II SA/Sz 428/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...], Wójt Gminy , wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 2, art. 5 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8, art. 10, art. 18, art. 27, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz.195 ze zm.), zwanej dalej "u.p.p.w.d.", rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, po rozpoznaniu wniosku K. W. z dnia [...] r., odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M.W. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 5 ust. 3 i 4, art.18 ust.1 i 2, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a następnie wskazał, że z uwagi na wpłynięcie wniosku do organu w dniu [...] r. prawo do świadczenia wychowawczego ustala się począwszy od [...] r. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni wynosi [...] zł, co daje kwotę [...] zł na osobę miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe rodziny ([...] zł = [...]zł) o kwotę [...] zł. Wobec powyższego organ stwierdził, iż rodzina nie kwalifikuje się do świadczenia wychowawczego. W odwołaniu od powyższej decyzji K. W. wniosła o jej uchylenie, zarzucając organowi, że dokonał on analizy sytuacji finansowej rodziny jedynie w oparciu o przepis przejściowy art. 48 u.p.p.w.d. i uwzględnił jedynie dochód za [..] r. Organ w żaden sposób nie odniósł się do przedłożonego przez odwołującą się zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodzie za [...]r. oraz zaświadczenia Wójta Gminy o dochodzie z gospodarstwa rolnego za [...]r. Wynika z nich jednoznacznie, że łączny dochód netto w roku [...] wyniósł [...] zł, co daje w przeliczeniu na jedną osobę [...]złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała na zmniejszenie od [...]r. dochodów w działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża, spowodowane, między innymi, zwiększeniem konkurencji i spadkiem zamówień na produkty. Ponadto powołała orzeczenia sądów administracyjnych z których wynika, że utratą dochodu jest także odpadnięcie tylko niektórych źródeł dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." w zw. z art. 18 ust. 1 i 2, art. 48, art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, po rozpatrzeniu odwołania K.W., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przywołał treść przepisów u.p.p.w.d. wskazując, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł (art. 5 ust. 3 ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od [...]r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy [...]. Kolegium stwierdziło, że nie ma żadnych podstaw prawnych, by prawo do świadczenia wychowawczego ustalać od [...] r. (jak żąda zainteresowana), czy od [...] r. (czyli od miesiąca złożenia wniosku) z uwzględnieniem dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym [...] r., nawet gdyby nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu ustawy, gdyż w takiej sytuacji obowiązują przepisy o utracie i uzyskaniu dochodu. Po przytoczeniu definicji utraty dochodu z art. 2 pkt 19 ustawy organ stwierdził, że strona wraz z wnioskiem nie przedłożyła dowodu o wyrejestrowaniu lub zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej od konkretnego dnia, a zatem w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, że nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu ustawy. Kolegium wskazało, że przytoczone przez stronę wyroki dotyczą sytuacji, gdy nastąpiła częściowa utrata źródła dochodu, a nie tylko jego wysokości. W przypadku wnioskodawczyni źródło dochodu pozostaje to samo, dlatego nie ma podstaw prawnych by pomijać dochody osiągnięte w roku [...]. Dochody osiągnięte w roku [...] byłyby pominięte jako dochody utracone w razie wyrejestrowania lub zawieszenia działalności gospodarczej, a w razie podjęcia działalności przyjęty zostałby dochód z pierwszego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym ponownie podjęto działalność gospodarczą (art. 7 ust. 3 ustawy), ale nigdy dochody za rok [...] Natomiast dochód za rok [...]będzie rokiem bazowym dla ustalenia prawa do świadczeń na kolejny okres świadczeniowy przypadający od [...] r. Organ odwoławczy wskazał, że miesięczny dochód na osobę liczony w oparciu o dochody za rok [...] jest bezsporny i wyniósł [...] zł, nie nastąpiła też utrata dochodu polegająca na wyrejestrowaniu lub zawieszeniu działalności gospodarczej, dlatego też, brak jest podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego, z powodu przekroczenia kwoty kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł na osobę w rodzinie. K.W. nie zgadzając się z powyższą decyzją zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M. W., zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od [...] r. w kwocie po [...]zł za każdy miesiąc, zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty, ewentualnie uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną wykładnię art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. oraz naruszenie i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 77 K.p.a. bowiem organ nie dopełnił obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ani obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wraz z pismem procesowym z dnia 16 czerwca 2017 r. K.W. przesłała do akt sprawy, z prośbą o uwzględnienie, następujące załączniki: 1) Zaświadczenie Naczelnika US [...] r.; 2) Zaświadczenie Naczelnika US [...]dnia [...] r.; 3) Zaświadczenie Naczelnika US [...] z dnia [...] r.; 4) Zaświadczenie Naczelnika US [...] z dnia [...] r.; 5) Zaświadczenia Wójta Gminy o posiadanym gospodarstwie i dochodach za rok[...]; 6) Kartę zabiegów z NZF. Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w piśmie skarżącej z dnia 16 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym należy wyjaśnić, że sąd nie przyznaje uprawnień, o które toczy się postępowanie administracyjne, gdyż nie należy to do jego kompetencji. Wobec powyższego sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącej o zasądzenie wypłaty wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga jest zasadna, choć nie z powodów wskazanych przez skarżącą. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Jednakże w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy ([...]r.) do dnia [...] r., rokiem kalendarzowym z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tego świadczenia, jest rok [...] (art. 48 ustawy). Stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy, pojęcie dochodu oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. I tak zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016, poz. 1518 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m. in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W rozpoznawanej sprawie organy rozpoznawały wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M.W. złożony dnia [...] r. Kryterium dochodu [...] zł na osobę w czteroosobowej rodzinie wnioskodawczyni, warunkujące przyznanie omawianego świadczenia, powinno być więc ustalone w oparciu o dochody rodziny za rok [..]. Jednakże decyzja organu pierwszej instancji mimo przytoczenia treści przepisu art. 5 ust. 3 i art. 48 u.p.p.w.d. ustanawiającego tą regulację, nie wyjaśnia czy miesięczny dochód rodziny w kwocie [...] zł jest dochodem za rok [..] r. i przede wszystkim nie wyszczególnia co się na niego składa. Natomiast decyzja organu odwoławczego w żaden sposób nie wskazuje na analizę prawidłowości ustalenia przez organ I instancji miesięcznego dochodu w rodzinie wnioskodawczyni za rok [..] r. Również akta administracyjne sprawy nie dają podstaw do weryfikacji przez sąd przedmiotowej miesięcznej kwoty dochodu rodziny wnioskodawczyni, gdyż dokumentacja dochodów rodziny wnioskodawczyni obejmuje: - zaświadczenie Wójta Gminy z dnia [...] wskazujące, iż A. W. na terenie gminy posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ogółem [..] ha fiz., co stanowi [..] ha przeliczeniowych. Dochodowość roczna z tego gospodarstwa wynosi [..] zł i ustalono ją na podstawie obwieszczenia Prezesa GUS z dnia [...] r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w [..] r. - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 października 2016 r. o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych wystawione na podatnika W. K. wykazujące dochód netto jej małżonka A.W. : [...] zł. Zsumowanie powyższych kwot i podzielenie przez 12 m-cy, po pierwsze nie daje miesięcznej kwoty [...] zł, jak wskazał organ pierwszej instancji. Po drugie, zaświadczenie Wójta Gminy z dnia [...] r. zostało wydane z pracy w gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w [...] r., gdy tymczasem rozpoznając przedmiotowy wniosek organ winien przyjąć dochody za rok [...]r., a więc wyliczenie przeciętnego dochodu z pracy w gospodarstwach rolnych powinno nastąpić na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w [...]r. Po trzecie, zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych nie wskazuje za jaki rok podatkowy zostało wystawione. Organ odwoławczy nie zauważył powyższych nieprawidłowości swoje rozstrzygnięcie opierając jedynie na ustaleniach dokonanych przez organ I instancji. Nadto z wniosku skarżącej z dnia 30 listopada 2016 r. o przyznanie przedmiotowego świadczenia wynika, iż organ I instancji dnia [...], w której również odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na M.W.. Z przedmiotowej decyzji, nadesłanej sądowi przez organ wynika, iż miesięczny dochód rodziny organ ustalił w tym rozstrzygnięciu na kwotę [...] zł (teoretycznie także za [...]r.), również nie wskazując sposobu jego wyliczenia i składowych tej sumy. Budzi więc wątpliwości sądu, czy organ nie rozpoznał dwa razy tej samej sprawy o przyznanie tego samego świadczenia, na to samo dziecko zwłaszcza, że w jednej, jak i w drugiej decyzji nie wskazano za jaki rok faktycznie organ wyliczył dochód rodziny wnioskodawczyni. Przytoczenie w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji art. 48 ust. 2 ustawy, nakazującego uwzględniać przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, dochodów z roku kalendarzowego [...], nie znalazło bowiem odzwierciedlenia w uzasadnieniu faktycznym tych decyzji. Niejasność ustalenia i wyliczenia dochodu rodziny wnioskodawczyni za rok [...], czyni rozpatrywanie kwestii utraty dochodu przedwczesną. Stwierdzone nieprawidłowości świadczą o naruszeniu przez organy reguł postępowania dowodowego, określonych przepisami art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., zobowiązujących organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia całości stanu faktycznego sprawy i następnie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stanowią także o naruszeniu art. 8 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W konsekwencji, ujawnione błędy skutkują naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a., gdyż uzasadnienie w sferze faktów nie odnosi się do wszystkich okoliczności istotnych dla końcowego załatwienia sprawy. Wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o nierzetelnie ustalony dochód rodziny skarżącej za [...]r. stanowi również o naruszeniu przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d. Wskazane naruszenia, zdaniem sądu, miały wpływ na wynik sprawy, zatem obie wydane w sprawie decyzje należało uchylić. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu I instancji będzie, w pierwszej kolejności zbadanie, czy nie zachodzi tożsamość sprawy zakończonej decyzją ostateczną organu z dnia [...] r., a dopiero po uznaniu, że występują przesłanki do wydania decyzji, prawidłowe ustalenie uzyskanego dochodu rodziny skarżącej za rok [...] r. (w sposób nie budzący wątpliwości) po wyczerpującym i prawidłowym ustaleniu jego części składowych, a następnie wydanie rozstrzygnięcia odzwierciedlającego te ustalenia, zgodnego z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.