II SA/Sz 616/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. B. na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta w przedmiocie wpisania w dokumencie prawa jazdy terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności dotyczącej wpisu daty ważności uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii B w rubryce nr 11 dokumentu prawa jazdy nr [...], II. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego T. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną czynnością materialnotechniczną z dnia 17 maja 2022 r. Prezydent Miasta wpisał w rubryce 11 prawa jazdy T. B. (dalej: skarżący) nr [...]/3261 datę ważności uprawnień kat. AM, B, B+E, B1, T – 22 lipca 2030 r. Powyższa czynność podjęta została po złożeniu przez skarżącego wniosku do Prezydenta Miasta o wydanie prawa jazdy w związku z ubieganiem się o uzyskanie dodatkowych kategorii. Do wniosku dołączył m.in. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 22 lipca 2015 r. wymagane zgodnie z art. 11 ustawy o kierujących pojazdami, w którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+T. W pozycji "termin następnego badania" lekarz wpisał datę 22 lipca 2030 r. Jako podstawę prawną badania lekarz wpisał art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600). Skarżący zgłosił się do Urzędu w dn. 26 maja 2022 r. w celu odebrania nowego prawa jazdy. Po weryfikacji danych zawartych na nowowydanym prawie jazdy, skarżący zakwestionował dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu w kolumnie 11 dla kategorii B terminu ważności uprawień. T. B. odmówił odebrania prawa jazdy. W tym samym dniu skarżący złożył w pismo - wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, w którym wskazał na błędne określenie terminu ważności uprawnień dla kat. B., bowiem uprawnienia te zostały przyznane mu bezterminowo, a w nowym dokumencie prawa jazdy błędnie wskazano, iż termin ważności uprawnień upływa dn. 22 lipca 2030 r. W odpowiedzi na wezwanie organ, pismem z dnia 7 czerwca 2022 r., odmówił zmiany daty uprawnień na nowowydanym prawo jazdy argumentując, iż orzeczenie lekarskie nr [...] o braku przeciwskazań do prowadzenia pojazdów, przedłożone przez skarżącego w celu wpisania nowej kategorii B+E w dokumencie prawa jazdy, ma określoną datę kolejnego badania, a tym samym dotyczy nabytych już wcześniej uprawnień kat. B. Pismem z dnia 5 lipca 2022 r. działający w imieniu skarżącego pełnomocnik wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta z dnia 17 maja 2022 r. w przedmiocie wpisania do prawa jazdy terminu ważności przysługujących skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów kat. B. W uzasadnieniu jako okoliczność bezsporną skarżący wskazuje, że dnia 11.07.2000 r. uzyskał prawo jazdy kategorii B, bez jednoczesnego ustalenia daty ważności tego uprawnienia. Żądanie wymiany prawa jazdy było podyktowane zmianą stanu faktycznego związanego z uzyskaniem dodatkowych uprawnień, a organ dokonując kwestionowanego wpisu nie miał prawnych możliwości aby wymieniając prawo jazdy, przy okazji wydawania decyzji o przyznaniu nowych uprawnień, wprowadzić w wymienionym dokumencie prawa jazdy wpis dotyczący okresu ważności praw kategorii B. Organ bowiem nie mógł wykroczyć poza zakres wniosku i tym samym ograniczyć ważność uprzednio nabytych bezterminowo uprawnień. Skarżący nie neguje, że obecnie uzyskana przez niego dodatkowa kategoria prawa jazdy B+E może być objęta okresem ważności, jednak nie powinno to dotyczyć posiadanych uprzednio bezterminowo uprawnień kategorii B. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ przyznał, że w dniu 26 czerwca 2018r. T. B. złożył do Prezydenta Miasta wniosek o wydanie Profilu Kandydata na Kierowcę kategorii B+E. Wraz z wymaganymi dokumentami złożył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 22 lipca 2015r. wystawione przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców. Lekarz stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii: A1, A2, A, AM, B1, B, B+E, T. Termin następnego badania wyznaczył na dzień 22 lipca 2030 r. Zgodnie z pouczeniem zawartym w orzeczeniu lekarskim, cyt. "osoba badana lub podmiot kierujący na badanie lekarskie, którzy nie zgadzają się z treścią orzeczenia lekarskiego, mogą - w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego - za pośrednictwem uprawnionego lekarza, który je wydał, wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego". Zdaniem organu strona miała możliwość wystąpienia z wnioskiem o ponowne badanie, jeżeli nie zgadzała się z treścią powyższego orzeczenia. W dniu 13 czerwca 2022r. skarżący odebrał dokument prawa jazdy kat. AM, B1, B, B+E, T na dokumencie nr [...] na druku nr [...] wydany w dniu 17 maja 2022r. przez Prezydenta Miasta wraz z decyzją zawierającą pouczenie, iż stronie przysługuje prawo do wniesienia odwołania od niniejszej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta Miasta. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 79 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz. U. z 2021r., poz. 1212 z późn. zm) orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie ważności uprawnienia do kierowania pojazdami. Lekarz może z tego uprawnienia nie skorzystać i nie wprowadzać żadnych ograniczeń, co w praktyce oznacza, że nie wyznacza terminu kolejnego badania. Zgodnie z § 10 ust. 3 pkt. 5 i 10a Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 z późn. zm.) data ważności uprawnień ustalana jest przez starostę stosownie do terminów okresowych badań lekarskich. W przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T za datę stosowaną do określania daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. W tym przypadku jest to orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 22 lipca 2015r. z terminem następnego badania 22 lipca 2030 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się zasadna. Wymiana dokumentu prawa jazdy, realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity w brzmieniu z daty podjęcia zaskarżonej czynności: Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm., dalej jako: "ustawa") stanowi czynność z zakresu administracji publicznej - czynność materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta jest kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności - skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień czy też czasowe ich ograniczenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 585/16). Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Na mocy art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej czynności wskazać należy, że skarżący domagał się wydania nowego dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień B+E do kierowania pojazdami. Do wniosku strona dołączyła wymagane przez art. 13 ustawy orzeczenie lekarskie z dnia 22 lipca 2015 r. Ponieważ skarżący ubiegał się o rozszerzenie uprawnień o ww. kategorię, to zobowiązany był uzyskać orzeczenie lekarskie w zakresie tej kategorii. We wniosku skarżący wskazał, że posiada już prawo jazdy kategorii B, załączył też dokument prawa jazdy wydany w dniu 11 lipca 2000 r., z którego wynika, że kategoria B wydana została bezterminowo (w rubryce nr 11 umieszczony został znak "-"). Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w związku z orzeczeniem lekarskim z 22 lipca 2015 r. stwierdzającym brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T oraz uzyskaniem uprawnień do kierowania pojazdami według kategorii B+E, wskazany w orzeczeniu lekarskim termin następnego badania (22 lipca 2030 r.) wiązał Prezydenta Miasta jako organ wydający prawo jazdy także co do pozostałych kategorii, jeżeli skarżący od dnia 11 lipca 2000 r. legitymował się dokumentem prawa jazdy potwierdzającym przysługujące mu uprawnienia kategorii B bezterminowo. Według Prezydenta Miasta, z powyższego orzeczenia lekarskiego wynika ograniczenie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami do 22 lipca 2030 r. co do wszystkich wskazanych w nim kategorii. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się skarżący, wedle którego w zaistniałej sytuacji nabyte uprzednio uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B nie tracą charakteru bezterminowych. W ocenie Sądu w sporze tym rację należy przyznać stronie skarżącej. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. W myśl natomiast art. 18 ust. 1 ustawy, osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu (...), a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, na wniosek osoby uprawnionej, w przypadkach o których mowa w ust. 1, starosta wydaje: 1) wtórnik dokumentu pod warunkiem: a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, b) zwrotu zniszczonego dokumentu; 2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. W przypadku zatem zmiany danych zawartych w dokumencie prawa jazdy organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi. Regulacja ta ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy m.in. w zakresie posiadanych przez daną osobę kategorii uprawnień do kierowania pojazdami. Co do zasady, nowy dokument prawa jazdy wydawany w trybie art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy w odniesieniu do danych, które nie uległy zmianie powinien więc powtarzać zapisy zawarte w wymienianym dokumencie, co dotyczy zwłaszcza już posiadanych przez daną osobę uprawnień do kierowania pojazdami. W sprawie nie budzi wątpliwości, że orzeczenie lekarskie z dnia 22 lipca 2015 r. o braku po stronie skarżącej przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami odpowiada w swej formie wzorowi określonemu w załączniku nr 9 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r., poz. 2213). Wzór ten w pkt 1.1) a) zbiorczo ujmuje kategorie prawa jazdy AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, co pozostaje zbieżne z art. 75 ust. 1 pkt 1 oraz art.76 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym badanie lekarskie jest wykonywane w zakresie uprawnień prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T. We wskazanym orzeczeniu lekarskim jako termin następnego badania wskazano 22 lipca 2030 r. Podstawa do wpisania w dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnień wynika z przepisów rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) tego rozporządzenia, wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w ten sposób, że datą ważności uprawnienia jest najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, (...), przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Jak wynika przy tym z § 10 ust. 3 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia, data ważności prawa jazdy to najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy. W kontekście powyższego organ błędnie wywiódł, że skoro w przedłożonym wraz z wnioskiem o wydanie nowego prawa jazdy (potwierdzającego posiadanie nowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E ) orzeczeniu lekarskim z 22 lipca 2015 r., które było najpóźniejszym w rozumieniu § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) powołanego rozporządzenia, data następnego badania została określona na 22 lipca 2030 r., to prawidłowe będzie wskazanie, że również w zakresie pozostałych kategorii już przez skarżącego posiadanych, datą ważności uprawnień będzie ten dzień. Taki sposób interpretacji tych przepisów, zgodnie z którym określenie "daty ważności uprawnienia" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko nowo nabytych uprawnień, ale również uprawnień nabytych wcześniej bezterminowo, pozostaje jednak w sprzeczności z § 29 ww. rozporządzenia. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z jego ust. 1, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, wg którego w przypadku osób o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie, rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu powinny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, dokument prawa jazdy ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r., Nr 403 poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. Stanowisko Prezydenta Miasta doprowadziło do sytuacji, w której złożenie przez skarżącego wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych i uzyskania dodatkowego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B+E, skutkowało nie tylko wydaniem decyzji zgodnie z wnioskiem, ale także "przy okazji" stało się podstawą do powtórnej weryfikacji nabytych bezterminowo przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Doszło przez to do naruszenia art. 18 ust. 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. W ocenie Sądu, organ nie mógł w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty modyfikować w opisanym zakresie treści wcześniej wydanej decyzji (dotyczącej ww. kategorii), a okres ważności uprawnień mógł ograniczyć tylko w przypadku nowo uzyskanych kategorii B+E. Zaznaczyć należy, że stanowiska podobne do zaprezentowanego powyżej zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1900/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 535/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 572/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 26 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 193/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 718/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 454/22 a także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 98/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Organ powinien mieć na uwadze powyższe rozważania oraz przyjętą przez Sąd wykładnię przepisów, co powinno doprowadzić do wydania skarżącemu prawa jazdy, w którym nie zostanie wpisana data ważności uprawnień kategorii B. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.