II SA/Sz 328/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Starosta Powiatowy w K. P., po rozpatrzeniu wniosku E. M. z dnia [...] r. w sprawie nieodpłatnego przyznania prawa własności nieruchomości nr [...] obręb K. gmina G., orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania nieodpłatnie prawa własności ww. działki stanowiącej własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu 10 czerwca 2013 r. E. M. złożyła wniosek o przyznanie na własność tejże, tj.: działki nr [...] położonej w K. , będącej własnością Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych, uzasadniając, iż jest zstępną osób uprawnionych do dożywotniego bezpłatnego użytkowania przedmiotowej nieruchomości w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w zamian za świadczenie rentowe. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], S. K. odmówił E. M. przyznania przedmiotowej działki na własność, podając w uzasadnieniu za przyczynę odmowy fakt, iż nie spełnia ona warunku określonego w ustawie i nie włada faktycznie przedmiotową nieruchomością w zakresie, o jakim mowa w art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania E. M. decyzją nr [...], utrzymało w mocy wskazaną wyżej decyzję Starosty [...]. Powyższą decyzję Kolegium E. M. zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1204/13, uznał, iż zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały na podstawie prawidłowo zastosowanych i wyłożonych, przepisów prawa dlatego nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. We wrześniu 2015 r., po rozpatrzeniu wniosku Agencji Nieruchomości Rolnych Sekcji Zamiejscowej Gospodarowania Zasobem w G., S. K. wygasił dożywocie ustanowione na rzecz M. K. dla działki nr [...] położonej w K. . Aktualnie przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy G.. W dniu 6 sierpnia 2015 r. E. M. złożyła w Starostwie ponowny wniosek o przyznanie jej nieodpłatnie na własność ww. działki. Po jego rozpatrzeniu S. K. postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie już zapadło. W dniu 22 listopada 2017 r. E. M. złożyła kolejny wniosek o przyznanie jej nieodpłatnie własności tejże działki, w związku z czym Starosta Powiatowy wydał wskazane na wstępie postanowienie. Pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. (wniesionym z zachowanemu terminu dla złożenia zażalenia) E. M. zakwestionowała prawidłowość ww. postanowienia Starosty [...] z [...] r. Opisała w nim sposób wykorzystania działki nr [...] w celu utylizacji zwierząt oraz podniosła, że Sołtys i Burmistrz nie sprawdzali, kto i kiedy przychodzi na działkę. Zdaniem wnioskodawczyni, działka jest zanieczyszczona toksycznymi bakteriami a ziemia nieurodzajna. Wskazując na powyższe zawnioskowała o zwrot działki i zapłatę "wraz z należnymi odsetkami od 7 września 2011 roku". Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Starosty Powiatowego w K. P.. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wskazuje się w literaturze "inne uzasadnione przyczyny" to "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania", tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Można tu wyróżnić następujące przypadki: - sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, - sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji, - sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechne w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wpłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności), - sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której już toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne). Jak wynika z akt spraw - w tym w szczególności z zawartych w nich prawomocnych decyzji Starosty, SKO oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - sprawa dotycząca zwrotu na rzecz wnioskodawczyni działki nr [...] obręb K., gmina G., została prawomocnie rozstrzygnięta przez ww. Sąd w dniu 15 maja 2014 r., a powyższy wyrok nie został przez stronę zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższe rozstrzygnięcia są wiążące dla organów administracji i brak jest podstaw do ponownego rozstrzygania w sprawie. Pismem z dnia 26 lutego 2018 r. E. M. wniosła skargę na ww. postanowienie SKO w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której wniosła o nieodpłatne przyznanie jej prawa własności nieruchomości nr [...] obręb K. gmina G. oraz zapłatę należnych odsetek od 7 września 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."). Badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym skarga E. M. nie może być uwzględniona. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Powiatowego w K. P. z dnia [...] r., odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieodpłatnego przyznania E. M. prawa własności nieruchomości nr [...] obręb K., gmina G.. Zdaniem Sądu, stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którym obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jeżeli w sprawie zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania – jest zasadne. Do takich przyczyn uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. należy m.in. uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (vide: R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 2015, s. 383-384 oraz podana tam literatura, patrz też wyrok NSA z 9 października 2014 r., I OSK 493/13, z 15 października 2013 r., II OSK 1395/12; CBOSA). Wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, naruszałoby zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewności obrotu prawnego. Wyjaśnić też należy, że warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: 1. występują te same podmioty w sprawie, 2. dotyczy ona tego samego przedmiotu i 3. dotyczy tego samego stanu prawnego, a do tego 4. - w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Taka sytuacja bezsprzecznie występuje w niniejszej sprawie. Zarówno bowiem wniosek z dnia 10 czerwca 2013 r., jak i ten, który wpłynął do Starosty Powiatu w K. P. w dniu 22 listopada 2017 r. zostały złożone przez skarżącą, a nadto dotyczyły tego samego przedmiotu, to jest żądania nieodpłatnego przyznania prawa własności nieruchomości nr [...] obręb K., gmina G.. Zauważyć również należy, że każde kolejne pismo składane przez skarżącą, w tym również zażalenie z dnia 13 grudnia 2017 r., jak i skarga będąca przedmiotem niniejszego postępowania, powtarza de facto argumentację podniesioną we wcześniejszej korespondencji. Powyższe przemawia za uznaniem, iż stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie uległ zmianie. Dopóki zatem w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Starosty Powiatowego w K. P. z dnia [...] r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu jest niedopuszczalne i to niezależnie od merytorycznej poprawności tego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowił podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania ponieważ sprawa kierowana do organu administracji publicznej dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (tożsamość sprawy). Wobec stwierdzenia, iż postępowanie w przedmiocie rozpoznania ponownego wniosku skarżącej o nieodpłatne przyznanie prawa własności nieruchomości nr [...] obręb K., gmina G., w ogóle nie mogło zostać wszczęte, brak było podstaw do odniesienia się przez Sąd do podniesionych w skardze zarzutów odnośnie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Mając na uwadze powyższe, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił.