II SA/Sz 914/24
WyrokWSA w Szczecinie2025-05-15
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Katarzyna Sokołowska, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami może zostać wydana, gdy kierowca przebywa w zakładzie karnym i nie ma możliwości fizycznego stawienia się na badanie?Ratio decidendi
Decyzja o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie jest uzasadniona, gdy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, nawet jeśli kierowca przebywa w zakładzie karnym. Niemożność fizycznego stawienia się na badanie z powodu izolacji penitencjarnej nie czyni decyzji niewykonalną w sensie prawnym ani faktycznym, a jedynie może skutkować zatrzymaniem prawa jazdy, które może być odzyskane po zakończeniu kary i uzyskaniu pozytywnego wyniku badań.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o skierowaniu M. K. na badania lekarskie w celu ustalenia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wydanej na podstawie opinii sądowo-psychiatrycznych wskazujących na osobowość nieprawidłową. Po uchyleniu przez SKO decyzji organu I instancji z powodu niewykonalności (pobyt skarżącego w zakładzie karnym) i ponownym uchyleniu przez WSA decyzji SKO, SKO ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niewykonalność decyzji z powodu pobytu w zakładzie karnym. WSA oddaliło skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. K. przy udziale Prokuratora Rejonowego w Goleniowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 4 września 2024 r. nr SKO.WD.470/3211/2022 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.
Prezydent Miasta S. (dalej: "organ I instancji", "Prezydent") decyzją nr 347/2019 z dnia 17 sierpnia 2020 r. skierował M. K. (dalej: "strona", "skarżący"), posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja została wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm., dalej: "u.k.p.").
Jak wynika z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy Prokurator Rejonowy w G. zwrócił się z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania strony na badanie lekarskie uzasadniając to wnioskami z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] grudnia 2018 r., sporządzonej na potrzeby postępowania karnego, z której wynikało, że u strony rozpoznano osobowość nieprawidłową, z takimi objawami jak brak poczucia winy, brak poczucia wstydu, brak poczucia odpowiedzialności, nieliczenie się z istniejącymi normami społecznymi, brak korekty zachowania pomimo wcześniejszych doświadczeń. W trakcie postępowania przed organem I instancji M. K. przedłożył dowód z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] marca 2018 r., stwierdzającej rozpoznanie u niego osobowości dyssocjalnej oraz osobowości narcystycznej i psychopatycznej, lecz z wykluczeniem upośledzenia umysłowego oraz z wykluczeniem choroby psychicznej. Kolejno, opiniami psychiatrycznymi z dnia [...] sierpnia 2019 r., następnie z dnia [...] listopada 2019 r. potwierdzono rozpoznanie u strony osobowości nieprawidłowej, nacechowanej skłonnością do nieprzestrzegania norm społeczno-prawnych, egocentryzmem, nieliczeniem się z innymi ludźmi i skutkami własnego postępowania, nastawieniem na zaspokajanie własnych potrzeb, o niskim stopniu tolerancji frustracji, o niskim progu wyzwalania agresji, obniżonym krytycyzmie wobec własnego zachowania, braku poczucia winy, spłyconej uczuciowości wyższej, arefleksyjności. Zdaniem organu I instancji świadczy to o poważnych i uzasadnionych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia M. K. i uzasadniało skierowanie go na badania lekarskie.
W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła zarzuty przedwczesności, pochopności i bezzasadności wydania ww. decyzji, w obliczu braku pełnego i wiarygodnego materiału dowodowego w sprawie, jak też wobec zaistnienia, zdaniem strony, okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania administracyjnego oraz brak prawomocnych wyroków karnych. Odwołujący się wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego, jednocześnie sformułował wnioski dowodowe w zakresie uzupełnienia postępowania dowodowego o akty kończące postępowania sądowe, dopuszczenie dowodów z załączników do odwołania, zawierających umotywowanie stawianych zarzutów, jak też wskazujących na konieczne do przeprowadzenia czynności w sprawie. Podniósł także zarzut niewykonalności zaskarżonego aktu, w ustawowym terminie i miejscu.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2020 r., nr SKO.WD.470/3690/2020 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie, z powodu jej niewykonalności, co najmniej do momentu zakończenia izolacji strony, osadzonej w zakładzie karnym.
