II SA/Sz 334/22

WyrokWSA w Szczecinie2022-09-01

Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie Wójta Gminy dotyczące utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy, wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (kompetencji Rady Gminy), może zostać uznane za wydane z naruszeniem prawa, pomimo upływu terminu do stwierdzenia jego nieważności?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy zostało wydane z naruszeniem prawa, ponieważ narusza przepisy o właściwości, które przyznają kompetencję do tworzenia jednostek budżetowych organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego. Mimo upływu terminu do stwierdzenia nieważności zarządzenia, sąd jest uprawniony do orzeczenia o jego niezgodności z prawem, jeśli istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności, ale nie można jej orzec z powodu upływu terminu.
Stan faktyczny
Wojewoda Zachodniopomorski zaskarżył zarządzenie Wójta Gminy Będzino z dnia 17 grudnia 2015 r. nr 36/2015 w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy typu ABC "Razem Radośniej". Zarzucono, że Wójt naruszył przepisy o właściwości, tworząc jednostkę budżetową, co jest kompetencją Rady Gminy. Organ bronił się, wskazując na wcześniejszą kontrolę Wojewody, który nie zgłosił zastrzeżeń, oraz na działania podjęte przez obecnego Wójta w celu uregulowania statusu placówki.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant St.sekr.sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 września 2022 r. sprawy ze skargi W. Z. na zarządzenie Wójta Gminy B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie utworzenie Ś. D. S. typu [...] "[...]" stwierdza, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa. Wojewoda Zachodniopomorski wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na zarządzenie Wójta Gminy Będzino z dnia 17 grudnia 2015 r. nr 36/2015 w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy typu ABC "Razem Radośniej". W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że Wójt Gminy Będzino w podstawie prawnej kwestionowanego zarządzenia przywołał art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych – nieobowiązującej już w dacie jego wydania. Zaznaczył jednak, że zarówno na gruncie tej ustawy, jak również ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r., zagadnienia związane z tworzeniem oraz funkcjonowaniem jednostek budżetowych zostały uregulowane w sposób tożsamy, to znaczy uprawnienie do utworzenia gminnej jednostki budżetowej oraz nadania jej statusu przysługiwało wyłącznie organowi stanowiącemu gminy. Wójt Gminy Będzino na mocy ww. zarządzenia utworzył z dniem 21 grudnia 2015 r. Środowiskowy Dom Samopomocy typu ABC "Razem Radośniej" w Będzinie, stanowiąc, że placówka ta świadczy usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Wskazał ponadto, że wspomniany Środowiskowy Dom Samopomocy jest zadaniem z zakresu administracji rządowej zleconym gminie. W ocenie skarżącego, wydając przedmiotowe zarządzenie, Wójt Gminy Będzino w sposób oczywisty i bezpośredni naruszył art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, wkraczając w kompetencję należącą wyłącznie do Rady Gminy Będzino, co przesądza o istotnej wadliwości tego aktu. Skarżący podkreślił, że nie ma żadnych innych przepisów szczególnych, z których dałoby się wywieść upoważnienie dla organu wykonawczego gminy do regulowania kwestii stanowiących materię wspomnianego zarządzenia. Kompetencja w przedmiotowym zakresie nie wynika również z przywołanego w podstawie prawnej zarządzenia – art. 33 ustawy o samorządzie gminnym. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. (sygn. akt II OSK 1272/16), Wojewoda wskazał, że zarządzenia są formą jednostronnego aktu władczego o charakterze normatywnym lub ogólno-wewnętrznym albo jednostkowo-konkretnym. Jednostki samorządu terytorialnego wykonują, poprzez swoje organy, nałożone na nie zadania w sferze publicznej. W wykonywaniu tych zadań jednostki te są samodzielne, jednakże, w tym zakresie obowiązane są do bezwzględnego przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się przestrzeganie swojej właściwości. Zdaniem skarżącego, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. W judykaturze przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa – będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu – to takiego rodzaju naruszenia jak: wydanie aktu przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do wydania zarządzenia określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jego podjęcia, naruszenie procedury. Wojewoda podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie wydanie aktu o utworzeniu Środowiskowego Domu Samopomocy "Razem Radośniej" w drodze zarządzenia nr 36/2015 organu wykonawczego Gminy Będzino było nieuprawnione, nastąpiło bowiem z naruszeniem przepisów o właściwości. Takie działanie zaś należy zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa. Skarżący wniósł o orzeczenie niezgodności ww. zarządzenia z prawem na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy "Razem Radośniej" w Będzinie było przedmiotem kontroli Wojewody Zachodniopomorskiego w toku jego realizacji. Kontrola kompleksowa miała miejsce w 2019 r. Przedmiotem kontroli było również "formalne usytuowanie Domu". Z treści skargi wynika, jakoby treść zarządzenia była znana skarżącemu dopiero od dnia 7 lutego 2022 r., gdy akt ten wpłynął doń za pośrednictwem platformy ePUAP – tymczasem zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym zarządzenie jako element formalnego usytuowania wspomnianego Środowiskowego Domu Samopomocy zostało poddane kontroli Wojewody w toku czynności kontrolnych datowanych na 2019 r. Wówczas skarżący nie wniósł do treści zarządzenia zastrzeżeń. Organ dodał, że od momentu, w którym aktualny włodarz Gminy Będzino (na skutek wyborów samorządowych, które odbyły się w dniu 4 listopada 2018 r., Wójtem Gminy Będzino został M. J.) powziął wiadomość o tym, że Środowiskowy Dom Samopomocy w Będzinie funkcjonuje na zasadzie zarządzenia, podjął wszelkie wymagane prawem czynności zmierzające do tego, aby utworzona została odrębna jednostka budżetowa prowadząca ww. Dom. W tym celu przedłożył Radzie Gminy w Będzinie projekt uchwały w sprawie utworzenia odrębnej jednostki organizacyjnej i nadania statutu pod nazwą "Środowiskowy Dom Samopomocy Razem Radośniej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na wstępnie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (strona skarżąca wyraziła wolę uczestnictwa w rozprawie prowadzonej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku – w piśmie z dnia 27 czerwca 2022 r.). Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach ze skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2022 r., poz. 329). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Z kolei w myśl art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r. poz. 559), uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Nie każda bowiem wadliwość uchwały organu gminy jest podstawą do eliminacji tej uchwały z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 91 ust. 4 wspomnianej ustawy, w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przedmiotem wniesionej skargi, stało się zarządzenie Wójta Gminy Będzino w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy typu ABC "Razem Radośniej". Jako materialno-prawną podstawę wydania zaskarżonego zarządzenia wskazano art. 7 ust. 1 pkt 6 i art. 33 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, a nadto art. 18 ust. 1 pkt 5 oraz art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. W myśl – wskazanego w podstawie prawnej analizowanego zarządzenia - art. 33 ust. 1 wspomnianej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r., poz. 559), wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Organizację i zasady funkcjonowania urzędu gminy określa regulamin organizacyjny, nadany przez wójta w drodze zarządzenia (art. 33 ust. 2 ww. ustawy). Kierownikiem urzędu jest wójt (ust. 3), przy czym może on powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy wójta lub sekretarzowi gminy (ust. 4). Kierownik urzędu wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych (art. 33 ust. 5 cytowanej ustawy). Z kolei w myśl art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268), do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy prowadzenie i rozwój infrastruktury ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Stosownie do art. 51 tej ustawy, osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia (ust. 1). Ośrodek wsparcia jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej dziennego pobytu (ust. 2). W ośrodku wsparcia mogą być prowadzone miejsca całodobowe okresowego pobytu (ust. 3). Ośrodkiem wsparcia, o którym mowa w ust. 1-3, może być ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dzienny dom pomocy, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz klub samopomocy (art. 51 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z treścią – kolejnego przepisu wskazanego w podstawie prawnej zarządzenia tj. – art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2020 r., poz. 685), ochronę zdrowia psychicznego zapewniają organy administracji rządowej i samorządowej oraz instytucje do tego powołane. Z kolei jak stanowi art. 9 ust. 2 tej ustawy, środowiskowe domy samopomocy stosownie do potrzeb są organizowane, prowadzone i finansowane przez organy do spraw pomocy społecznej na zasadach określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Środowiskowe domy samopomocy mogą być także tworzone przez podmioty wymienione w art. 1 ust. 2. Zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, są realizowane jako zadania zlecone gminom przez administrację rządową w ramach pomocy społecznej (art. 9 ust. 4 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego). Natomiast w myśl następnego przepisu - wymienionego w podstawie prawnej zarządzenia – tj. art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2005 r., nr 249, poz. 2104), tworząc jednostkę budżetową organ, o którym mowa w ust. 1, nadaje jej statut oraz określa mienie przekazywane tej jednostce w zarząd. Jak słusznie zauważył Wojewoda, ostatnia z wymienionych ustaw w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia nie obowiązywała już. W tym czasie obowiązywała bowiem (aktualna także obecnie) ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 885). Odpowiednikiem zacytowanego wyżej art. 21 ust. 2 ustawy z 2005 r. w aktualnie obowiązującej ustawie jest art. 12 ust. 2, zgodnie z którym tworząc jednostkę budżetową, organ, o którym mowa w ust. 1, nadaje jej statut, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej, oraz określa mienie przekazywane tej jednostce w zarząd. Należy zgodzić się ze skarżącym, że błędne przywołanie nieobowiązującej już ustawy z 2005 r. nie miało w tym wypadku istotnego znaczenia, bowiem uregulowanie dotyczące nadawania statutu tworzonej jednostce budżetowej zawarte w aktualnie obowiązującej ustawie jest analogiczne do uregulowania zawartego w ustawie z 2005 r. W ocenie Sądu, nie ulega przy tym najmniejszej wątpliwości, że żaden z zacytowanych powyżej przepisów (wskazanych jako podstawa wydania zaskarżonego zarządzenia) nie przyznaje wójtowi upoważnienia do utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy. Zgodnie bowiem z treścią art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych ustaw, tworzą, łączą i likwidują: organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego - gminne, powiatowe lub wojewódzkie jednostki budżetowe. Z tego względu, nie sposób nie zgodzić się z Wojewodą, że wydanie zarządzenia z dnia 17 grudnia 2015 r. nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości. W świetle jednolitych poglądów judykatury i doktryny, za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., o sygn. akt II SA/Wr 1459/97; wyrok NSA z dnia 8 lutego 1996 r., o sygn. akt SA/Gd 327/95; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2012 r., o sygn. akt IV SA/Wr 625/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2022, sygn. akt III SA/Gd 49/22, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 122/22, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 71/22). Takim uchybieniem jest między innymi naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub podstawę prawną, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie nie nastąpiło (vide: M. Stahl, Z. Kmieciak. Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny 2001, z.1-2). Mając na uwadze powyższe, skoro zaskarżone zarządzenie narusza przepisy prawa wyznaczające kompetencje do utworzenia jednostki budżetowej, zatem bez wątpienia należy ocenić to naruszenie jako istotne. Sam organ, powyższego stanowiska Wojewody nie kwestionuje zresztą, wskazując jako okoliczność przemawiającą przeciwko stwierdzeniu, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa, poddanie tego zarządzenia uprzedniej kontroli Wojewody. Prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy w Będzinie było bowiem przedmiotem kontroli Wojewody Zachodniopomorskiego w 2019 r. Chociaż kontrolowane było m.in. formalne usytuowanie Domu, to jednak skarżący nie wniósł wówczas zastrzeżeń do treści Zarządzenia. Zdaniem