II SA/Sz 72/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., [...] w przedmiocie zwrotu wydatków z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej p o s t a n a w i a: 1/ umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2/ odmówić ustanowienia adwokata. M. W. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni [..] m2 o wartości ok. [..] zł, spółdzielczą własność prawa do garażu o powierzchni [..] w udziale ¼, samochód. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [..] zł i składa się na niego emerytura wnioskodawcy w wysokości [..] zł oraz emerytura jego żony w kwocie [...] zł. W motywach wniosku skarżący podniósł, że obecnie dysponuje skromnym dochodem, ponieważ w ostatnich latach poczynił inwestycje, które wymagały dużych nakładów finansowych. Chcąc pomóc córce najpierw kupił jej mieszkanie, a następnie mieszkanie. Na obydwa mieszkania zaciągnął kredyty w banku – na pierwsze w wysokości [..] na drugie [...] zł oraz zapożyczył się u rodziny. W mieszkaniach tych przeprowadził remonty i wyposażył je w niezbędne sprzęty. Od. opiekuje się wnukiem, którego odwozi do szkoły oraz opłaca zajęcia w judo i pływalnię. Ponadto od [...]r. skarżący jest pod stałą opieką kardiologa, koszty zakupu lekarstw wynoszą miesięcznie ok. [...]zł. Poza okresem wakacyjnym u wnioskodawcy zamieszkuje jego matka Z. W., którą się opiekuje i która jest na jego utrzymaniu. W dalszym ciągu skarżący płaci za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej[...] zł miesięcznie. We [...] skarżący złamał kostkę stawu skokowego i uszkodził wiązadło trójgraniaste, a skóra kończyny jest w złym stanie, co uniemożliwia mu podjęcie rehabilitacji. Powyższe problemy zdrowotne spowodowały dodatkowe koszty związane z zakupem lekarstw w wysokości ok. [...]zł miesięcznie. Dalej wnioskodawca przedstawił zobowiązania i stałe wydatki, które obejmują: czynsz za mieszkanie plus fundusz remontowy – [..] zł, czynsz za garaż – [..] zł, rata kredytu z odsetkami – [..] zł, rata kredytu z odsetkami – [..] zł, składka na ubezpieczenie NSZZP KMP – [..] zł, składka członkowska NSZZP KMP – [..] zł, TV satelitarna – [..] zł, prąd – [..]zł, telefon komórkowy – [..], internet – [..] zł, dopłata za pobyt rodziny w DPS – [..] zł, opłata za lekarstwa stałe – [...] zł, udział wnuka w zajęciach judo i pływania –[...] zł, utrzymanie samochódu i zakup paliwa – [..] zł. Do formularza skarżący załączył dokumenty z banku potwierdzające spłaty zaciągniętych kredytów, dowód potwierdzający dokonanie opłaty składki członkowskiej i opłaty za antenę satelitarną, dowód opłaty za energię elektryczną, internet, telefon, faktury za zakup lekarstw średnio na kwotę [...] zł, polecenia wpłaty kwoty [...] na rzecz E. W. z [..]., - [...] z., - [..] ze [..]., karty informacyjne leczenia szpitalnego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Zgodnie natomiast z art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na względzie, że w niniejszej sprawie skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt a P.p.s.a. spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części wniosku dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Uwzględniwszy treść przywołanych przepisów i konfrontując je z przedstawionym przez skarżącego stanem majątkowym referendarz sądowy uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że wnioskodawca wraz z małżonką dysponują miesięcznie niemałą kwotą [...] zł – emerytura skarżącego [...] zł, emerytura jego żony [...] zł. Odnosząc się do wskazywanych przez skarżącego miesięcznych wydatków wyjaśnić należy, że oceniając spełnienie przesłanek udzielenia prawa pomocy należy brać pod uwagę wyłącznie wydatki, które są niezbędne dla utrzymania. Wskazywanych przez skarżącego kosztów utrzymania garażu, opłaty składek członkowskich, czy opłat za zajęcia dodatkowe wnuczka trudno uznać za koszty niezbędnego utrzymania skarżącego. Żądania przyznania prawa pomocy nie uzasadnia również posiadanie i spłata przez wnioskodawcę kredytów na zakup i remont dwóch mieszkań dla córki. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania (postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 55/10). Przywołać również należy stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1202/13 zgodnie z którym skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych. Sąd podkreślił przy tym, iż koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zatem zaciągnięte przez skarżącego kredyty na zakup mieszkań dla córki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, mając na uwadze wysokość miesięcznych dochodów skarżącego oraz wysokość kosztów niezbędnego utrzymania wynoszących ok. [...]zł (czynsz za mieszkanie, opłaty za prąd, internet, telefon, tv satelitarną, lekarstwa, pobyt matki w DPS) nie stwierdzono uzasadnionych podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku w przedmiocie ustanowienia z urzędu profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe byłoby nieuzasadnione po pierwsze z uwagi na przedstawioną sytuację materialną wnioskodawcy, a po drugie udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest niezbędny. Należy wskazać, że zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 8 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 70/13 referendarz sądowy (sąd) decydując odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, winien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych. Otóż zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. wymóg posiadania profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu kończącego postępowanie lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i kontroluje sprawę w jej całokształcie. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., art. 249a i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak sentencji.