Wskutek skargi Prokuratora Rejonowego w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt II SA 78/21 uchylił decyzję organu odwoławczego wyjaśniając w uzasadnieniu wyroku, że niewykonalność decyzji, na którą to okoliczność powołało się Kolegium w sensie prawnym oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na obowiązujący w porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Niewykonalność faktyczna decyzji jest natomiast trwałą niemożnością jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym. W takim aspekcie Kolegium nie analizowało sprawy, co powinno uczynić, a także ocenić konsekwencje niepoddania się badaniu z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Sąd wskazał, że organ II instancji nie poczynił ustaleń ze skarżącym, czy zamierza ubiegać się o umożliwienie mu przeprowadzenia badań lekarskich w związku z wydaniem skierowania. Ponadto, Sąd zauważył, że pobyt strony w zakładzie karnym jest okolicznością przez niego zawinioną i nie może stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania badań lub niemożności ich przeprowadzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 4 września 2024 r., nr SKO.WD.470/3211/2022 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 17 sierpnia 2020 r. o skierowaniu strony na badania lekarskie.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium, odwołując się do treści art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., wyjaśniło, że skierowanie na badania lekarskie może nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami i nie jest wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Nie jest przy tym rolą organu kierującego na badanie prowadzenie w tym kierunku własnego postępowania, bowiem nie jest on uprawniony do dokonywania samodzielnych ocen co do tego, czy kierowca ze względu na stan zdrowia jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy, służy tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. Z tych powodów Kolegium nie podzieliło stanowiska, że poprzez skierowanie na badania lekarskie dochodzi do wykluczenia strony z grona kierujących pojazdami mechanicznymi.
W ocenie Kolegium, które rozpoznało sprawę ponownie, skierowanie strony na badania lekarskie przez organ I instancji było uzasadnione. W aktach sprawy znajdują się materiały dowodowe w wysokim stopniu uprawdopodabniające, że stan zdrowia strony może mieć wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych, a w konsekwencji na zachowanie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony nasuwają okoliczności wskazane we wniosku Prokuratora Rejonowego, który wskazał, że z opinii sądowo-psychiatrycznej uzyskanej w toku postępowania karnego wynika, że u strony stwierdzono osobowość nieprawidłową. Kolegium wyjaśniło przy tym, że nie pozbawia waloru dowodowego opinii sądowo-psychiatrycznej fakt jej sporządzenia na potrzeby innego postępowania, w związku ze zdarzeniem nie stanowiącym naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Opinia taka jest wystarczającą podstawą do skierowania na badania lekarskie, celem ustalenia stopnia aktualnej zdolności osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami do bycia bezpiecznym uczestnikiem ruchu drogowego, nie stanowiącym potencjalnego zagrożenia dla samego siebie, ani też innych jego uczestników.
Ponadto Kolegium wskazało, że nie ma możliwości odstąpienia od skierowania na badania lekarskie w razie ziszczenia się przesłanek przepisu 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., albowiem zawiera on normę bezwzględnie obowiązującą, nakazującą postąpić w sposób w nim określony, nie pozostawiającą swobody uznania organom administracji publicznej i uzależnienia rozstrzygnięcia od jakichkolwiek innych okoliczności pozostających poza zakresem przepisu. Charakter normy prawnej zawartej w powyższym przepisie, stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia, nie pozwala na uwzględnienie woli kierowcy w realizacji obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu. Z tego względu Kolegium odstąpiło od ustaleń ze stroną, czy zamierza ubiegać się o umożliwienie mu przeprowadzenia badań lekarskich z związku z wydaniem skierowania. Ramy ustaleń w niniejszym postępowaniu wyznaczają przesłanki przepisu stanowiącego podstawę prawną skierowania, a zatem wyłącznie istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, a te - w ocenie Kolegium - zostały wykazane. W tak zakreślonych granicach postępowania nie mieszczą się ustalenia co do realnej możliwości poddania się badaniu lekarskiemu, które znajdą swoje uzasadnienie w ewentualnym postępowaniu zmierzającym do sankcjonowania niepoddania się badaniu lekarskiemu w terminie wyznaczonym przepisem art. 101 ust. 2 u.k.p. Ponadto Kolegium wskazało, że nie znalazło podstaw do zawieszenia postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję M. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, a w przypadku odmowy umorzenia o jego zawieszenie. Skarżący podniósł następujące zarzuty:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wybiórcze, jednostronne gromadzenie materiału dowodowego w sprawie, a także jego subiektywną i całkowicie dowolną ocenę, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, w sytuacji gdy z przedłożonych przez niego opinii sądowo- psychiatrycznych jednoznacznie wynika, że skarżący każdorazowo był osobą poczytalną, nie występują u niego schorzenia psychiczne czy inne zakłócenia czynności psychicznych mające wpływ na zdolność rozpoznania czynu lub pokierowania postępowaniem, a tym samym nieistnienia zastrzeżeń do stanu zdrowia, które uzasadniałyby skierowanie na badania lekarskie. Organy badające sprawę poprzestały, zdaniem skarżącego, wyłącznie na treści opinii sądowo-psychiatrycznej, na którą powołał się Prokurator żądając wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badanie. Tymczasem organy były zobowiązane podjąć wszelkie niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a nie poprzestać na dowodzie wskazanym przez wnioskodawcę. Niezasadnie też przyjęły, że bez znaczenia dla sprawy jest niemożność stawienia się przez skarżącego na badanie lekarskie, co stosownie do treści art. 102 ust. 1 pkt 3 u.k.p. skutkuje zatrzymaniem mu prawa jazdy, na co skarżący przebywający w zakładzie karnym nie ma żadnego wpływu. Niesłusznie organ poprzestał na powołaniu się na przesłankę z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jako przesłankę samodzielną do wydania decyzji.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a u.k.p., w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich zastosowanie sprzecznie z wynikającym z Konstytucji zasadami równości obywateli wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji poprzez przyjęcie, że bez znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia jest to, czy skarżący będzie w stanie poddać się badaniom na które został skierowany w sytuacji, gdy organ był zobowiązany uwzględnić ewentualny brak możliwości wykonania decyzji a także skutki jakie decyzja ta wywoła, czego nie uczynił. Niezasadnie uznano, że okoliczność przebywania przez skarżącego w Zakładzie Karnym i brak środków finansowych jest stanem zawinionym przez skarżącego i nie stanowi przeszkody w wydaniu decyzji kierującej na badania lekarskie mimo tego, że nie jest on w stanie uczestniczyć w badaniu na które został skierowany ponieważ przebywa w izolacji penitencjarnej i nie może się stawić na badanie, co spowoduje zatrzymanie jego prawa jazdy do czasu zakończenia odbywania kary pozbawienia wolności. Zdaniem strony wydane decyzje są nieważne bowiem nie mogą zostać wykonane przez ich adresata, niewykonalność ma trwały charakter a ich wydanie narusza fundamentalne prawa konstytucyjne skarżącego.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono poszerzoną argumentację podniesionych zarzutów. W szczególności skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że przebywanie w warunkach izolacji penitencjarnej nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Skarżący jest osobą osadzoną i nie ma możliwości zgłosić się na badania lekarskie, na które został skierowany. W ocenie skarżącego nie jest to okoliczność przez niego zawiniona, ale obiektywna przeszkoda w wykonaniu decyzji, skutkująca niejako podwójnym ukaraniem, tj. karą przewidzianą w Kodeksie karnym, a z drugiej wykreowanymi konsekwencjami administracyjnymi. Akceptowanie takiego rozumowania i działania organów prowadziłoby do stanu, w którym skarżący nie mógłby np. wyrobić nowego dokumentu tożsamości, bo z powodu okoliczności przez niego zawinionych przebywa w zakładzie karnym. Tego rodzaju ograniczanie nie wynika z żadnego przepisu prawa i jest nieuprawnione, narusza zasadę równości obywateli wobec prawa i zakaz dyskryminacji. Uprawnienie do kierowania pojazdami skarżący uzyskał w wymagany dla nabycia tego uprawnienia sposób, jak zatem może być uznane za dopuszczalne i zgodne z prawem działanie organu polegające na skierowaniu skarżącego na badanie, któremu nie będzie w stanie się poddać, skutkiem czego będzie zatrzymanie prawa jazdy. Poza tym, bezzasadnie przyjęto, ze zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu oświadczył, że popiera skargę, ponieważ zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja jawi się jako nieważna. Ma to związek z brakiem możliwości wykonania tej decyzji przez skarżącego, tj. brakiem fizycznej możliwości wzięcia udziału w badaniu lekarskim. Pełnomocnik oświadczył, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu, że skarżący niejako jest sam sobie winien, że nie może stawić się na badanie, zatem okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla ważności decyzji. Ukaranie jednostki za określony czyn poprzez pozbawienie jej wolności nie może wpływać na prawa tej jednostki w innych obszarach. Co najmniej nieuprawnione jest stanowisko organu, wcześniej zaprezentowane przez WSA w Szczecinie w wyroku z 18 listopada 2021 r., że pobyt strony w zakładzie karnym jest okolicznością przez niego zawinioną i nie może stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania badań lub niemożności ich przeprowadzenia. Skarżący z przyczyn obiektywnych, z powodu pozbawienia wolności, nie może wziąć udziału w badaniach lekarskich, ponieważ jednostka penitencjarna nie zapewnia transportu do miejsca, w którym miałoby się ono odbyć, jak również nadzoru który winien być wówczas realizowany nad osadzonym. Skarżący choćby chciał, nie jest w stanie poddać się badaniom. Narrację organu należy uznać za sprzeczną z art. 32 Konstytucji. Pełnomocnik strony wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz § 3 p.p.s.a. i umorzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2025 r. Sąd postanowił oddalić wniosek skarżącego – przebywającego w zakładzie karnym – o doprowadzenie na rozprawę wobec reprezentowania go przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. Skarżący mógł samodzielnie sporządzać i wnosić pisma procesowe w toku postępowania, z którego to uprawnienia korzystał. Z uwagi na fakt, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), zaś ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadza jedynie z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.), obecność skarżącego na rozprawie w żaden sposób nie wpłynęłaby na wynik sprawy.
Na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę i wnioski w niej zawarte.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiot sprawy dotyczy decyzji kierującej skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podjętej na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. według którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Sposób rozumienia pojęcia "uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń" był już wielokrotnie wyjaśniany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazywano w szczególności, że "uzasadnione" to tyle, co oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne" to dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny zatem mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, czy chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów. Podkreśla się przy tym, że wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest prawdopodobieństwo w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy prawa jazdy. Jego celem jest natomiast wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości przez uprawniony personel medyczny (por. wyroki NSA: z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 605/14; z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1938/17; z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2501/16; z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 514/19; z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1739/19; z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2528/20).
Przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, a więc zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Należy więc pamiętać, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 866/23). W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów.
W rozpoznawanej sprawie okoliczności co do istnienia poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego wskazane zostały we wniosku Prokuratora, do którego dołączono wypis z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] grudnia 2018 r. W toku postępowania skarżący przedłożył odpisy innych opinii sądowo-psychiatrycznych: z dnia [...] marca 2018 r., z dnia [...] sierpnia 2019 r. i z dnia [...] listopada 2019 r. Z treści wszystkich ww. opinii wynika, że u skarżącego rozpoznano cechy osobowości nieprawidłowej – dyssocjalnej, narcystycznej i psychopatycznej. Biegli psychiatrzy wskazywali na skłonność skarżącego do nieprzestrzegania istniejących norm społeczno-prawnych, egocentryzm, nieliczenie się z innymi ludźmi i skutkami własnego postępowania, nastawienie na zaspokajanie swoich doraźnych potrzeb, niską tolerancję frustracji, niski próg wyzwalania agresji, obniżony krytycyzm wobec własnego zachowania, brak poczucia winy, spłyconą uczuciowość wyższą oraz arefleksyjność. W ww. opiniach wskazywano, że skarżący zna normy i zasady funkcjonowania społecznego, jednak przyjmuje je wybiórczo, pozostałe ignorując. Skarżący ksobnie i opatrznie interpretuje zachowanie innych osób jako prowokację lub lekceważenie go. Jednocześnie zdaje sobie sprawę, że jego zachowanie odbiega od typowych norm, lecz on sam określa je jako mieszczące się w szerokich normach społecznych.
W ocenie Sądu, powyższe informacje są wystarczającą podstawą do działań organów administracji w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że informacje te - jako wynikające z opinii sporządzonych przez lekarzy specjalistów - pochodzą z wiarygodnego źródła. Słuszny jest wniosek organów, że rozpoznanie u skarżącego cech osobowości nieprawidłowej świadczy o poważnych i uzasadnionych zastrzeżeniach co do jego stanu zdrowia w kontekście jego dalszego udziału w ruchu drogowym jako kierowcy pojazdu silnikowego. Rozpoznanie u kierowcy cech osobowości nieprawidłowej objawiającej się m. in. nieprzestrzeganiem istniejących norm, egocentryzm, nieliczenie się z innymi ludźmi, niski próg frustracji, niski próg wyzwalania agresji, brak poczucia winy czy obniżony krytycyzm wobec własnego zachowania nie pozostaje bez wpływu na zdolność skarżącego do bezpiecznego kierowania pojazdami na drodze. Dotyczy to w szczególności zachowania kierowcy w sytuacjach stresowych na drodze gdzie jego stan psychiczny i emocjonalny w świetle niskiego progu wyzwalania agresji czy obniżonego samokrytycyzmu może - co akcentował organ I instancji - narazić pozostałych uczestników ruchu drogowego na ewentualne zagrożenie.
Wbrew stanowisku skarżącego organy obu instancji wzięły pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy czym organ I instancji w uzasadnieniu decyzji szczegółowo opisał ustalenia każdej z ww. opinii i wnioski z nich wynikające. Z kolei Kolegium wskazując, że w całości podziela stanowisko organu I instancji, stwierdziło, że zgromadzone w aktach sprawy materiały dowodowe w wysokim stopniu uprawdopodabniają, że stan zdrowia skarżącego może mieć wpływ na jego zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych i w konsekwencji na zachowanie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Zdaniem Sądu bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że każdorazowo w ww. opiniach stwierdzano jego poczytalność i zdolność rozpoznania znaczenia danego czynu, brak występowania choroby psychicznej czy innego zakłócenia czynności psychicznych wpływających na zdolność rozpoznania czynu lub pokierowania postępowaniem. Okoliczność ta nie wyklucza stwierdzenia istnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy z innych - takich jak wskazane powyżej - powodów.
Nie są zasadne zarzuty skarżącego dotyczące niewykonalności decyzji. Jak wskazał Sąd w wyroku sygn. akt II SA/Sz 78/21 uchylając poprzednią decyzję Kolegium, niewykonalność decyzji w sensie prawnym oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na obowiązujący w porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Niewykonalność faktyczna decyzji jest natomiast trwałą niemożnością jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami nie jest prawnie niewykonalna. Przebywanie skarżącego w zakładzie karnym czy też nieposiadanie środków finansowych nie czyni decyzji tej faktycznie niewykonalnej.
Skarżący podnosi, że nie jest w stanie poddać się badaniu bez swojej winy, bowiem z racji izolacji penitencjarnej nie jest w stanie na takie badanie się stawić. Konsekwencją tego będzie zatrzymanie mu prawa jazdy stosownie do art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., który to skutek organy również powinny wziąć pod uwagę.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 101 ust. ust. 2 pkt 1 u.k.p. osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 jest obowiązana do dostarczenia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie. Zgodnie natomiast z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Podkreślić należy, iż ustaleń czy powyższy termin ustawowy upłynął bezskutecznie dokonuje się w toku postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Sytuacja gdy, z różnych powodów, w tym także z powodu odbywania kary pozbawienia wolności, kierowca nie ma możliwości poddania się badaniom, nie uzasadnia odstąpienia od wydania decyzji o skierowaniu na badania. Wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie determinuje bowiem zaistnienie przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 102 ust. 2 u.k.p. zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Co prawda przepis ten stanowi również, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, jednak - jak dalej stanowi ten przepis - warunek ten nie dotyczy prawa jazdy zatrzymanego w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego. Zatem nawet w przypadku zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, skarżący po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności będzie mógł poddać się badaniu lekarskiemu i w przypadku pozytywnego wyniku takiego badania ubiegać się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Niezależnie od powyższego Sądowi znane jest z urzędu (sprawa sygn. akt II SA/Sz 835/24), że osoby pozbawione wolności mają możliwość wykonania badań w powyższym zakresie, po uprzednim uzyskaniu stosownego zezwolenia. Wobec powyższego nie są trafne zarzuty skarżącego, że zaskarżona decyzja jest "niewykonalna" i ta niewykonalność ma charakter trwały.
Analogicznie należy się odnieść do argumentu skarżącego dotyczącego braku środków finansowych. W toku postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie nie bada się sytuacji finansowej kierowcy. Obowiązek poniesienia opłaty za badanie lekarskie, wynikający z art. 79a u.k.p., dotyczy każdego skierowanego.
Wykonując zalecenia Sądu zawarte w wyroku sygn. akt II SA/Sz 78/21 Kolegium odniosło się do aspektów związanych z terminowością realizacji skierowania oraz realnej możliwości poddania się badaniom lekarskim przez skarżącego, wyjaśniając, że kwestie te wykraczają poza ramy postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie.
Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z prawem, organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów w tym względzie. Skierowanie skarżącego na badania lekarskie zostało wydane po zgromadzeniu niezbędnego materiału dowodowego zaoferowanego zarówno przez prokuratora wnioskującego o wszczęcie postępowania jak i samego skarżącego. Organy uprawdopodobniły swoje twierdzenia dostatecznie, wskazując na cele stosowanych uregulowań - przeciwdziałanie uczestniczeniu w ruchu drogowym osób których stan zdrowia może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego i innych jego uczestników. Tym samym nie można wydanym rozstrzygnięciom skutecznie postawić zarzutu dowolności.
W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło