II SA/Sz 838/25

WyrokWSA w Szczecinie2026-02-05

Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Wiesław Drabik, Joanna Świerzko-Bukowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. powołując się na interes społeczny, jeśli zmiana tej decyzji jest zgodna z wykładnią prawa ukształtowaną po jej wydaniu, w tym z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. powołując się na interes społeczny, jeśli zmiana ta jest zgodna z wykładnią prawa ukształtowaną po wydaniu decyzji, w tym z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. Utrzymywanie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia sprzecznego z konstytucyjnym standardem wykładni prawa jest niezgodne z zasadą praworządności. Ponadto, stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu może stanowić wyjątkową okoliczność usprawiedliwiającą nieuwzględnienie przedawnienia.
Stan faktyczny
Skarżący L. T. domagał się wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Organy Policji dwukrotnie odmówiły zmiany decyzji w tej sprawie, powołując się na charakter decyzji związanej oraz interes społeczny przemawiający za trwałością decyzji ostatecznych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 154 § 1 k.p.a., art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 107 ustawy o Policji, wskazując na wadliwą wykładnię prawa i nadużycie prawa przez organy. Sprawa była już wcześniej przedmiotem kontroli WSA, który uchylił poprzednią decyzję organu odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w S. i zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia 22 września 2025 r. nr 12/2025 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia 22 stycznia 2025 r. nr 23/2025, II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie na rzecz skarżącego L. T. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z 12 czerwca 2025 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Sz 261/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznając skargę L. T. (dalej: "skarżący", strona") na decyzję Komendanta Policji z 5 marca 2025 r., nr 3/2025, w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia ww. wyroku Sąd wskazał, odnosząc się do motywów uzasadnień rozstrzygnięć organów obu instancji, że w orzecznictwie sądów administracyjnych został wyrażony pogląd zgodnie z którym zastosowanie art. 154 k.p.a. jest możliwe niezależnie od tego, czy dotyczy ono decyzji związanej czy uznaniowej. Zatem z samego charakteru decyzji administracyjnej nie można czynić przeszkody do uwzględnienia wniosku złożonego w trybie art. 154 k.p.a. Z treści przepisu art. 154 k.p.a. nie wynika bowiem ograniczenie zastosowania tego przepisu tylko do decyzji uznaniowych (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt I OSK 877/23 oraz z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1457/17). Przy czym jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej, ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie decyzji administracyjnej, ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych (wyrok NSA z 18 września 2019 r. sygn. I OSK 2893/17). Sąd ocenił, że organ odwoławczy w poprzednio zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie analizował przesłanek określonych w art. 154 § 1 k.p.a., ograniczył się do stwierdzenia, że decyzja, której dotyczy wniosek skarżącego inicjujący niniejsze postępowanie jest tzw. decyzją związaną, co w jego ocenie stanowiło o braku podstaw do jej zmiany w trybie art. 154 k.p.a. Sąd ten stanowisko organu odwoławczego uznał za niewłaściwe, jako skupiające się na błędnym założeniu, że w trybie art. 154 § 1 k.p.a. może zostać zmieniona lub uchylona wyłącznie decyzja uznaniowa. Orzekający Sąd wskazał, że powinnością organu odwoławczego będzie przeanalizowanie przesłanek interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, warunkujących uchylenie lub zmianę decyzji z 21 stycznia 2021 r. odmawiającej wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy w trybie art. 154 k.p.a. przy uwzględnieniu oceny Sądu wyrażonej w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, przedwczesne byłoby odniesienie się do kwestii, czy w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. Sąd dokonuje jedynie kontroli kwestionowanego aktu i nie może zastępować organu administracji publicznej w jego obowiązkach. Sąd uznał, że w aktualnym stanie sprawy nie mógł ustosunkować się merytorycznie do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zw. z art. 114 ustawy o Policji w zw. z art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucja RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Nadto organ odwoławczy powinien dodatkowo rozważyć kwestię przedawnienia, na którą zwrócił uwagę w odpowiedzi na skargę. Instytucja przedawnienia została uregulowana w art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Zadaniem organu jest zatem dokonanie oceny sprawy w kontekście zaistnienia "wyjątkowych okoliczności", o których mowa w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji. Przypomnieć należy, że organ I instancji na podstawie art. 154 § 2, art. 104 § 1, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz.145 z p.zm.) oraz art. 9 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz.1610), odmawiając decyzją z 22 stycznia 2025 r., nr 23/2025, zmiany decyzji własnej z 21 stycznia 2021 r. ustalił, że w sprawie została spełniona przesłanka ostateczności decyzji umożliwiająca wszczęcie postępowania w trybie art. 154 k.p.a. Następnie ocenił, że orzekanie wbrew wykładni gramatycznej wynikającej z treści normy prawnej byłoby sprzeczne z interesem społecznym. A w zestawieniu z interesem strony, w jego ocenie, interes społeczny przeważa. Ponadto organ ten stwierdził, że decyzja o odmownie przyznania stronie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy jest decyzją o charakterze związanym i nie może być przedmiotem żądania z art. 154 k.p.a., który może się odnosić wyłącznie do decyzji ostatecznych. Komendant Policji rozpoznając sprawę na skutek wydania ww. wyroku Sądu decyzją nr 12/25 z 22 września 2025 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w S., który decyzją z 22 stycznia 2025 r., nr 23/2025, odmówił L. T. uwzględnienia wniosku z 28 grudnia 2024 r. w sprawie zmiany własnej decyzji z 21 stycznia 2021 r., nr 29/2021, w przedmiocie odmowy wypłaty skarżącemu wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy dla skarżącego. Organ II instancji w motywach uzasadnienia opisanej wyżej decyzji stwierdził, że choć w interesie strony leży zmiana decyzji dotyczącej wypłaty wyrównania ekwiwalentu, błędem byłoby utożsamianie interesu strony z pojęciem słusznego interesu społecznego. Zdaniem organu pojęcia te należy wyraźnie rozgraniczyć. Przez interes strony należy rozumieć dążenie do osiągnięcia określonego stanu korzyści lub uniknięcia niepożądanych konsekwencji. Natomiast słuszny interes strony – w odróżnieniu od interesu ogólnego – musi pozostawać w zgodzie z obowiązującym prawem oraz zasadami współżycia społecznego. W ocenie organu odwoławczego strona nie wykazała istnienia słusznego interesu w rozumieniu powyższych kryteriów. Za taki interes nie mogą zostać uznane skutki finansowe wydanej decyzji, które stanowią naturalną konsekwencję nieodwołania się od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji zaznaczył, że w interesie społecznym leży zachowanie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma fundamentalne znaczenie dla stabilizacji skutków prawnych opartych na decyzji administracyjnej, dlatego w świadomości społecznej uchodzi za jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego. Organ wojewódzki poddał sprawę analizie pod kątem przedawnienia roszczeń dochodzonych przez stronę. Zgodnie z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji roszczenia z tytułu prawa do uposażenia, innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może jednak nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Stosownie do treści art. 107 ust. 3 ustawy o Policji bieg terminu przedawnienia roszczeń z tytułu uposażeń, innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność podjęta przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia albo zaspokojenia roszczenia, a także uznanie roszczenia. Po przerwaniu biegu przedawnienia termin ten biegnie na nowo od dnia zakończenia czynności, która przerwała jego bieg. Upływ terminu przedawnienia stanowi przesłankę materialnoprawną powodującą wygaśnięcie możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia lub innych należności pieniężnych. Termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. O wymagalności roszczenia decyduje chwila, w której uprawniony policjant może zażądać spełnienia świadczenia. Jak wynika z powyższego, art. 107 ust. 2 ustawy o Policji przewiduje wyjątek od zasady ogólnej określonej w ust. 1 tego przepisu, umożliwiając organowi odstąpienie od uwzględnienia przedawnienia w sytuacji, gdy opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Ustawa o Policji nie precyzuje, jakie okoliczności należy uznać za wyjątkowe, jednak można je rozumieć jako sytuacje nadzwyczajne i niezależne od osoby dochodzącej roszczenia. Przykładowo mogą to być: długotrwała choroba lub hospitalizacja uniemożliwiająca podjęcie działań, konflikt zbrojny, katastrofa naturalna uniemożliwiająca dostęp do dokumentów lub kontakt z właściwymi organami, błąd organu wprowadzający stronę w błąd co do terminu przedawnienia bądź inne obiektywne przeszkody uniemożliwiające dochodzenie roszczenia w ustawowym terminie. W niniejszej sprawie, według orzekającego organu, strona nie wykazała zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji. Organ drugiej instancji w oparciu o piśmiennictwo wskazał, że w interesie społecznym leży zachowanie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji skutków prawnych opartych na decyzji administracyjnej, dlatego w świadomości społecznej uchodzi ona za jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego (W. Dawidowicz, "Ogólne postępowanie administracyjne", s. 123). Ponadto trwałość decyzji ostatecznych realizuje i chroni określone wartości porządku prawnego, do których należą w szczególności: pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego, a także zaufanie do organów państwa oraz do prawa (M. Zdyb, J. Stelmasiak, "Zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji", s. 116). Na tle tak przedstawionego stanowiska można przyjąć, że zasada trwałości decyzji ostatecznych służy również realizacji innych zasad ogólnych k.p.a. Skoro bowiem chroni ona takie wartości jak zaufanie do organów państwa, to jej przestrzeganie przez organ prowadzący postępowanie sprzyja pogłębianiu zaufania obywateli do organów władzy publicznej, a tym samym realizacji obowiązków wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podsumowując, w ocenie organów w niniejszym postępowaniu brak jest podstaw do zmiany decyzji z uwagi na słuszny interes strony. Byłoby to bowiem niedopuszczalne z uwagi na kolizję z interesem społecznym, który w przedmiotowej sprawie przemawia za ochroną zasady trwałości decyzji ostatecznych. W skardze na powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z 22 września 2025 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, L. T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie art. 154 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia decyzji Komendanta Powiatowego Policji w S. z 21 stycznia 2021 r., nr 29/2021, w sytuacji gdy w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w tym przepisie, tj.: po pierwsze – decyzja miała charakter ostateczny, po drugie – na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa, po trzecie – za jej uchyleniem przemawiał interes społeczny oraz słuszny interes strony; - naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i odmowę podjęcia czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie skarżącemu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy; -naruszenie art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy prawo do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop nie zostało ograniczone czasowo, z uwagi na fakt, iż realizowane jest ono w drodze czynności materialno-technicznej w trybie wynikającym z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP; ewentualnie: - naruszenie art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przypadku skarżącego nie zachodzą wyjątkowe okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie w dochodzeniu roszczenia, które uzasadniałyby nieuwzględnienie przedawnienia. W uzasadnieniu skargi przywołano pogląd, że postawa organu powinna zostać oceniona przez pryzmat zasad: nemo potest commodum capere de iniuria sua propria ("nikt nie może czerpać korzyści z własnego bezprawia") oraz nemo auditur propriam turpitudinem allegans ("nie będzie wysłuchany ten, kto powołuje się na własne naganne postępowanie"). Zdaniem skarżącego działania podejmowane przez organy Policji, w tym Komendanta Policji, polegające na wydaniu licznych wadliwych decyzji administracyjnych odmawiających wypłaty wyrównania ekwiwalentu, a następnie podtrzymywaniu tego stanowiska w postępowaniach sądowo-administracyjnych - pomimo ugruntowanego orzecznictwa wskazującego na wadliwą wykładnię prawa - powinny zostać ocenione jako działania nieuczciwe, stanowiące nadużycie prawa, a nawet swoiste nadużycie mechanizmów wymiaru sprawiedliwości. Skarżący podniósł, że organowi administracji publicznej można przypisać naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady legalizmu (art. 6 k.p.a.), zasady praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W ocenie skarżącego całokształt okoliczności tzw. "spraw ekwiwalentowych" powoduje, że powoływanie się przez organ na przedawnienie - po latach utrzymywania, iż wyrównanie ekwiwalentu nie przysługuje - nie może zostać zaakceptowane. Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jest ona dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa była już uprzednio przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 261/25, uchylił decyzję organu odwoławczego. W związku z powyższym organ prowadzący postępowanie był związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Ponowne rozstrzygnięcie powinno uwzględniać wytyczne Sądu w celu usunięcia stwierdzonych naruszeń prawa. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może zostać w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie administracyjne, w którym wydano decyzję, wobec której następczo złożono wniosek o zmianę, zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z 27 listopada 2018 r., w którym domagał się on wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy. Decyzją nr 29/2021 z 21 stycznia 2021 r. Komendant Powiatowy Policji w S. odmówił wypłaty żądanego wyrównania. Odmawiając zmiany tej decyzji, organ przyjął, że postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. ma charakter nadzwyczajny i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, lecz wyłącznie weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Ocena ta – zdaniem organu – nie może polegać na badaniu prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji pierwotnej, gdyż prowadziłoby to do konkurencyjności wobec innych trybów nadzwyczajnych. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 21 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2327/22). O ile więc stanowisko to zasługuje na akceptację, to jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest też pogląd, że dla zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy decyzja miała charakter związany czy uznaniowy. Istotne jest natomiast, aby jej zmiana nie prowadziła do stanu niezgodnego z prawem. Słuszny interes strony musi znajdować oparcie w obowiązujących przepisach prawa, przy czym nie może być rozumiany w oderwaniu od konstytucyjnych standardów wykładni (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., II OSK 1406/06). Zauważyć również należy, że podjęcie rozstrzygnięcia w trybie art. 154 k.p.a. uwzględniającego wyrok Trybunału i linię orzeczniczą sądów administracyjnych, ukształtowaną po wydaniu wyroku przez Trybunał, nie może prowadzić do stanu naruszenia prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej, ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie, na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, decyzji administracyjnej, ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych (por. wyrok NSA z 9.11.2007 r., I OSK 1531/06). Istnienie zatem słusznego interesu jako przesłanka do uruchomienia trybu z art. 154 k.p.a. musi być rozważana w odniesieniu do rozwiązań materialnoprawnych, na podstawie których wydana została ostateczna decyzja. W tym kontekście ewolucja wykładni prawa może stanowić podstawę do stwierdzenia, że za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (por. wyrok NSA z 18 września 2025 r., sygn. akt III OSK 641/25). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że w świetle jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych nie do pogodzenia z zasadą praworządności jest wykładnia przyjęta przez organ, która prowadzi do ograniczenia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do tzw. wtórnej niekonstytucyjności, polegającej na powielaniu rozwiązań normatywnych uprzednio uznanych za niezgodne z Konstytucją RP. Sąd podziela poglądy prawne orzecznictwa sądowego, z których wynika, że za pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji, która nie uwzględnia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak również przyjętej prokonstytucyjnej wykładni prawa art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, nie przemawia interes społeczny (ibidem: wyrok NSA z 18 września 2025 r., III OSK 641/25). Podkreślić wypada, że z judykatury w sposób jednoznaczny wynika stanowisko, w jaki sposób organy administracji publicznej winny interpretować art. 115a ustawy o Policji oraz art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że zmiana decyzji w trybie art. 154 k.p.a. byłaby sprzeczna z interesem społecznym. Ochrona zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) nie może prowadzić do utrzymywania w obrocie prawnym rozstrzygnięcia pozostającego w sprzeczności z konstytucyjnym standardem wykładni prawa. Odnosząc się do kwestii przedawnienia, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 107 ust. 2 ustawy o Policji organ może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia usprawiedliwione było wyjątkowymi okolicznościami. W orzecznictwie przyjmuje się, że za taką okoliczność może zostać uznane stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 15 lipca 2020 r., I OSK 2928/19). Art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona w każdym czasie, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z przepisem tym nie wiąże się wymóg wcześniejszego wniesienia odwołania w terminie ustawowym. Przepis ustanawia tryb nadzwyczajny, którego celem jest umożliwienie naprawy decyzji ostatecznych niezależnie od wcześniejszej bierności strony. W związku z tym, brak złożenia odwołania w terminie nie może automatycznie pozbawiać strony możliwości skorzystania z tego trybu, gdy zachodzą przesłanki ustawowe (słuszny interes strony lub interes społeczny). W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 22 września 2025 r. nr 12/25 oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 154 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich uchylenie. Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło