II SA/Sz 61/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokat J. P. kwotę [...] ([...]) złotych zawierająca należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Starosta P. decyzją z dnia [...] r. Nr[...] , na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) cofnął G. T. uprawnienia kierowcy kat. [...], nr prawa jazdy [...] r. przez Starostę P. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że na skutek wniosku Prokuratora Rejonowego z dnia [...] r. wszczęte zostało postępowanie o skierowanie G. T. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z powyższym Starosta P. w dniu [...] r. pismem znak [...] zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego. Starosta P., decyzją z dnia [...] r., skierował G. T. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy . G. T. nie poddał się badaniom lekarskim i z tego powodu Starosta P. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] cofnął stronie uprawnienia kat. [...] do kierowania pojazdami silnikowymi. Na skutek odwołania wniesionego przez G. T., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...], uchyliło decyzję Starosty P. z dnia [...]r. i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, G. T. poddał się badaniom lekarskim. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Orzeczeniem Lekarskim Nr [...] z dnia [...] r. orzekł o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kat. [...], oraz Orzeczeniem Lekarskim Nr [...] z dnia [...] r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii [...] na okres jednego roku, tj. do [...]r. G. T. odwołał się od Orzeczenia Lekarskiego Nr [...] do Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. które orzeczeniem z dnia [...] r., Nr [...] stwierdziło istnienie u odwołującego się przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii:[...]. W tych okolicznościach organ orzekł o cofnięciu G. T. uprawnienia do kierowania pojazdami powyższych kategorii. G. T. w odwołaniu od decyzji ogniu I instancji kwestionując orzeczenia lekarskie, wniósł o cofnięcie tej decyzji oraz o nakazanie organowi I instancji zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do czasu "zakończenia wszystkich postępowań innych z nim związanych z uwagi na ich wpływ na zasadność wszczęcia jakiegokolwiek postępowania z uwagi m. innymi na naruszenie prawa, w tym świadomą przestępczość". Do odwołania przedłożył opis pisma z dnia [...]r. skierowanego do Rzecznika Praw Pacjenta w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r.,[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania G. T., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Kolegium ustaliło, że w wyniku wniosku Prokuratora Rejonowego z dnia [...]r., G. T. ostateczną decyzją Starosty P. z dnia [...]r. skierowany został na badanie lekarskie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S., pismem z [...]r. poinformował organ I instancji, że w wyniku przeprowadzonego badania lekarskiego u G. T. stwierdzono przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami według kategorii [...] prawa jazdy. G. T. wniósł odwołanie od powyższego orzeczenia o nr [...]r. Na skutek ponownego badania lekarskiego przeprowadzonego w Uniwersy- teckim Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. uprawniony lekarz orzekł o istnieniu u G. T. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii [...] (orzeczenie z dnia [...]). Kolegium podkreśliło, że przepis art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zawiera normę bezwzględnie obowiązującą, co oznacza, iż organ I instancji nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, lecz obowiązany jest wykonać dyspozycję przewidzianą w ustawie, tj. cofnąć uprawnienie do kierowania pojazdem w przypadku stwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych. W ocenie Kolegium, podnoszone w odwołaniu zarzuty dotyczące wydanego orzeczenia lekarskiego pozostają bez wpływu na treść orzeczenia, bowiem orzeczenie lekarskie może kwestionować wyłącznie badany, w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz.15). Strona tryb ten wykorzystała i orzeczenie lekarskie z [...] r. stało się ostateczne. Organ odwoławczy podniósł też, że nie posiada kompetencji do ustalania, ani kontrolowania podstaw wydania "przeciwwskazań" orzeczonych przez lekarza posiadającego uprawnienia do badań lekarskich osób kierujących pojazdami. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wyjaśniło, że organy administracji publicznej są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Związanie ostatecznym orzeczeniem lekarskim, wyklucza ponadto możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy dowodu z opinii biegłego, co do treści zawartych w tym orzeczeniu (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21.05.2008r. sygn. akt. II SA/OL 191/08). Kolegium wyjaśniło dalej, że postępowanie administracyjne dotyczące weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi ze względu na stan zdrowia kierowcy odbywa się dwuetapowo. Najpierw, prowadzone jest postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przez uprawnionych lekarzy, i to na tym etapie strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, może skorzystać z prawa wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego I instancji. Natomiast decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia uprawnionego, wydawana jest w drugim etapie po zakończeniu postępowania diagnostyczno - orzeczniczego, jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Kolegium uznało, że "wszelkie inne postępowania", o których pisze odwołujący się, nie mają znaczenia w sprawie i nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kolegium podniosło też, że uzasadnienie organu I instancji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa, bowiem nie zawiera omówienia stanu prawnego sprawy, a stan faktyczny sprawy opisuje chaotycznie, w sposób niespójny, bez logicznego ciągu. Uchybienia te, nie mają jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, które jest prawidłowo oparte o właściwą podstawę prawną. G. T. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł: 1/ o wszczęcie postępowania w sprawie i o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego; 2/ o stwierdzenie nieważności postępowań prokuratorskich i Starosty P.; 3/ o zasądzenie odszkodowania od prowadzących powyższe postępowania w wysokości ponoszonych kosztów i strat nimi spowodowanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Prokuratura Rejonowa wszczęła postępowanie o sygn. akt [...] na podstawie spreparowanych i wykonanych w drodze przestępstw "opinii", których zaskarżanie zostało uniemożliwione. W następstwie takiego "postępowania" Starosta P. wszczął postępowanie o cofnięcie uprawnień. Prokurator i Starosta P. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze zostali zawiadomieni o wykonaniu "opinii" zaocznie – bez badania skarżącego. "Opinie" te zostały zanegowane przez innych – bardziej światłych, niezależnych specjalistów w czasie późniejszym. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii dwóch niezależnych biegłych z dziedziny psychiatrii i psychologii, w celu weryfikacji "opinii", którymi posługiwano się w postępowaniu, niepowiązanych z tutejszym województwem i apelacją . Pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy w piśmie z dnia [...]r., w wykonaniu prośby skarżącego wniósł: o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych psychiatrów – dwóch niezależnych zespołów pod kierownictwem biegłego lekarza psychiatry prof. dr hab. J. W. oraz dr I. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, przy czym sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy P.p.s.a.), Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co uzasadnia oddalenie skargi. Odnosząc się na wstępie do wniosku o przeprowadzenie, w trybie art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. dowodu z opinii biegłych z dziedziny psychiatrii i psychologii, wskazać należy, że Sąd rozpoznając sprawę bierze pod uwagę jej stan faktyczny i prawnyna dzień wydania decyzji przez organ administracyjny. W związku z tym Sąd nie prowadzi własnego postępowania dowodowego, nie gromadzi dokumentów, nie przesłuchuje świadków, nie przeprowadza dowodu z opinii biegłych. Uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone jest tylko do dowodu z dokumentu zarówno urzędowego jak prywatnego i może być przeprowadzone przez Sąd jedynie wówczas, gdy powstanie konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a ich wyjaśnienie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tych też względów, Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego zgłoszonego w skardze i uzupełnionego w piśmie procesowym z dnia [...]r. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii: [...]. Rozstrzygnięcie tego sporu zależy od oceny roli i charakteru orzeczenia lekarskiego, w oparciu, o które organ cofnął uprawnienia kierowcy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r, Nr 108, poz.908 ze zm.), zgodnie z którym cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi następuje w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Orzeczenie o cofnięciu uprawnień w trybie powyższego przepisu wymagało zatem przez organ ustalenia zaistnienia przesłanki w postaci przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu, trafne jest stanowisko Kolegium zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o związaniu organu właściwego w sprawach kontroli uprawnień do kierowania pojazdami, treścią orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych. Wskazać bowiem trzeba, że orzeczenie takie jest wydawane przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Procedura oceny stanu zdrowia kierowcy ma charakter szczególny, odrębny od procedury administracyjnej i jest prowadzona wyłącznie przez uprawnione osoby (lekarzy z uprawnieniami), co wynika z § 3 ust.1 i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm.). Specjalistyczna wiedza medyczna wymagana do oceny stanu zdrowia jednostki w zakresie istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami oraz szczególny tryb, w jakim to się odbywa, pozwala na stwierdzenia, że przedmiotowe orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 kpa., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta on z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Wyklucza to możliwość poddania treści orzeczenia lekarskiego kontroli organu prowadzącego postępowanie, a w dalszej kolejności sądu. W takiej zaś sytuacji, zarówno organy orzekające w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, jak i kontrolujący je sąd administracyjny związane są takimi ostatecznymi orzeczeniami. Wprawdzie zaświadczenie lekarskie, jako dokument urzędowy podlega, jak każdy dowód, ocenie organu, ale ocena ta nie może polegać na przeciwstawieniu wiedzy organu wiadomościom specjalnym posiadanym przez lekarzy i uzewnętrznionym w treści orzeczenia lekarskiego. Związanie organu wyłącznie treścią takiego orzeczenia, którym w rozpatrywanej sprawie było ostateczne orzeczenie jednostki medycznej II stopnia stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez skarżącego pojazdami powoduje, że poza kompetencjami organu było przeprowadzenie kontroli orzeczeń tych jednostek, w tym także w zakresie prawidłowości przeprowadzenia specjalistycznej procedury medycznej, w wyniku której doszło do wydania przedmiotowego orzeczenia lekarskiego. Reasumując, stwierdzić należy, że orzeczenia lekarskie wydane w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę) w prowadzonym przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2009r., sygn. akt I OSK 840/08, wyrok NSA z dnia 17 marca 2005r., sygn. akt IOSK 1273/04, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt U ISK 251/06, wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011r. sygn. akt I OSK 547/10). W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości stan faktyczny sprawy ustalony w zaskarżonej decyzji w oparciu o prawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy dostrzegając mankamenty uzasadnienia decyzji organu I instancji usunął je, trafnie uznając, że uchybienie wymogom art. 107 § 3 kpa nie miało wpływu na wynik sprawy. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Sąd uznał, że cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, jest zgodne z prawem. Wyjaśnić też trzeba, że sąd administracyjny, jak była już o tym wyżej mowa, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tych względów wnioski skarżącego zawarte w skardze "o stwierdzenie nieważności postępowań prokuratorskich i Starosty P." oraz "o zasądzenie odszkodowania od tych organów", jako nie podlegające kognicji sądu administracyjnego, zostały uznane za bezprzedmiotowe. Z powyższych względów, nie dopatrując się zarzucanego skargą naruszenia prawa, ani nie dostrzegając takiego naruszenia z urzędu, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Wynagrodzenie na rzecz adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy przyznane zostało na podstawie art. 250 tej ustawy.