II SA/Sz 618/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi E. D. na uchwałę Rady Miejskiej w Karlinie z dnia 29 maja 2009 r. Nr XXXVII/335/09 w przedmiocie sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego E. G. kwotę [...] złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącej z urzędu. Pismem z dnia [...] r. E.D. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] z prośbą o usunięcie ze stanowiącej jej własność działki o nr [...], położonej w obrębie [...], zabudowy ogrodzeniowej jak również zlikwidowanie odpływu kanalizacji deszczowej z sąsiadującej działki nr [...]. E.D. wskazała, że prośby w tym zakresie kierowane do obecnego użytkownika działki nr [...] nie przyniosły pozytywnych rezultatów. Dodała ponadto, że z informacji uzyskanych od zatrudnionych przez nią geodetów wynika, że działka nr [...] to droga gminna, stanowiąca własność Skarbu Państwa. Następnie E.D. skierowała do Burmistrza Miasta i Gminy [...] pismo z dnia [...] r., w którym wyraziła wolę zakupu w całości lub w części, sąsiadującej z jej nieruchomością działki nr [...], obręb [...] gmina [...]. Zaznaczyła przy tym, że działka nr [...] stanowi część ogrodu teraźniejszego jej użytkownika i nie jest wykorzystywana jako dojazd do działki rolnej nr [...]. Pismem z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wezwał M.G. i A.G. do usunięcia, wybudowanego bez zgody właściciela terenu, ogrodzenia na działce [...], obręb [...], usytuowanego wzdłuż działki nr [...] i drogi powiatowej [...]. Organ zwrócił się także do ww. osób o odprowadzanie wód deszczowych z połaci dachowej na teren działek pozostających w ich posiadaniu. W adresowanych do Burmistrza Miasta i Gminy [...] pismach z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. E.D. potrzymała wolę zakupu działki nr [...]. W odpowiedzi na powyższe podania Burmistrz Miasta i Gminy [...] poinformował E.D., że wobec przedmiotowej działki zlecono wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Pismami z dnia [...]r. oraz z dnia [...] r. E.D. ponowiła propozycję zakupu działki nr [...], obręb [...] oraz zwróciła się o udostępnienie drogi dojazdowej do gruntu rolnego położonego za powierzchnią zabudowaną należącej do niej działki. W dniu [...]r. Rada Miejska w [...], na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w związku z art. 231 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), podjęła uchwałę Nr XXXVII/335/09, w sprawie zbycia nieruchomości położonej na terenie Gminy Karlino – obręb Karwin. W myśl § 1 przedmiotowej uchwały Rada Miejska w [...] wyraziła zgodę na zbycie nieruchomości w drodze bezprzetargowej położonej na terenie gminy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha – na polepszenie warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, oznaczonej nr działki [...]. Pismem z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] poinformował E.D. o podjęciu przez Radę Miejską w [...] ww. uchwały z dnia [...] r. Organ gminy wyjaśnił, iż ze względu na to, że część budynku mieszkalnego M.G. i A.G., właścicieli działki nr [...], została usytuowana na działce nr [...], co zostało potwierdzone w wyniku wznowienia granic działki nr [...] zachodzą przesłanki do sprzedaży przedmiotowej nieruchomości na ich rzecz w drodze bezprzetargowej. Organ wyjaśnił także, że działka oznaczona nr [...] stanowiła w przeszłości drogę wewnętrzną, dojazdową do działki nr [...], którą M.G. i A.G. nabyli od Agencji Nieruchomości Rolnych. W związku z podjęciem uchwały z dnia [...] r., E.D. w dniu [...] r. wystosowała do Burmistrza Miasta i Gminy [...] pismo, w którym podniosła, że w jej przekonaniu uchwała ta podjęta została w sposób stronniczy, uwzględniając interesy tylko jednej strony. Tym samym, zdaniem E.D., pozbawiona została ona możliwości użytkowania części gruntu rolnego, stanowiącej jej własność działki nr [...]. E.D. wskazała również, że nie jest prawdą jakoby w czasie wydzielenia geodezyjnego drogi dojazdowej, grunt rolny, dla którego była ona również przeznaczona, tj. działka [...], wchodził w skład gospodarstwa rolnego rodziny G. Podkreśliła, że sporną drogę dojazdową rodzina G. w sposób nielegalny zabudowała domem i ogrodzeniem, korzystając z sytuacji nieużytkowania jej przez właściciela nieruchomości. Zaznaczyła także, że w obecnej sytuacji droga ta stanowi jedyny dojazd do jej gruntu rolnego. Jednocześnie poinformowała, że nie jest zainteresowana kupnem tej działki gruntu, a jedynie możliwością korzystania z niej, zgodnie z przeznaczeniem. W dniu [...]r. E.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Karlinie z dnia 29 maja 2009 r., Nr XXXVII/335/09. W uzasadnieniu skargi E.D. podniosła, że z wyniku przeprowadzonych prac geodezyjnych wynika, że M.G. oraz A.G., ogrodzenie własnej nieruchomości posadowili na jej działce gruntu. Z kolei na drodze gminnej oddzielającej ich posesje, tj. działce nr [...], posadowili oni część budynku mieszkalnego. Skarżąca powtórzyła także zarzut zawarty w piśmie z dnia [...] r., że ww. działka nr [...] stanowi jedyny dojazd do części rolnej jej nieruchomości i w wyniku podjęcia stosownej uchwały pozbawiona została ona możliwości użytkowania tej części gruntu. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w [...] wniosła o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie wskazując, że skarga w sprawie jest niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona z pominięciem warunku uprzedniego, bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Organ zaznaczył również, że skarga jest niedopuszczalna także z tego względu, że skarżąca nie wykazała, że uchwała narusza jej interes prawny, bądź uprawnienie, mające oparcie w konkretnej normie lub normach prawa materialnego. Ponadto, Rada Miejska w [...] podkreśliła, że E.D. była zainteresowana nabyciem nieruchomości nr [...] i w tej sprawie złożyła do Burmistrza Miasta i Gminy [...] wniosek z dnia [...] r. Z uwagi jednak na okoliczność, że część tej nieruchomości została już zabudowana budynkiem mieszkalnym M.G. i A.G. sprzedaż tej nieruchomości w drodze przetargu nie była możliwa. Mogło natomiast nastąpić zbycie tej nieruchomości w drodze bezprzetargowej na rzecz ww. wymienionych – M.G. i A.G., jako właścicieli przyległej działki nr [...], co wypełniało przesłankę z art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt II SA/Sz 1230/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę E.D. uznając, że skarżąca, pomimo wezwania, nie wykazała, iż przed wniesieniem skargi wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lipca 2010 r. (sygn. akt I OSK 1055/10), uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że błędne było stanowisko sądu pierwszej instancji odrzucające skargę E.D. jako niedopuszczalną. Po otrzymaniu ww. postanowienia sprawa została ponownie zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Szczecinie pod sygn. akt II SA/Sz 618/10. Na rozprawie w dniu [...]r., pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na pytanie sędziego sprawozdawcy w przedmiocie posiadania przez skarżącą interesu prawnego w sprawie oświadczył, że nie jest w stanie wykazać interesu prawnego E.D., ale niewątpliwie posiada ona interes faktyczny. Z kolei pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi oraz złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci kopii mapy zasadniczej w skali [...]. Sąd postanowił o dopuszczeniu i przeprowadzeniu dowodu z ww. dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przedmiotem skargi stała się Uchwała Rady Miejskiej w Karlinie z dnia 29 maja 2009 r., Nr XXXVII/335/09 w sprawie zbycia nieruchomości położonej na terenie gminy Karlino – obręb Karwin. Uchwała ta została podjęta z powołaniem się na art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w zw. z art. 231 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.). O dopuszczalności skargi zarówno w sensie przedmiotowym jak i co do spełnienia przez stronę skarżącą wymogów formalnych przesądził Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lipca 2010 r. (sygn. akt I OSK 1055/10) uchylając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt II SA/Sz 1230/09) odrzucające skargę E.D.. Skarga na ww. uchwałę Rady Miejskiej w Karlinie została wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów skargi złożonej w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym koniecznym jest ustalenie, czy strona skarżąca ma interes prawny w żądaniu zbadania legalności kwestionowanej uchwały. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że legitymację do wniesienia skargi daje naruszenie interesu prawnego, a nie faktycznego. Interes prawny strony skarżącej musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Ponadto, naruszenie interesu prawnego musi mieć charakter bezpośredni, konkretny i realny, nie zaś hipotetyczny. Podkreślenia wymaga również to, że uprawnienie wynikające z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, tak więc nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01, Lex 81964, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt IV SA/GL 97/09, Lex 553433). Ponadto, z treści art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że uchwała rady gminy w przedmiocie zbycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym może potencjalnie naruszać interes prawny tylko i wyłącznie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości przyległej (wyrok NSA z 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 159/07, Lex nr 327773). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego do zaskarżenia spornej Uchwały, polegającego na istnieniu związku między tą Uchwałą a jej własną indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z przepisów prawa. Z akt sprawy wynika, iż E.D. nie posiadała jakiegokolwiek prawa, czy to rzeczowego (ustanowionej służebności), czy też wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego do nieruchomości, której dotyczy zaskarżona Uchwała. Przewidziana do zbycia, w drodze bezprzetargowej, działka nr [...] nie stanowiła drogi publicznej. Działka ta nie była również wydzielona z działki [...] celem zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla działki nr [...], która taki dostęp posiadała i posiada nadal bezpośrednio z przylegającej doń działki drogowej o nr [...] (dowód: wyrys z mapy ewidencyjnej – karta [...] akt sądowych; kopia mapy zasadniczej karta [...] akt sądowych). Działka dojazdowa nr [...] została wydzielona celem zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla utworzonej działki nr [...]. W kontekście istnienia interesu prawnego nie może być uznana za skuteczną argumentacja odwołująca się wyłącznie do stanu faktycznego zagospodarowania nieruchomości skarżącej, tj. działki nr [...]. Według wyjaśnień E.D., skarpa osiągająca wysokość [...] m, studnia oraz dwa rosnące drzewa, uniemożliwiają przejazd większych pojazdów na tą część działki, która nadaje się do rolniczego wykorzystania. W ocenie Sądu, sposób zagospodarowania nieruchomości taki jak miejsce posadowienia budynku, umiejscowienie studni, pozostawienie lub niwelacja na działce skarpy, czy też uzyskanie zezwolenia na usunięcie lub przesadzenie drzew zależy od decyzji właściciela podjętych oczywiście w ramach obowiązującego prawa. Fakty te nie tworzą jednak takiego stanu rzeczy, który poprzez powołanie się na nie pozwalałby na wykazanie istnienia legitymacji do skutecznego zaskarżenia Uchwały wyrażającej zgodę na zbycie sąsiadującej nieruchomości, w drodze bezprzetargowej, innym osobom. Na brak interesu prawnego wskazuje również ostateczna, jednoznaczna w swej treści, rezygnacja przez skarżącą z pierwotnego zamiaru nabycia nieruchomości od Gminy (dowód: pismo do Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] – karta [...] akt sądowych). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że E.D. nie wykazała istnienia interesu prawnego, który miałby stanowić podstawę do zaskarżenia kwestionowanej uchwały. Dopiero wykazanie przez skarżącą interesu prawnego pozwalałoby na przeprowadzenie przez Sąd kontroli, czy interes prawny skarżącej został naruszony a następnie do dokonania oceny, czy naruszenie to było niezgodne z prawem. Z tych powodów Sąd skargę oddalił, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej Sąd orzekł w oparciu o art. 250 ww. ustawy i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).