II SAB/Sz 108/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M.W. na bezczynność Przedsiębiorstwa [...[ Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. w przedmiocie bezczynności w sprawie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Przedsiębiorstwo [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. dopuściło się bezczynności oraz że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zasądza od Przedsiębiorstwa [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz strony skarżącej M. W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. W. (dalej: "Strona", "Skarżąca") wniósł skargę na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółki z o.o. w Kamieniu Pomorskim (dalej "Organ") w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W skardze Skarżąca wskazała, że 31 grudnia 2021 r. działając na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wniosła o udzielenie informacji w następującym zakresie: 1. przesłanie w formie e-mail - skanu w formacie pdf umowy, na podstawie której p. mgr S. S. zatrudniona jest na stanowisku wiceprezesa zarządu w Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Kamieniu Pomorskim. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej bezskutecznie upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), po 14 dniach od złożenia wniosku, tj. 14 stycznia 2022 r. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Organ wskazał, że Spółka w dniu 31 grudnia 2021 r. nie odnotowała w korespondencji przychodzącej na adres poczty elektronicznej Spółki ([...]) żadnej wiadomości wysłanej z adresu poczty elektronicznej Skarżącej. Organ stwierdził także, że nie jest wykluczone, że z racji tego, iż Skarżąca wysłała swój wniosek z poczty elektronicznej znajdującej się w domenie Internetowej przypisanej dla stron internetowych ze Szwajcarii wiadomość ta trafiła do folderu wiadomości SPAM oraz, że została zablokowana przez pogram antywirusowy jako potencjalnie niebezpieczna, stanowiąca zagrożenie sieciowe i automatycznie usunięta bez odczytania. Jednocześnie Organ wskazał, że Spółka - Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Kamieniu Pomorskim powzięła informację o złożonym wniosku o udzielenie informacji publicznej ze złożonej skargi na bezczynność organu. Niezwłocznie po zapoznaniu się z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej - 25 marca 2022 r., czyli w dniu, w którym na adres Spółki została doręczona skarga Strony na bezczynność organu, Spółka udzieliła Skarżącej wnioskowanej informacji i udostępniła żądany skan umowy z 8 października 2021 r. zawartej z Wiceprezes Zarządu Spółki - S. S. , który został przesłany do Skarżącej we wnioskowanej formie, tj. za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres, z którego Skarżąca złożyła wniosek o udzielenie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z § 1b - sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. § 2 art. 149 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formie e-mail - skanu w formacie pdf umowy, na podstawie której p. mgr S. S. zatrudniona jest na stanowisku wiceprezesa zarządu w Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Kamieniu Pomorskim. Organ wskazał, że wskazał natomiast, że nieudzielenie odpowiedzi na wniosek Skarżącej spowodowane było tym, że Spółka nie odnotowała w takiej korespondencji przychodzącej na adres poczty elektronicznej Spółki. Nie jest jednak wykluczone, że wiadomość Skarżącej trafiła do folderu wiadomości niechcianych – SPAM oraz, że została zablokowana przez pogram antywirusowy jako potencjalnie niebezpieczna, stanowiąca zagrożenie sieciowe i automatycznie usunięta bez odczytania. Skarżąca uważa, że doszło do bezczynności. Skargę należało uwzględnić. Podkreślenia wymaga, że procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Określenie na czym polega bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej wymaga odniesienia się do przepisów właśnie tej ustawy. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p. Z dalszych przepisów u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się na wniosek i winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Organ jest niewątpliwie podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, zaś szkoła podstawowa jako podmiot wykonujący zadania publiczne w zakresie edukacji, reprezentujący jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego i będący w posiadaniu żądanych informacji spełnia powyższe kryterium. Wyjaśnić także należy, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. I tak, informacja może dotyczyć m.in. podmiotów zobowiązanych, w tym ich organizacji (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b u.d.i.p.) oraz zasad ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych powyżej przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. Jak wynika z okoliczności stanu faktycznego Skarżąca złożyła wniosek w formie e-mail - skanu w formacie pdf umowy, na podstawie której p. mgr S. S. zatrudniona jest na stanowisku wiceprezesa zarządu w Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Kamieniu Pomorskim. W przedmiotowej sprawie Organ nie podjął żadnych czynności wskazując, że wniosku o udzielenie informacji nie otrzymał, gdyż został on umieszczony w zbiorze SPAM a następnie skasowany. W odpowiedzi na skargę Organ wskazał natomiast, że wnioskowanej informacji udzielił Stronie po zapoznaniu się ze skargą. W związku z argumentacją Organu wyjaśnienia wymaga, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że za wniosek pisemny o udostępnienie informacji publicznej uznawać również należy przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail). Wiąże się z tym obowiązek podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej takiej konfiguracji poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewniony był bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania oficjalnych systemów służących do komunikacji, w tym poczty elektronicznej, nie mogą być zaś przerzucane na korzystających z tych systemów wnioskodawców. Ryzyko nieodebrania przez podmiot zobowiązany wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej tego podmiotu, obciąża ten podmiot, a nie wnioskodawcę. Jeżeli zatem wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiłoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli podmiotu zobowiązanego. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji RP), jak też gwarantujące dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Przyjmuje się również, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (por. wyroki NSA: z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 380/18; z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2577/17; z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 344/17, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do organów administracji publicznej należy zatem takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na jej adres podań, wniosków i pism, wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia ich drogą elektroniczną (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2946/15; wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 613/17; wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Łd 207/17 i powołane tam orzecznictwo). W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Skarżący kierując wiadomość na podany oficjalnie na stronie internetowej adres e-mail Organu skutecznie złożył wniosek, co potwierdza przedstawiony przez niego wydruk z poczty elektronicznej (k. 7 akt sądowych.). W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym, dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15). Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że Organ uchybił ustawowemu terminowi do udostępnienia wnioskowanej przez Skarżącą informacji. Z akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez Skarżącą 31 grudnia 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin udostępnienia informacji i załatwienia sprawy upłynął zatem z dniem 14 stycznia 2022 r. Zdaniem Sądu, okoliczność wystąpienia w Organie problemów związanych z odbieraniem korespondencji e-mail, w tym zastosowanie określonych filtrów powodujących brak możliwości udzielenia w ustawowo określonym terminie żądanej informacji, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że Organ nie dopuścił się bezczynności. Z uwagi na argumentację Organu wyraźnie powiedzieć trzeba, że problemy związane z odbiorem korespondencji nie mogą obciążać wnioskodawcy kierującego swój wniosek na prawidłowy adres e-mail organu. Powtórzenia zatem wymaga, że do organów administracji publicznej należy takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty, aby zapewnić niezwłoczny odbiór przesyłanych na jej adres podań, wniosków i pism, wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia ich drogą elektroniczną. W ocenie Sądu bezczynność Organu nie miała jednak charakteru rażącego (pkt I wyroku). Rażącym naruszeniem prawa będzie bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać również pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ nie wynikała z zamierzonego i uporczywego działania Organu, a najprawdopodobniej z braku właściwej obsługi poczty elektronicznej. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, nie sposób uznać, że działanie Organu nacechowane było złą wolą, bądź przypisać Organowi lekceważący stosunek do norm prawa. Wyjaśnić należy, że celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów u.d.i.p. W przedmiotowej sprawie jednak bezsporne jest, ze żądana informacja została przez Organ Skarżącej przesłana (odpowiedź na skargę wraz z załącznikiem), brak było zatem podstaw do zobowiązania Organu do jej udzielenia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej w wysokości 480 zł ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 68). Sąd nie uwzględnił opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, gdyż została ona błędnie uiszczona.