II SA/Sz 355/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych oddala skargę. W dniu [...] r. funkcjonariusze celni w punkcie gier na automatach o niskich wygranych [...] w L. pod nr [...], przeprowadzili doraźną kontrolę w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych. W trakcie kontroli funkcjonariusze przeprowadzili czynności w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie m.in. na automacie o niskich wygranych [...], nr fabryczny [...], który został zarejestrowany w dniu [...] r. i otrzymał poświadczenie rejestracji nr [...], należącym do [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej zwanej: "spółką"). W wyniku przeprowadzonej gry eksperymentalnej funkcjonariusze stwierdzili, że wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze jest wyższa niż 0,50 zł, tj. wyższa niż określona w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r., Nr 201, poz.1540 ze zm. - zwanej dalej "u.g.h."). W związku z ustaleniami powyższej kontroli Naczelnik Urzędu Celnego w S., postanowieniem z dnia [...] r., wszczął z urzędu w stosunku do spółki postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji ww. automatu. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji zawiesił postępowanie do czasu wydania opinii z badania sprawdzającego przez jednostkę badającą upoważnią do przeprowadzania badań przez Ministra Finansów. W dniu 20 kwietnia 2015 r. do organu wpłynęła opinia Politechniki R., zawierająca wyniki trybu uproszczonego badania sprawdzającego ww. automatu. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie. W dniu [...] r. organ wydał decyzję, nr [...], umarzając jako bezprzedmiotowe prowadzone wobec spółki postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji ww. automatu do gier o niskich wygranych. Uzasadniając swoją decyzję, organ I instancji wskazał, że w myśl art. 117 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (w Dz. U z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia. Ustawodawca zezwolił zatem na prowadzenie zakładów i gier - jako zasada - w tym gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie wydanych zezwoleń do czasu ich wygaśnięcia. Organ zauważył, że ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. nr 134, poz. 779) do ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. nr 210, poz. 1540 ze zm.) po art. 23 dodano art. 23a-23f. Stosownie do art. 23a ust. 2 ww. ustawy rejestracja automatu lub urządzenia do gier oznacza dopuszczenie go do eksploatacji, przy czym rejestracji dokonuje się na okres 6 lat. Również uprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 102, poz. 946 ze zm.) przewidywało, że poświadczenia rejestracji dokonuje się na 6 lat (§ 10 ust. 3). Organ wskazał, iż w dniu 13 maja 2009 r. przedmiotowy automat uzyskał poświadczenie rejestracji, którego ważność wynosiła 6 lat od daty wydania. Tym samym rejestracja ww. automatu wygasła w dniu 13 maja 2015 r. Organ uznał, że skoro przedmiotowe postępowanie dotyczyło cofnięcia rejestracji ww. automatu, dla którego rejestracja wygasła w dniu 13 maja 2015 r. z mocy prawa, to z uwagi na upływ okresu na jaki została dokonana, dalsze prowadzenie postępowania w tym zakresie było bezprzedmiotowe. W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję o umorzeniu tego postępowania zgodnie z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. - zwanej dalej: "o.p."). W piśmie z dnia 2 września 2015 r. Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w której kwestionowała prawidłowość wydanej opinii w sprawie. Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, w tym opisał zmianę przepisów prawnych w zakresie gier hazardowych na przestrzeni lat. Organ odwoławczy wskazał, że poświadczenie rejestracji dla przedmiotowego automatu ważne było 6 lat i okres ten upłynął w dniu 13 maja 2015 r. Zatem brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia rejestracji ww. automatu, wobec tego organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o umorzeniu tego postępowania stosownie do postanowień art. 208 § 1 o.p. Zarzuty spółki zawarte w odwołaniu organ uznał za niezasadne. Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze podniesiono zarzuty naruszenie: art. 208 § 1 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 267 § 1 pkt 4 w zw. z art. 216 w zw. z art. 200a § 3 i § 4 o.p. w zw. z art. 8 w zw. z art. 23a ust. 6 w zw. z art. 23b ust. 1, 2, 4, 5 u.g.h. w zw. z art. 121 § 1 i § 2 w zw. z art. 122 w art. 123 zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. wskutek: a) niedokonania przez organ kontroli przeprowadzonego w sprawie dowodu w postaci opinii jednostki badającej w związku z umorzeniem postępowania w sprawie, w sytuacji gdy strona zgłosiła merytoryczne zastrzeżenia względem opinii, a opinia ta stanowiła podstawę obciążenia strony kosztami jej sporządzenia, b) niedokonania przez organ kontroli przeprowadzonego w sprawie dowodu w postaci opinii jednostki badającej w związku z umorzeniem postępowania w sprawie, w sytuacji gdy strona zgłosiła wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w związku ze zgłoszonymi zastrzeżeniami do opinii, a opinia ta stanowiła podstawę obciążenia strony kosztami jej sporządzenia. Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 208 § 1 o.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie, o którym mowa w ostatnim przytoczonym przepisie, ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowość postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok z dnia 18 grudnia 2008 r., III SA/Wa 2011/08, opubl. na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Umorzenie postępowania polega na przerwaniu jego toku i zaniechaniu dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego. Jeżeli organ stwierdzi, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, jest zobowiązany umorzyć postępowanie. W takiej sytuacji organ nie może orzec co do istoty sprawy, zobowiązany jest bowiem wydać decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że udzielone zezwolenie na użytkowanie automatu ważne było 6 lat i po tym okresie wygasło. Wobec tego mimo wszczęcia wcześniej postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu, nie było podstaw do jego kontynuowania i wydania przez organ rozstrzygnięcia merytorycznego z uwagi na jego bezprzedmiotowość (brak stosownego zezwolenia). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1472/13 (opubl. na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzając, że wygaśnięcie rejestracji automatu o niskich wygranych z powodu upływu okresu, na jaki rejestracja została dokonana, oznacza, że sprawa dotycząca tej rejestracji nie może być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji organu podatkowego, postępowanie takie, jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Zarzuty skargi koncentrują się na wydanej w sprawie opinii, z którą skarżąca się nie zgadza i kwestionuje obciążenie jej kosztami za ww. opinię. Zarzuty te uznać należy za bezzasadne. Z uwagi na wygaśnięcie rejestracji przedmiotowego automatu organ nie mógł dalej kontynuować postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu, zatem zasadnie wydał decyzję o umorzeniu postępowania. W decyzji o umorzeniu zbędne było zaś ustosunkowywanie się do wydanej opinii, gdyż jej treść nie miała wpływu na wydane orzeczenie. Tak samo zbędne było przeprowadzanie rozprawy administracyjnej, w sytuacji zaistnienia przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego w postaci wygaśnięcia rejestracji przedmiotowego automatu. Jeżeli spółka uważa, że poniosła szkodę na skutek bezprawnego zatrzymania automatu przez organ, który w ten sposób uniemożliwił jej prowadzenie działalności gospodarczej w oparciu o te urządzenie może wystąpić na drogę postępowania cywilnego i tam kwestionować poprawność działania organu, w tym prawidłowość wydanej opinii. Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, na które spółka się powołuje nie miały wpływu na wynik sprawy, gdyż dotyczyły innych stanów faktycznych, m. in. wyrok z dnia 2 grudnia 2015 r. o sygn. akt II GSK 275/14 zapadł w przedmiocie obciążenia spółki kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. W tym wyroku NSA wyraził pogląd, że spółka może kwestionować prawidłowość wydanej opinii w postępowaniu o cofnięcie rejestracji automatu, lecz jest to jedynie możliwe, gdy takie postępowanie się toczy i zgodnie z przepisami może być zakończone decyzją merytoryczną. Podobne stanowisko zaprezentowano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2015 r. o sygn. akt II GSK 2472/13. W niniejszej sprawie zapadła, zdaniem Sądu, prawidłowa decyzja o umorzeniu postępowania wobec zaistnienia przesłanki z art. 208 § 1 o.p. w postaci wygaśnięcia rejestracji przedmiotowego automatu. Przywołane orzeczenia są dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.