-A 2008/6/109.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż w okolicznościach tej sprawy organy obu instancji dokonały nieprawidłowej wykładni 17 ust.1 pkt 4 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyłożenie tych przepisów w oderwaniu od całej regulacji tej ustawy i wartości przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na treść decyzji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, które zostały oparte na błędnej wykładni przepisów ustawy
o świadczeniach rodzinnych, nieprzystającej do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. O kosztach orzeczono na postawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej wyżej ustawy.
Organy ponownie rozpoznając sprawę uwzględnią, zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w odniesieniu do sytuacji skarżącej i jej brata, przedstawionej w rozpoznawanej sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło