II SA/Sz 68/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-05-25
Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Barbara Gebel, Stefan Kłosowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu naprawczym dotyczącym robót budowlanych wykonanych na podstawie uchylonego pozwolenia na budowę, organ może odmówić wydania nowej decyzji o warunkach zabudowy, jeśli inwestor posiada już ostateczną decyzję o warunkach zabudowy dla tej inwestycji?Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w postępowaniu naprawczym, prowadzonym na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, nie ma podstaw do żądania od inwestora przedłożenia nowych warunków zabudowy, jeśli posiada on już ostateczną decyzję o warunkach zabudowy dla danej inwestycji. Dotyczy to sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już wykonane, a nie gdy inwestor dopiero zamierza je realizować. W takim przypadku organ prawidłowo odmawia wydania nowej decyzji o warunkach zabudowy.Stan faktyczny
Inwestorzy uzyskali decyzję o warunkach zabudowy, a następnie pozwolenie na budowę na nadbudowę piętra i zmianę dachu. Pozwolenie na budowę zostało uchylone, a roboty budowlane w zasadzie wykonane. Toczyło się postępowanie naprawcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza ustalającą warunki zabudowy dla tej inwestycji, uznając, że nie można wydać nowej decyzji, gdy inwestycja jest już zrealizowana i nie jest to przypadek legalizacji samowoli budowlanej. Inwestorzy zaskarżyli decyzję SKO, argumentując, że pierwotna decyzja o warunkach zabudowy dotyczyła innej inwestycji, a obecna sytuacja wymaga wydania nowej decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi D. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy oddala skargę.
Po rozpoznaniu wniosku inwestorów D.M. i M.M. z dnia [...], decyzją nr [...], z dnia [...] Burmistrz G. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie piętra wraz ze zmianą konstrukcji dachu z płaskiego na dwuspadowy w istniejącym budynku mieszkalnym jednorodzinnym wraz z instalacjami na terenie działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym nr [...] w G. Przedmiotowa decyzja została wydana dla potrzeb postępowania naprawczego prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G..
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wnieśli A.F. i M.F. Odwołujący się zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez nienależyte rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Zarzucili także ewentualne naruszenie art. 61 ust 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2015 r., poz. 199 ze zm.) poprzez wydanie decyzji o warunkach zabudowy pomimo braku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek. W uzasadnieniu odwołania wskazali w pierwszej kolejności, że dla stanowiącej przedmiot inwestycji nieruchomości istnieje w obrocie ostateczna decyzja o warunkach zabudowy z dnia 22 maja 2007 r. (WOAŚ-AM/7331/178/2007), na podstawie której została wydana na rzecz inwestorów decyzja Starosty G. z dnia [...], nr [...], o pozwoleniu na budowę. W oparciu o powyższe decyzje inwestorzy zrealizowali przedmiotową decyzję w całości w [...] r. Następnie decyzja o pozwoleniu na budowę została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, a zrealizowane w oparciu o nią roboty budowlane zostały uznane za samowolę budowlaną. Obecnie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w G. toczy się postępowanie naprawcze. Odwołujący się podkreślili, że postępowanie to powinno być prowadzone w oparciu o decyzję ustalającą warunki zabudowy z dnia [...].
Ponadto odwołujący się zarzucili, że pomimo złożenia nowych dowodów, organ nie zawiadomił ich o możliwości zapoznania się z nowym projektem decyzji i nie zapewnił prawa wypowiedzenia się co do całego materiału faktycznego. Wskazali, że stanowiąca przedmiot decyzji inwestycja nie spełnia warunku "dobrego sąsiedztwa", gdyż nie jest zgodna z zabudową sąsiednich działek, na których posadowione są budynki mieszkalne z dachem płaskim lub stromym wielospadowym, o prostopadłym układzie kalenicy głównej do ul. [...] lub równoległym do ul. [...]. Co więcej pozostawienie kąta nachylenia dachu 26 stopni z uwagi na bliską odległość od działki nr [...] w dalszym ciągu będzie stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa i naruszać interes osób trzecich.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], numer [...], po rozpoznaniu odwołania A.F. i M.F. uchyliło zaskarżoną decyzję i odmówiło ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie piętra wraz ze zmianą konstrukcji dachu z płaskiego na dwuspadowy w istniejącym budynku mieszkalnym jednorodzinnym wraz z instalacjami na terenie działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym nr [...] w G..
Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z art. 59 ust 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Z przepisu powyższego jednoznacznie wynika, iż decyzję o warunkach zabudowy wydaje się dla przyszłej, planowanej inwestycji polegającej na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu robót budowlanych, ewentualnie polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Powszechnie w orzecznictwie sądowym i administracyjnym przyjmuje się, że decyzja o warunkach zabudowy może być również wydana w procesie legalizacji samowoli budowlanej, na potrzeby wykazania zgodności nielegalnie wybudowanego obiektu z zasadami zagospodarowania terenu. Inwestor może wykazać w postępowaniu dotyczącym samowolnie postawionego obiektu budowlanego decyzją o warunkach zabudowy, że obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa, został postawiony na terenie, na którym dopuszczalna jest tego rodzaju zabudowa (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21.10.2009 r. sygn. akt. II SA/Gd 124/09). Pogląd taki prezentowany jest w kontekście ogólnej zasady potwierdzającej słuszne co do zasady stanowisko, iż nie można ustalić stosowną decyzją warunków zabudowy dla inwestycji już faktycznie zrealizowanej - nie może znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy decyzja ta jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowego postępowania Kolegium uznało, że w pierwszej kolejności należy ocenić, czy zrealizowane przez inwestorów przedsięwzięcie budowlane, co do którego toczy się postępowanie przed organem nadzoru budowlanego stanowi samowolę budowlaną legalizowaną przez wnioskodawców, dla której powinna zostać wydana decyzja o warunkach zabudowy stwierdzająca zgodność nielegalnie wybudowanego obiektu z zasadami zagospodarowania terenu.
Kolegium podkreśliło, że w samym wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na wykonaniu robót budowlanych dot. nadbudowy piętra wraz ze zmianą konstrukcji dachu z płaskiego na dwuspadowy o min. spadku połaci dachu 26° i max do 45° w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, wolno stojącym, oraz instalacjami: elektryczną co., gazową i wodno-kanalizacyjną położonym przy ul. [...] w G., na terenie działki nr [...], w obrębie geodezyjnym nr [...] miasta G., inwestorzy oświadczyli, że dla wnioskowanej działki Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. w związku z postępowaniem naprawczym wydał decyzję z dnia [...] znak [...]. Wnioskodawcy dołączyli wskazaną decyzję do wniosku.
W toku postępowania natomiast, oraz następnie wraz z odwołaniem, strona postępowania (obecnie odwołujący się) złożyła do akt sprawy kopie wydawanych przez organy nadzoru budowlanego wobec wnioskodawców decyzji, z których wynika, iż toczące się przed tymi organami postępowanie nie jest legalizacją samowoli budowlanej, lecz postępowaniem tzw. naprawczym, zmierzającym do umożliwienia inwestorowi usankcjonowania robót budowlanych przeprowadzonych w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, która następnie została usunięta z obrotu prawnego. Powyższe potwierdza również uzasadnienie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], gdzie organ ten stwierdził jednoznacznie, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Burmistrza Gminy G. z dnia [...] znak: [...], ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie piętra i zmianie konstrukcji dachu przedmiotowego budynku mieszkalnego. Zatem nie ma potrzeby wzywać inwestorów o wydanie rozstrzygnięcia przez Burmistrza G. w tym przedmiocie. Organ odwoławczy nadzoru budowlanego stwierdził więc w sposób kategoryczny, iż w postępowaniu naprawczym, w przedmiotowej sprawie (gdzie wnioskodawcy posiadają ostateczną decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie budynku mieszkalnego i zmianie konstrukcji dachu) nie jest potrzebna nowa decyzja o warunkach zabudowy, gdyż inwestor posiada ważną decyzję ustalającą warunki zabudowy robót budowlanych, poprzedzającą uchylone pozwolenie na budowę.
W ocenie Kolegium, zauważyć należy - i oddać rację odwołującym - iż postępowanie naprawcze stanowi odrębny rodzaj postępowania, regulowany przepisami art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, wynikający ze szczególnej sytuacji, w której inwestor prowadzi budowę na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która w późniejszym czasie zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego powodując, że roboty te są wykonane w istocie bez decyzji zezwalającej na nie. Różnica pomiędzy postępowaniem naprawczym a postępowaniem legalizacyjnym polega jednak na tym, że w przypadku tego pierwszego w chwili przystąpienia do wykonywania prac inwestor legitymuje się ważnym pozwoleniem na budowę, podczas, gdy przy samowoli budowlanej inwestor wykonuje roboty budowlane bez jakichkolwiek pozwoleń.
W przedmiotowej sprawie bez wątpienia wnioskodawcy są uczestnikami postępowania naprawczego, o czym świadczą dowody przywołane powyżej. Postępowanie to nie zmierza do legalizacji samowoli budowlanej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Wnioskodawcy nie kwestionowali również w toku całego postępowania, że po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę funkcjonuje ostateczna decyzja ustalająca warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Tym samym, zgodnie z poglądem prawnym przedstawionym na wstępie niniejszej decyzji, dla istniejącego już obiektu nie można wydać decyzji o warunkach zabudowy.
Zdaniem organu, jak wskazane zostało powyżej, od sytuacji legalizacji samowoli budowlanej odróżnić należy sytuację, gdy obiekt budowlany zrealizowany został na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie). Wówczas nie można uznać, że obiekt budowlany został realizowany w warunkach samowoli budowlanej, do której zastosowanie ma przepis art. 48 Prawa budowlanego. Stąd też, w tego rodzaju sytuacji nie ma podstaw do zastosowania trybu wynikającego z art. 48 Prawa budowlanego. Legalizacja takiego obiektu możliwa jest jednak wówczas na podstawie przepisów art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Przepisy te, odmiennie niż art. 48, nie uprawniają organu nadzoru budowlanego do zobowiązania inwestora do złożenia w toku postępowaniu legalizacyjnego decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji, co do której prowadzone jest postępowanie legalizacyjne. To oznacza, że brak jest przepisu pozwalającego wydać w takiej sytuacji decyzję o warunkach zabudowy. Uznać zatem należy, że decyzja o warunkach zabudowy nie może być wydana dla inwestycji, która podlega legalizacji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane (tak również wyrok NSA w Warszawie z dnia 16.09.2010 r. sygn. akt II OSK 1451/09). Powyższe prowadzi do wniosku, że organ pierwszej instancji, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył art. 59 ust 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wobec tego koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej, a wobec faktu, iż nie było potrzeby prowadzenia ponownie postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia sprawy, zdaniem Kolegium, możliwym stało się wydanie orzeczenia reformatoryjnego przez organ odwoławczy.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez D.M. i M.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili:
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7 oraz art. 77 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego i w konsekwencji nienależyte rozpoznanie sprawy i pominięcie okoliczności związanych z decyzją określającą warunki zabudowy z dnia [...], która dotyczyła innej inwestycji z uwagi na parametry w niej wskazane,
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 8 oraz 9 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie skarżących do organów w wyniku zaniechania wyjaśnienia intencji strony, co skutkowało brakiem rozpoznania rzeczywistych jej intencji oraz zaniechanie informowania strony, o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących jej postępowania, które to naruszenie doprowadziło do niekorzystnego rozstrzygnięcia, naruszającego w sposób rażący interes strony,
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 59 ust 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez chylenie decyzji Burmistrza Gminy G. o warunkach zabudowy i odmowę ustalenia warunków zabudowy, wobec stwierdzenia braku podstaw do jej wydania w sytuacji, kiedy istnienie wcześniej wydanej decyzji o warunkach zabudowy nie wyklucza wydania następnej decyzji, a jedynie obliguje organ do zbadania rodzaju inwestycji, której dotyczy decyzja (a uprzednio wniosek o jej wydanie), czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaniechało.
Z ostrożności, zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili także naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez zaniechanie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji kiedy pozostawały do wyjaśnienia istotne okoliczności sprawy mające wpływ na treść jej rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o:
uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,
o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Skarżący stwierdzili, że z rozstrzygnięciem organu nie sposób się zgodzić. Organ pominął całkowicie okoliczności przedmiotowej sprawy związane z przebiegiem postępowania dowodowego przed Burmistrzem Gminy G., co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego ustalenia, iż ponowna decyzja o warunkach zabudowy wydana została z naruszeniem przepisów prawa.
Decyzja Burmistrza G. z dnia [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy dotyczy inwestycji polegającej m.in. na zmianie konstrukcji dachu określała parametry inne niż te, które wskazane są w decyzji Burmistrza G. z dnia [...]. Analiza obu decyzji wskazuje, iż dotyczą one różnych inwestycji. Wskazać należy, iż po wydaniu pierwszej decyzji, na skutek zgłaszanych przez uczestników wątpliwości, skarżący dostosowywali inwestycję do wymogów, jakie nakładał na nich organ, doprowadzając ją tym samym do stanu zgodnego z prawem. Z uwagi na powyższe należy wskazać, iż istniejące w obrocie decyzje dotyczą innych inwestycji, na co wskazują parametry w nich wskazane. Parametry, bowiem określają zamierzenie budowlane, jakie inwestor ma zrealizować, jeśli chodzi o rodzaj inwestycji i jej parametry. O znaczeniu jakie mają parametry dla skonkretyzowania inwestycji oraz odnośnie charakteru jaki ma decyzja o warunkach zabudowy wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 06 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1827/10. Zgodnie ze stanowiskiem sądu organ administracji traci możliwość ustalenia warunków zabudowy w sytuacji ustalenia, że wyniki przeprowadzonej analizy cech zabudowy i zagospodarowania terenu w sposób istotny odbiegają od parametrów określonych we wniosku. Określenie warunków zabudowy w takim przypadku nie byłoby zmodyfikowaniem, czy też doprecyzowaniem parametrów zawartych we wniosku, lecz orzeczeniem w przedmiocie innej inwestycji niż projektowana przez inwestora (podkreślenie autora skargi).
Skarżący podkreślili, że decyzja o warunkach zabudowy nie ma charakteru konstytutywnego, a jedynie deklaratoryjny w tym znaczeniu, że określa warunki realizacji projektowanego zamierzenia inwestycyjnego. Orzekając w sprawie o ustalenie warunków zabudowy organ administracji nie dysponuje "luzem decyzyjnym" uprawniającym do określenia warunków zabudowy, co prawda zgodnie z wynikami analizy, lecz sprzecznie z wnioskiem i wbrew oczekiwaniom inwestora wynikającym z wniosku.
Faktem jest, iż na mocy decyzji z dnia [...] inwestorzy otrzymali warunki zabudowy. Jednakże w późniejszym czasie pozwolenie na budowę oraz projekt budowlany nie zostały zaakceptowane przez Starostę G., co obligowało skarżących do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W związku z tym niewątpliwie zmieniły się okoliczności dotyczące inwestycji.
Skarżący wskazali, iż zgodnie z poglądem judykatury również podmiot, któremu wydano decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania dla danego terenu, ma prawo ponownie ubiegać się o wydanie tego rodzaju decyzji w odniesieniu do tego samego terenu, pod warunkiem, że wniosek dotyczyć będzie innej inwestycji. Wydanie kolejnej decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe do czasu, gdy nie zostanie wydana decyzja pozwolenie na budowę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2409/12).
W tej kwestii wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uznając, iż podmiot, któremu wydano decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania dla danego terenu, ma prawo ponownie ubiegać się o wydanie tego rodzaju decyzji w odniesieniu do tego samego terenu, pod warunkiem, że wniosek dotyczyć będzie innej inwestycji. Nie ma też przeszkód, aby wnioskodawca z tego rodzaju wnioskami wystąpił równocześnie i żeby dotyczyły one tego samego terenu, z tym że nie tych samych inwestycji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 562/13)
Zdaniem skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało pobieżnej i niewyczerpującej analizy materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do nierzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Fakt, iż istniała decyzja o warunkach zabudowy dotycząca nieruchomości skarżących, zobowiązywał organ do zbadania treści tej decyzji i ustalenia czy pomiędzy tą decyzją, a decyzją z dnia [...] zachodzi pełna tożsamość. Jednocześnie wskazać należy, iż skarżący obecnie złożyli wniosek o wygaśnięcie decyzji z dnia [...], z uwagi na jej bezprzedmiotowość, a wygaśnięcie jest uzasadnione słusznym interesem strony.
W piśmie procesowym z dnia [...] uczestnicy postępowania A.F. i M.F. wnieśli o oddalenie skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
W dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwanej dalej "u.p.z.p.", brzmiał:
"1. Zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku.
2a. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, budowa obiektów budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a i 2b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
3. W przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości:
1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo
2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania."
Jak z powyższego wynika ustalenie warunków zabudowy jest niezbędne dla każdego zamierzenia powodującego zmianę zagospodarowania terenu polegającą na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także polegającą na zmianie przeznaczenia terenu niewymagającej pozwolenia na budowę, czy na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, oczywiście z wyjątkami wymienionymi w art. 59 u.p.z.p. W oparciu o powyższy przepis orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowało pogląd, że nie można ustalić decyzją warunków zabudowy dla inwestycji już faktycznie zrealizowanej, chyba że decyzja taka jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej.
Dla przypomnienia należy wskazać, że skarżący uzyskali warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie piętra wraz ze zmianą konstrukcji dachu w budynku mieszkalnym (decyzja z [...]) oraz decyzję o pozwoleniu na budowę (z [...]), a następnie została stwierdzona nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę (decyzja z [...]). Prace budowlane w zasadzie zostały wykonane i obecnie toczy się postępowanie naprawcze.
Skład sądu orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do tej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, wedle której w przypadku legalizacji samowoli budowlanej prowadzonej w trybie określonym w art. 48 i art. 49b ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz.290) niezbędne jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, natomiast postępowanie naprawcze prowadzone w oparciu o art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane nie daje podstaw do żądania przedłożenia przez inwestora nowych warunków zabudowy (patrz: wyrok NSA sygn. akt II OSK 1725/09, II OSK 1451/09, wyrok WSA II SA/Go 623/12, II SA/Gl 961/14).
Skoro organ prowadzący postępowanie naprawcze nie ma podstaw do żądania nowych warunków zabudowy (i decyzji takiej nie żądał – postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] numer [...]), mamy do czynienia z już wykonanymi pracami budowlanymi a nie z zamiarem realizacji inwestycji, sąd podzielił stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji o braku podstaw do wydania nowej decyzji o warunkach zabudowy w oparciu o art. 59 u.p.z.p.
W ocenie sądu, ogólna zasada, że inwestor może ubiegać się o ustalenie warunków zagospodarowania danego terenu nawet kilkakrotnie przedstawiając we wnioskach różne warianty zamierzenia inwestycyjnego, w niniejszej sprawie nie może być zastosowana, ma ona bowiem zastosowanie jedynie do zamierzeń inwestycyjnych, a nie do inwestycji już zrealizowanych.
Reasumując, sąd stwierdził, że Kolegium orzekając w niniejszej sprawie właściwie uznało zebrany materiał dowodowy za wystarczający i właściwie go oceniło, a w konsekwencji wydało decyzję zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło