II SA/Sz 825/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-12-01
Skład orzekający: Barbara Gebel, Marzena Iwankiewicz, Stefan Kłosowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej, która w chwili jej wydania nie posiadała już przymiotu strony, jest decyzją nieważną?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej, która w chwili jej wydania nie posiadała już przymiotu strony, jest obarczona wadą nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jest to rażące naruszenie prawa, które nie podlega konwalidacji i skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji przez sąd administracyjny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ZWINB) nakazującej wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. ZWINB uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca A. S. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie Konstytucji. WSA stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona wydana wobec osoby zmarłej (M.S.), który zmarł przed jej wydaniem.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. S. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W decyzji z dnia [...]., wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2,
art. 52 w zw. z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U.
z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005r. Nr 163 poz. 1364) ust. 2 pkt 3 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy prawo budowlane (Dz. U. z 2004r. Nr 93 poz. 888) oraz art. 104 K.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał współwłaścicielce budynku mieszkalnego, położonego w [...], M.W. wykonanie w terminie do [...] następujących czynności.
1. przedłożyć zaświadczenie potwierdzające, że przedmiotowa zmiana sposobu użytkowania była zgodna z ówcześnie obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...],
2. przedłożyć inwentaryzację architektoniczno – budowlaną wykonanych robót budowlanych, sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia /budowlane i aktualne zaświadczenie o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego – 2 egz.
3. przedłożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (w tym zgodę współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości),
Z ustaleń organu I instancji wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po otrzymaniu pisma A. i M.S., zam. przy
ul. [...], z dnia [...]. z informacją o samowolnie wykonanych robotach budowlanych przez M.W., polegających na wydzieleniu ze wspólnego korytarza i klatki schodowej na [...] piętrze budynku mieszkalnego przy ul. [...], pomieszczenia łazienki i toalety,
w których podłączono armaturę łazienkową, podłączono piec [...] oraz zamontowano [...] pary drzwi, przeprowadził w dniach [...]. wizję lokalną i sporządził protokoły z oględzin ww. nieruchomości. Następnie na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane wydał postanowienie z dnia [...]., w którym nakazał przedłożyć ocenę techniczną zabudowanej w części klatki schodowej poddasza pomieszczeniem łazienki i przedsionka w budynku mieszkalnym w [...] wykonaną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i wpisanej na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego w terminie do [...].
Na postanowienie to zażalenie wnieśli A. i M.S.
W skutek rozpatrzenia zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] uchylił ww. postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i ustalił termin wykonania określonych obowiązków do dnia [...]., utrzymując w mocy pozostałą część postanowienia.
Zobowiązana, M.W., przedłożyła wymaganą ww. postanowieniem opinię techniczną, po zbadaniu, której organ powiatowy wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...]., w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52 w zw. z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005r. Nr 163, poz. 1364), art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2004r. z Nr 96, poz. 888).
Odwołanie od decyzji złożyli współwłaściciele ww. budynku mieszkalnego A. i M.S. zamieszkali w lokalu mieszkalnym nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili błędną datę wykonania zabudowy klatki schodowej, montażu urządzeń technicznych na strychu oraz treści przedłożonej oceny stanu technicznego wykonanych robót budowlanych. Skarżący wskazali, iż organ w zaskarżonej decyzji uznał początek lat [...] - tych za datę wykonania przedmiotowych robót budowlanych przez R.J., pomimo, iż w protokole z oględzin z dnia [...] r. oraz w piśmie PINB z dnia [...] wskazano koniec lat [...]. Nie zgodzili się z zapisem w opinii technicznej, iż właścicielem przedmiotowej klatki schodowej prowadzącej na [...] kondygnację jest tylko M.W. wskazując, że skarżący są współwłaścicielami tego budynku.
Podnieśli, iż organ powiatowy podczas przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin odmówił wpisania do protokołu informacji, że na strychu ww. budynku znajdują się urządzenia techniczne - przyłącze kablowe ZK, obsługujące ich mieszkanie, otwory wycierowe do czyszczenia i okresowej kontroli przewodów kominowych. Skarżący nie zgodzili się z treścią protokołu z dnia [...] r. z przeprowadzonych oględzin poddasza i łazienki, z którego wynika, że współwłaściciel lokalu nr [...] wyłączył naczynie zbiorcze z użytkowania. Według skarżących w większym stopniu, ze względu na koszty, jest użytkowane ogrzewanie grawitacyjne i wobec czego naczynie zbiorcze nie może być odłączone.
Skarżący wskazali, że zobowiązana przedłożyła ocenę techniczną w siedzibie organu powiatowego w dniu [...] r., tj. po wyznaczonym terminie. Opinia ta posiada błędy, jest niezgodna ze stanem faktycznym, które skarżący wytknęli w piśmie z dnia [...] r.
Odwołanie od ww. decyzji wniosła także współwłaściciel ww. budynku mieszkalnego M.W., zamieszkała w lokalu mieszkalnym nr [...]. Skarżąca przytoczyła przebieg całego postępowania przeprowadzonego przez PINB
w przedmiotowej sprawie. Podniosła, iż przedmiotową łazienkę wykonali jej dziadkowie na początku lat [...] a skarżąca od [...] r. jest współwłaścicielką ww. budynku, dlatego nie powinna odpowiadać za coś czego nie wykonała. Lokal mieszkalny skarżącej oraz przedmiotowy aneks łazienkowy tworzy jedną całość. Zabudowa łazienki jest lekka bezpieczna, nie stwarza żadnego zagrożenia i jest z korzyścią dla budynku, w którym nie występuje ani pleśń ani wilgoć, gdyż budynek jest ocieplony. Dodała, że państwo S. zostali współwłaścicielami ww. budynku w [...] r. i akceptowali zastany wówczas stan faktyczny, tj. istniejącą już łazienkę.
Skarżąca podniosła, iż przedłożyła, wymaganą postanowieniem z dnia [...] r., opinię techniczną z kompletem wymaganych dokumentów, którą organ powiatowy udostępnił A. i M.S., bez jej zgody. Jak twierdzi skarżąca Państwo S. powinni mieć możliwości tylko wglądu do tej dokumentacji, która jest jej własnością, z możliwością sporządzenia z niej tylko notatek.
Ponadto skarżąca wskazuje, iż organ błędnie zobligował ją do przedłożenia określonych dokumentów w terminie do dnia [...] r. zamiast do dnia [...]. oraz podkreśliła, iż organ powiatowy nie powinien zobowiązywać jej do przedłożenia zgody pozostałych współwłaścicieli ww. nieruchomości, na wykonanie przedmiotowego aneksu łazienkowego, gdyż w piśmie z dnia [...] r. uznali oni, że sprawa zajęcia klatki schodowej na cele mieszkaniowe ich nie interesuje. Poza tym organ mógłby żądać zgody współwłaścicieli w przypadku, gdyby skarżąca zamierzała wykonać taką łazienkę, a nie w przypadku gdy ona już istnieje. Przy tym skarżąca powołała się na postanowienie niniejszego organu z dnia [...] r., w którym stwierdził, iż organy nie są uprawnione do badania prawa własności, gdyż jest to sprawa cywilna.
W dodatku w przedmiocie likwidacji aneksu łazienkowego Sąd Rejonowy prowadzi sprawę sygn. akt [...] z powództwa A. i M.S.
Ponadto skarżąca wyjaśniła, iż państwo S. prowadzą na wspólnej nieruchomości działalność usługową - sprzedaż artykułów, tj. [...], która to działalność jest uciążliwa, dlatego wielokrotnie interweniowała policja i straż miejska. Sąsiedzi wybudowali także samowolnie [...] przybudówki, wiatę, które zastawiają drogę przeciwpożarową. W jednej przybudówce znajduje się [...], które umownie zastępują dostęp do przedmiotowego korytarza użytkowanego jako pomieszczenie łazienki. Państwo S. wykonali także w budynku mieszkalnym otwory drzwiowe.
Skarżąca wskazała również, że PINB wydał pod jedną sygnaturą pisma z dnia [...] r., postanowienie z dnia [...] r. oraz zaskarżoną decyzję.
Ponadto poinformowała organ odwoławczy, że Starostwo Powiatowe na wniosek Państwa S. dokonało zmiany w rejestrze gruntów dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, tj. ujawniono przybudówki handlowo - usługowe, bez zgody skarżącej.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwany dalej "ZWINB" po rozpatrzeniu odwołania A. i M.S. oraz M.W. w dniu [...]. wydał decyzję, w której powołując się na art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Powołując się na ustalenia faktyczne dokonane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ I instancji uznał, iż z uwagi na zaistnienie w przedmiotowej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ww. ustawy z dnia 16.04.2004r. (zmiana warunków higieniczno – sanitarnych) zgodnie z przepisem art. 71 ust. 3 tej ustawy, zastosowanie mają przepisy art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7. W decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1, właściwy organ może nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Natomiast przepisy art. 51 ww. ustawy stanowią, iż przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4, właściwy organ wydaje decyzję:
1) nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
Organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązku złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 10.01.2011 r. sygn. akt IIOPS 2/10. Ponadto art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy nie może stanowić podstawy prawnej do nakładania obowiązków polegających na dostarczeniu dokumentów, gdyż poprzez ich dostarczenie nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem wykonywanych (wykonanych) robót. Ww. przepis określa, iż na jego podstawie można nałożyć obowiązek wykonania konkretnych czynności faktycznych mających na celu doprowadzenie wykonywanych (lub wykonanych - art. 51 ust. 4 ustawy) robót do stanu zgodnego z prawem.
W świetle powyższego w ocenie ZWINB zaskarżona decyzja nakazująca p. M.W. przedłożenie oświadczenia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (zgoda współwłaścicieli), inwentaryzacji architektoniczno - budowlanej wykonanych robót budowlanych oraz zaświadczenia o zgodności zmiany sposobu użytkowania z ówcześnie obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...], nie jest zgodna z prawem. Wobec czego należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
ZWINB wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien uzupełnić materiał dowodowy i wyjaśnić zarzuty skarżących A. i M.S. dotyczące dostępności do urządzeń technicznych budynku w związku z dokonaną zabudową i braku wentylacji w pomieszczeniu łazienki i wc, oraz dotyczące sprawności urządzeń kominowych.
Odnosząc się do argumentów skarżącej M.W. ZWINB wyjaśnił, iż w oparciu o przepisy art. 52 ww. ustawy oraz o zgromadzony materiał dowodowy, z którego wynika, że w przedmiotowej sprawie następcą prawnym inwestora – R.J. - jest M.W., stwierdził, że organ I instancji zasadnie przedmiotowe postępowanie, zmierzające do usunięcia skutków samowoli, prowadzi w stosunku do niej. Powyższe stanowisko jest zgodne z przyjętym orzecznictwem sądowo - administracyjnym, zgodnie z którym następcy prawni inwestorów, uzyskując prawo własności nieruchomości, wchodzą w prawa i obowiązki wiążące się z tą nieruchomością, dlatego do nich winny być kierowane wszelkie rozstrzygnięcia, a w tym decyzja zmierzająca do usunięcia skutków samowoli. (Por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 5.10.1998 r. sygn. akt IV SA 1796/96).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że pozostałe argumenty skarżącej dotyczą, wykonanego otworu drzwiowego oraz wykonanego otworu i zamontowanych drzwi balkonowych w lokalu mieszkalnym nr [...] ww. budynku, tj. spraw prowadzonych w odrębnych postępowaniach administracyjnych przez PINB pod znakami kolejno: [...]. Podobnie sprawa wybudowanej wiaty przy pawilonie handlowym na ww. nieruchomości stanowi przedmiot odrębnego postępowania znak: [...].
Natomiast ustosunkowując się do zarzutów A. i M.S., organ II instancji wyjaśnił, iż precyzyjne ustalenie daty wykonania ww. łazienki (w latach [...]) nie ma wpływu na przyjęty tryb postępowania, gdyż zastosowanie mają te same przepisy ustawy Prawo budowlane. Kwestionowane zaś przez skarżących niedotrzymanie terminu wykonania obowiązku dostarczenia opinii technicznej przez M.W., nie stanowi podstawy do nieuwzględnienia tych zarzutów w przedmiotowej sprawie z uwagi na to, iż wyznaczony termin ma charakter jedynie procesowy.
Przedmiotowa decyzja została doręczona M.W., A.S. oraz organowi I instancji, natomiast od strony M.S. wróciła z adnotacją poczty "adresat zmarł".
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A.S.. Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 46 i 64 pkt 1,2 i 3 Konstytucji i wniosła o :
1. uchylenie postanowienia w części, w której Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznaje za niezgodne z prawem nakazanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przedłożenia przez M.W. oświadczenia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
2. nakazanie współwłaścicielce nieruchomości M.W. przedstawienia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (w tym zgodę współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości).
Zdaniem skarżącej inwestor M.W. zabudowując nielegalnie klatkę schodową narusza jej prawo własności i prawo do swobodnego korzystania z rzeczy, czym naruszona została zasada określona w art. 46 Konstytucji. Natomiast brak przedłożenia oświadczenia przez M.W. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powoduje bezsporne pozbawienie skarżącej części nieruchomości, tj. klatki schodowej i strychu, czym został naruszony art. 64 Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu. W ocenie Sądu zachodzą przesłanki określone w art. 156 K.p.a. dające podstawę do stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "ZWINB", prowadził postępowanie czyniąc jego stroną osobę nieżyjącą w dacie wydania przez niego zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. Takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (tak samo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 23 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 532/07).
Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony i w postępowaniu administracyjnym, wyrażona jest w art. 10 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika, między innymi, obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 K.p.a. organ doręcza stronom na piśmie zapadłą w sprawie decyzję administracyjną. Przepis art. 109 § 1 K.p.a. daje organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej na piśmie jedynie stronom postępowania zakończonego tą decyzją. Z doręczeniem decyzji administracyjnej wiążą się bowiem przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego skutki prawne. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron tego postępowania ma, w świetle art. 156 § 1 K.p.a., szczególne znaczenie, także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia stwierdzenie nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego. W razie śmierci strony w toku postępowania administracyjnego organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć, czy uprawnienie lub obowiązki, których dotyczy postępowanie, mają charakter osobisty, czy rzeczowy lub majątkowy. W zależności od tej oceny organ administracyjny wyda decyzję o umorzeniu postępowania w przypadku uprawnień lub obowiązków osobistych, bądź też w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych do zajęcia miejsca dotychczasowej strony wezwie jej następców prawnych art. 30 § 4 K.p.a. W przypadku zaś, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą wskazane w art. 30 § 5 K.p.a. okoliczności, a postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, to należy zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest bowiem jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczanie wyłącznie takim osobom decyzji. Jeżeli zaś organ administracji wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 30 § 4 i 5 K.p.a., art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. bądź art. 105 K.p.a., czy też skierował decyzję do osoby zmarłej, to wadliwość takiej decyzji pozwala na ewentualne jej uchylenie, jeżeli jest ona badana w trybie odwoławczym, zaś sądowi administracyjnemu dokonującemu kontroli legalności pozwala na stwierdzenie nieważności takiego rozstrzygnięcia. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 kwietnia 1983 r. II SA 261/83, LEX 10693; z 14 listopada 2001r. I SA 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX 258282; Małgorzata Stahl – glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z.5, poz. 108). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania, ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu nadzorczym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził,
że ZWINB decyzję z dnia [...]. skierował do M.S., który zmarł w dniu [...]. Informację tę organ odwoławczy uzyskał ze zwrotu korespondencji do niego kierowanej, która zawierała przedmiotową decyzję. Zmarły nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest prowadzenie go wobec osób żyjących. W stosunku do osoby zmarłej nie można ani wszcząć postępowania, ani prowadzić postępowania, ani skierować do osoby zmarłej decyzji. Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności. Skierowana została bowiem do osoby nie będącej stroną w sprawie. W powołanym powyżej orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, ugruntowany jest już pogląd, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej, która w chwili wydania decyzji nie miała już przecież przymiotu strony, jest wadliwością decyzji powodującą stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Rozpatrując ponownie sprawę organ przede wszystkim prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Po prawidłowym ustaleniu obecnego kręgu stron postępowania, mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa oraz postawione przez skarżącą zarzuty, organ rozpozna ponownie odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...]. Biorąc natomiast pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, a także wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. organ przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło