II SA/Sz 421/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi S M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji nakazującej wykonanie określonych obowiązków I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącej S. M. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komendant Miejski P S P decyzją z dnia [...] w związku z uchybieniami naruszającymi przepisy przeciwpożarowe, opisanymi w protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych w dniu [..] r. w salonie meblowym "", nakazał właścicielowi obiektu: w punkcie pierwszym - wyposażyć budynek w instalację hydrantów wewnętrznych w wężami półsztywnymi w terminie do [...] r. w punkcie drugim - usunąć panele z tworzywa sztucznego stanowiące obudowę klatki schodowej w budynku, lub potwierdzić stosownymi dokumentami, że posiadają one cechę co najmniej trudnozapalności, w terminie do dnia [...] r. Po otrzymaniu upomnienia związanego z niewykonaniem obowiązku wskazanego w punkcie pierwszym decyzji, S. M.-S. pismem z dnia 16 listopada 2015 r. zwróciła się o przesunięcie terminu wykonania instalacji hydrantów wewnętrznych informując, że do budynku nie jest w ogóle doprowadzona woda. W uzupełnieniu żądania, pismem z dnia 30 listopada 2015 r. wskazała, że wnosi o przesunięcie terminu do końca [...] r. z uwagi na konieczność zebrania niezbędnych środków finansowych. Jednocześnie poinformowała, że w tym czasie wystąpi o sporządzenie ekspertyzy technicznej o możliwości zastosowania rozwiązań zamiennych, a następnie zwróci się do organu o ich uzgodnienie. W kolejnym piśmie z dnia 7 grudnia 2015 r. oświadczyła, że zmienia termin wykonania ekspertyzy na dzień [...] r. Decyzją [...] Komendant Miejski PSP, działając na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego zmienił za zgodą strony decyzję z dnia [...] w ten sposób, że w zakresie obowiązku zawartego w punkcie pierwszym decyzji dotyczącego wyposażenia budynku przy w instalacje hydrantów wewnętrznych z wężami półsztywnymi, ustalił nowy termin realizacji obowiązku do r. W odwołaniu od powyższej decyzji S. M.S. zarzucając naruszenie art. 155 k.p.a. oraz art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, wniosła o zmianę decyzji poprzez określenie alternatywnego sposobu zabezpieczania pożarowego wobec wykonania instalacji hydrantowej. Komendant Wojewódzki P. S. P. decyzją z dnia [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 27 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona o fakcie konieczności wykonania instalacji hydrantów wewnętrznych powzięła informację w dniu 14 listopada 2012 r., tj. w dniu, w którym została doręczona decyzja administracyjna z dnia [...] r. Do dnia przeprowadzenia sprawdzających czynności kontrolno-rozpoznawczych strona nie podjęła żadnych działań mających na celu usunięcie przedmiotowej nieprawidłowości. Mimo powyższego organ I instancji przychylił się do wniosku strony i przedłużył termin jego wykonania do dnia 31 lipca 2016 r. Zdaniem organu II instancji, okres przekraczający 3,5 roku jest czasem wystarczającym na wykonanie przedmiotowego obowiązku i daje realną szansę jego wykonania. Nie zgadzając się z decyzją ego Komendanta Wojewódzkiego P S P, S. M.-S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła o jej uchylenie i zasądzenie od organu kosztów postępowania. Strona zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz art. 155 k.p.a. wskazując, że organ w sytuacji gdy budynek pozbawiony jest bieżącej wody, powinien ustalić termin realizacji zaleceń w taki sposób, aby ich wykonanie było możliwe w ramach prowadzonych kompleksowych prac modernizacyjnych budynku i miało wymierny wpływ na poprawę bezpieczeństwa pożarowego. Nadto podniosła, że w podaniu z dnia 7 grudnia 2015 r. wnosiła o zmianę decyzji poprzez określenie alternatywnego sposobu zabezpieczenia pożarowego wobec wykonania instalacji hydrantowej, niecelowej w tych okolicznościach. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej "P.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji pod kątem powyższego kryterium wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego P S P z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego PSP z dnia [...] mocą której dokonano zmiany decyzji nakazającej wykonanie stronie określonych obowiązków. Decyzje te zostały wydane w trybie nadzwyczajnym, uregulowanym w art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej "K.p.a."). W myśl art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z powyższego przepisu wynika, że zastosowanie wskazanego w nim trybu ma na celu wyłącznie zmianę na przyszłość sytuacji prawnej strony, a zatem określone w decyzji uprawnienie lub obowiązek muszą istnieć w dacie dokonywania zmiany. Uwaga ta ma szczególnie doniosłe znaczenie dla decyzji, w których został określony termin dla realizacji przyznanych uprawnień, czy nałożonych obowiązków. Upływ zastrzeżonego terminu skutkuje bowiem brakiem możliwości zmiany takiej decyzji, bez względu na to, którego z elementów rozstrzygnięcia modyfikacja miałaby dotyczyć, tj. czy terminu, czy zakresu obowiązku (uprawnienia). W wyroku z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1406/08 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że art. 155 K.p.a. nie znajduje zastosowania do decyzji terminowej, której ważność wygasła na skutek upływu terminu. Podobny pogląd zawarto również w wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 134/14 oraz z dnia 27 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1800/13 czy WSA z dnia 6 listopada 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 745/15 oraz WSA z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 1028/14 (wyroki dostępne w Internecie). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że decyzją z dnia [...] Komendant Miejski P SP nakazał skarżącej wyposażenie budynku przy w instalację hydrantów wewnętrznych w wężami półsztywnymi do dnia [...] r. Natomiast strona stosowny wniosek o zmianę tej decyzji złożyła w dniu [...], po doręczeniu jej upomnienia. Niewątpliwie zatem w dacie złożenia wniosku, termin do wykonania nałożonych rozstrzygnięciem na stronę obowiązków upłynął, a tym samym brak było podstaw do zmiany tego rozstrzygnięcia. Tymczasem organom obu instancji umknęła ta okoliczność, co skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja dotknięte są wadą rażącego naruszenia art. 155 k.p.a. Z chwilą bowiem gdy upłynął termin do wykonania obowiązków nałożonych ww. decyzją z dnia [...] r., zmiany decyzji w części dotyczącej terminu w oparciu o art. 155 k.p.a. nie można już dokonać. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2002 r. sygn. akt V SA 2998/99, LEX nr 51249). Zdaniem Sądu, opisane uchybienie, jakiego dopuściły się organy I i II instancji, stanowi oczywistą i nie budzącą wątpliwości obrazę prawa, skoro z prostego zestawienia dat i bez głębszej analizy prawnej wynika, że wadliwe zastosowano art. 155 k.p.a. Rażące naruszenie prawa, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi samodzielną przesłankę nieważności decyzji, a zatem decyzje obu organów podlegają z tego powodu wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Co prawda w myśl art. 134 § 2 P.p.s.a., sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, ale zasada ta doznaje ograniczenia w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu, a właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Na zakończenie podkreślenia wymaga, że z uwagi na dostrzeżone przez Sąd z urzędu wady decyzji, zarzuty podniesione w skardze nie mogą zostać poddane merytorycznej ocenie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu będzie uwzględnienie powyższych rozważań i wydanie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł w punkcie pierwszym wyroku o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W punkcie drugim wyroku zasądził na rzecz strony skarżącej od organu odwoławczego, koszty postępowania sądowego w kwocie zł, na którą to składa się: wpis od skargi uiszczony w wysokości zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości zł. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 1 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804)