Sądu należy zgodzić się z organem, że Wojewoda prowadząc w 2019 r. kontrolę kompleksową wspomnianego Domu – w tym (jak wynika z protokołu kontroli z dnia 23 kwietnia 2019 r.) także organizację i funkcjonowanie – winien był dokonać oceny prawidłowości wydania zaskarżonego zarządzenia w sprawie utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy "Razem Radośniej" w Będzinie oraz podjąć stosowne kroki w razie stwierdzenia, że nie odpowiada ono prawu. Chociaż działanie Wojewody, który weryfikacji takiej nie dokonał, należy ocenić negatywnie, to jednak nie stoi to na przeszkodzie zaskarżeniu przez niego wspomnianego zarządzenia w chwili obecnej. Zgodnie bowiem z art. 91 ustawy o samorządzie gminnym, o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Z kolei w myśl art. 93 ust. 1 tej ustawy, po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jednocześnie art. 90 wspomnianej ustawy stanowi, że wójt obowiązany jest do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia. Akty ustanawiające przepisy porządkowe wójt przekazuje w ciągu 2 dni od ich ustanowienia. Podkreślenia wymaga przy tym, że zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio (art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). W niniejszej sprawie, zarządzenie Wójta Gminy Będzino nie podlegało przedłożeniu Wojewodzie (zarządzenia takiego nie można uznać za akt prawa miejscowego nawet w sytuacji gdy reguluje kwestie należące do tej kategorii lecz wydane zostało przez niewłaściwy organ, nie jest też zarządzeniem porządkowym), zaś od jego wydania upłynęło już blisko 7 lat wobec czego nie można obecnie stwierdzić jego nieważności. Podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wydanego w dniu 21 sierpnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 496/19, należy wskazać, że skoro nie wszystkie zarządzenia wójta (prezydenta) podlegają obowiązkowi ich przedłożenia organowi nadzoru, to w przypadku takich aktów nie można mówić o uchybieniu obowiązkowi przedłożenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli natomiast nie uchybiono terminowi, to w takiej sytuacji organ nadzoru nie ma kompetencji do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego po upływie 1 roku od dnia podjęcia zarządzenia wójta. Jest to bowiem termin materialnoprawny. Pogląd taki zaprezentowany został również w komentarzu: "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz" pod red. Pawła Chmielnickiego (LexisNexis wyd. IV str. 758). W tezie 17 do art. 91 ustawy o samorządzie gminnym wskazano, że: "Termin do stwierdzenia nieważności zarządzenia wójta może być określony na rok od daty wydania, jeżeli zarządzenie nie zostanie organowi nadzoru w ogóle przedstawione. Jeżeli natomiast zarządzenie wójta zostanie przedstawione, to termin do stwierdzenia jego nieważności powinien wynosić - zasadniczo - 30 dni, ale upływać najpóźniej z ostatnim dniem rocznego terminu do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Jeżeli jednak zarządzenie jest aktem prawa miejscowego, ten ostatni termin nie będzie limitował w czasie stwierdzenia nieważności (art. 94 ust. 1 in fine)". Oznacza to, że po upływie jednego roku od dnia wydania zarządzenia wójta (burmistrza, prezydenta), które nie podlegało obowiązkowi przedłożenia organowi nadzoru, wojewoda traci kompetencję do zastosowania przedmiotowego instrumentu nadzorczego - wydania rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność zarządzenia. W przypadku gdy organ nadzoru stwierdzi jednak istotne naruszenie prawa, to po upływie powyższego terminu, w ramach sprawowanego nadzoru nad działalnością gminną uprawniony jest do zastosowania innego środka nadzorczego - a mianowicie uprawniony jest do wniesienia skargi na sporny akt do sądu administracyjnego. Przy czym podkreślenia wymaga, iż w takiej sytuacji mimo poddania oceny legalności aktu organu samorządu gminnego sądowej kontroli, ustawodawca jednocześnie zastrzegł, w art. 94 ust. 2 u.s.g., że jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Ponieważ z przyczyn, o których była mowa wcześniej, zachodziły przesłanki do stwierdzenie tejże nieważności jednak z uwagi na upływ terminu określonego w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stwierdzenie nieważności nie jest obecnie możliwe, dlatego konieczne stało się orzeczenie o niezgodności zaskarżonego zarządzenia z prawem. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło