II SA/Sz 641/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia odrzucić skargę. Sygn. akt II SA/Sz 641/11 POSTANOWIENIE Dnia 9 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia 1) odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 października 2011r. odmawiającego zwolnienia skarżącego J. K. od kosztów sądowych, 2) odmówić ustanowienia adwokata. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] wydaną w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, J. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od powyższego postanowienia. W związku z prawomocnym rozstrzygnięciem wniosku o przyznanie prawa pomocy, zgłoszonego w niniejszej sprawie, Sąd zarządzeniem z dnia [...] r. ponownie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł i jednocześnie pouczył, że niewykonanie zobowiązania w terminie 7 dni spowoduje odrzucenie skargi. Przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, została doręczona skarżącemu J. w dniu [...] .(.k... 50 akt sądowych). W takiej sytuacji, siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego upływał skarżącemu z dniem [...] r. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie, w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu sądowego, złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Żądanego wpisu sądowego, określonego w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, skarżący nie uiścił (vide: notatka urzędowa z dnia 3 stycznia 2012r., k.58 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Jeżeli strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne pomimo wezwania sądu nie uiści należnego wpisu, skarga podlega odrzuceniu (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Należy wyjaśnić, iż zasadą ogólną jest, że w przypadku złożenia przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie określonym przez Sąd w wezwaniu do uiszczenia wpisu, skargi nie można odrzucić przed rozpoznaniem wniesionego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy kończy się postanowieniem podlegającym zaskarżeniu zażaleniem. Z chwilą, gdy w danej sprawie w przedmiocie prawa pomocy istnieje już prawomocne postanowienie Sądu, posiada ono wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez sąd normy prawnej. Z mocy tej wypływa obowiązek uiszczenia przez stronę wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania jej do uiszczenia opłaty. Ponowne zatem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym, m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia w tym przedmiocie i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w kolejnym wezwaniu do uiszczenia wymaganego wpisu, jeżeli nie zachodzą okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę (vide postanowienie NSA z dnia 23 marca 2009r., sygn. akt I FZ 60/09, opubl. w Lex nr 565712; postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 252/09, opubl. w Lex nr 552218; postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1349/10, opubl. w Lex nr 663256; postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2011r., sygn. akt II FSK 2274/10, opubl. w Lex nr 742349). W przedmiotowej sprawie skarżący dwukrotnie skorzystał z prawa do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Prawomocne postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych spowodowało konieczność wykonania pierwszego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Podkreślić należy, iż kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł być uwzględniony jedynie na podstawie art. 165 P.p.s.a., czyli w razie zmiany okoliczności, czego jak wynika z treści postanowienia Sądu z dnia 9 stycznia 2012r. w przedmiocie prawa pomocy, skarżący nie wykazał. W takiej sytuacji kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie mógł odnieść skutku w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Tym samym uznać należy, że zakreślony zarządzeniem z dnia 17 listopada 2011 r. termin do uiszczenia wpisu sądowego, upłynął bezskutecznie. Jeżeli zatem wniesiona przez J.K. a skarga podlegała obowiązkowi uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, a skarżący pomimo otrzymania ponownego wezwania do jego uiszczenia, wpisu nie uiścił, to przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak na wstępie. Sygn. akt II SA/Sz 641/11 U Z A S A D N I E N I E J.K. wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 27 czerwca 2011r. do uiszczenia wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi w kwocie 200 zł, wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie nie uzyskują dochodu. Jedynym majątkiem wnioskodawcy jest dom o powierzchni [...] m2. Na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, skarżący podał, że jego żona zlikwidowała działalność gospodarczą i na dowód załączył decyzję z dnia [...] r. . o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Odnośnie legitymowania się przez żonę statusem osoby bezrobotnej, J. [...] oświadczył, że sprawa jest "w trakcie rejestracji w urzędzie pracy". Wnioskodawca przedłożył także kserokopię nakazu płatniczego z dnia [...] r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011 na łączną kwotę [...] zł; przedłożył kserokopię rachunku za prąd na kwotę [...] zł za okres dwóch miesięcy; przedłożył rachunek za telefon i za dostawę internetu na kwotę [...] zł za miesiąc; przedłożył potwierdzenie zamknięcia rachunku bankowego żony; przedłożył zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy, że zarejestrowany jest, jako osoba bezrobotna; przedłożył zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o tym, że nie korzysta z żadnych świadczeń. Postanowieniem z dnia 11 października 2011r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] odmówił J.K. przyznania prawa pomocy, w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. Odnosząc się do niniejszej sprawy referendarz uznał, że złożone przez J.K. a oświadczenia nie mogły zostać uznane za rzetelne, a tym samym nie dawały podstawy do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Referendarz zauważył, że w złożonym oświadczeniu skarżący podał, iż jest osobą bezrobotną bez źródła dochodu. Żadnego dochodu nie uzyskuje również małżonka skarżącego (z dniem [...] r. zlikwidowała działalność gospodarczą). Rodzina skarżącego – jak zauważył referendarz sądowy – nie osiąga żadnego dochodu i w tej sytuacji nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Skarżący przedkłada przy tym rachunki za prąd, internet i telefon miesięcznie. Oprócz tego, rodzina ponosi koszty zakupu podstawowych produktów żywnościowych, bez których normalnie funkcjonowanie jest niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy stwierdził, że brak było podstaw do zwolnienia J.K. a od kosztów sądowych, czyli w takim zakresie, w jakim wnioskodawca tego się domagał. Wobec tego, że skarżący nie wniósł sprzeciwu od opisanego wyżej postanowienia, wywołało ono skutki prawomocnego orzeczenia. Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2011r., Sąd ponownie wezwał skarżącego J.K. a do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu skarżący odebrał w dniu 30 listopada 2011r. (k. 50 akt sądowych). Pismem z dnia 4 grudnia 2011r., J. K. wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który następnie, tj. w dniu 23 grudnia 2011r. /data stempla pocztowego/, skarżący uzupełnił wypełnionym formularzem PPF. W przedmiotowym formularzu PPF skarżący sprecyzował, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z treści uzasadnienia wniosku wynika, że J. K. jest aktualnie zarejestrowany, jako bezrobotny i zaświadczenie o tym, przedkładał wcześniej do akt niniejszej sprawy. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną – U.K. . Według oświadczenia, skarżący jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2, po za tym nie dysponuje żadnym majątkiem, ani oszczędnościami. Z treści oświadczenia wynika ponadto, że rodzina J.K. a nie uzyskuje żadnego dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie rozpoznawany był już wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku rozpoznania wcześniejszego wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 października 2011r. odmówił przyznania skarżącemu J.K. zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych uznając,że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki do przyznania tego rodzaju zwolnienia. Aktualnie J. K. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata. W takiej sytuacji Sąd uznał, że aktualny wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych powinien być rozpatrywany, jako żądanie zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 października 2011r. Zgodnie bowiem z treścią art. 165 P.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do takich postanowień niekończących postępowania w sprawie zaliczane są postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kwestią podstawową wymagającą przesądzenia w przypadku złożenia przez stronę ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w sytuacji istnienia prawomocnego postanowienia w tym przedmiocie, będzie ustalenie, czy nastąpiła taka zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę wydanego wcześniej w sprawie postanowienia. W przedmiotowej sprawie chodziłoby o zmianę postanowienia z dnia 11 października 2011 r. W literaturze i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który należy w pełni podzielić, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10; postanowienie NSA z dnia 18 października 2011r., sygn. akt II GZ 460/11 opublikowane w bazie orzeczeń - orzeczenia.nsa.gov.pl). J.K. składając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy powołał trudną sytuację bytową rodziny (bezrobocie, brak oszczędności i źródeł dochodu). Z informacji zawartych we wniosku oraz wynikających z akt sprawy wynika przy tym, że skarżący jest właścicielem domu jednorodzinnego i rodzina skarżącego pomimo, iż nie posiada żadnego źródła dochodu, to reguluje bieżąco opłaty za utrzymanie tej nieruchomości. W takich okolicznościach - według skarżącego – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest uzasadniony. Powyższe ustalenia doprowadziły Sąd do przekonania, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa wnioskodawcy w istocie nie uległy pogorszeniu w stosunku do tych, które przedstawił w poprzednio złożonym wniosku w sprawie i które zostały przyjęte przy wydawaniu postanowienia z dnia 11 października 2011 r. Skarżący złożył oświadczenia zbieżne w treści z poprzednio składanymi oświadczeniami. Ponadto, pomimo weryfikacji danych zawartych we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskutek której ustalono, że pomimo deklarowanego braku dochodów wnioskodawca (wraz z małżonką), ponosi koszty utrzymania domu, a dowody znajdujące się w aktach sprawy nie potwierdzają także, by małżonka J.K. a posiadała status osoby bezrobotnej, to w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył oświadczenie tożsamej treści. Aktualny pozostaje więc pogląd, że skarżący w złożonym oświadczeniu podaje informacje niepełne, nieodzwierciedlające jego rzeczywistej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu, skarżący przedstawia tylko wybrane przez siebie dane, które mają świadczyć o jego trudnej sytuacji finansowej. J. K. nie przedstawił także nowych dowodów na potwierdzenie, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, ani nie ujawnił innych istotnych okoliczności, uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarżący nie spełnił przesłanki koniecznej do dokonania zmiany rozstrzygnięcia w zakresie kosztów sądowych, zawartego we wcześniejszym postanowieniu. Brak jest również podstaw do uznania zasadności wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. ustanowienia adwokata. Biorąc pod uwagę podane przez J.K. a informacje dotyczące sytuacji majątkowej, rodzinnej i uzyskiwanych dochodów, Sąd uznał, iż nie potwierdzają w dostateczny sposób zasadności żądania wnioskodawcy, o braku środków finansowych na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 165 w związku z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] postanowił jak na wstępie.