SA/Sz 1187/02
WyrokWSA w Szczecinie2004-02-04
Skład orzekający: Krystyna Zaremba, Nadzieja Karczmarczyk, Alicja Polańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione na zakup paliwa mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, jeśli sprzedawca nie ujął wystawionych faktur VAT w rejestrach sprzedaży i nie posiada ich kopii, a nabywca posiada oryginały tych faktur?Ratio decidendi
Wydatki faktycznie poniesione, a jedynie wadliwie lub niepełnie udokumentowane, nie mogą być w całości pominięte przy ustalaniu podstawy opodatkowania, jeżeli ich poniesienie można udowodnić innymi środkami dowodowymi. Brak kopii faktury u sprzedawcy nie oznacza jej nierzetelności i nie wyklucza możliwości zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, jeśli ich poniesienie zostanie udowodnione innymi dowodami lub oszacowane.Stan faktyczny
Podatnik prowadzący działalność gospodarczą zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatki udokumentowane fakturami VAT za zakup paliwa. Organ podatkowy zakwestionował te wydatki, ponieważ sprzedawca nie ujął faktur w swojej ewidencji i nie posiadał ich kopii, a jedna z faktur różniła się danymi od oryginału. Podatnicy odwołali się od decyzji, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w K. P., zasądził zwrot kosztów postępowania i stwierdził brak możliwości wykonania zaskarżonej decyzji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba, Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2004 . sprawy ze skargi T. i J. A. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia [...]r. Nr[...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. i
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...]r Nr [...]wydaną w trybie odwoławczym utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia [...]r. Nr [...] określającą małżeństwu - T. i J. A. wysokość należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 w kwocie [...]zł oraz wysokość zaległości z tytułu tego podatku w kwocie [...]zł.
Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że J. A. w 2000 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowego artykułami spożywczymi, z której dochody podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych, z obowiązkiem prowadzenia ksiąg rachunkowych według zasad określonych w ustawie z dnia 29 września 1994r o rachunkowości (Dz U Nr 121, poz 591 z 1994 r, ze zm), którą to działalność poddano kontroli podatkowej.
Po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, Urząd Skarbowy w K. P. nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie ewidencjonowania danych z dowodów źródłowych do podatkowej ewidencji księgowej, Jednak pismem z dnia 9 października 2000r" zwrócił się w ramach pomocy prawnej do Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz. o przeprowadzenie kontroli w zakresie transakcji handlowych zawartych pomiędzy firmą "T" M. M. z siedzibą w Sz. przy ul [...] - Stacją Paliw Nr [...] w P., a J. A.
Trzeci Urząd Skarbowy w Sz. w wyniku dokonanych czynności kontrolnych w firmie "T" zakończonych protokołem z dnia [....] r stwierdził, że niektóre faktury VAT, w ilości 7 sztuk, dotyczące zakupów paliwa przez J. A. w Stacji Paliw w P. nie zostały ujęte w ewidencji księgowej u wystawcy,, Ponadto faktura VAT o nr [...] miała potwierdzenie w kopii, lecz różniła się danymi wynikającymi z oryginału co do wartości transakcji., Na tej podstawie i złożonego przez M. M., właściciela firmy "T", do protokołu, oświadczenia, że firma jego nie dokonywała sprzedaży paliwa na podstawie ww. faktur VAT, Urząd Skarbowy w K. P. stwierdził, że nastąpiło zawyżenie przez podatnika kosztów uzyskania przychodów w przedmiotowej działalności gospodarczej w 2000 r. na łączną kwotę [...]zł.
Konsekwencją tego było wydanie przez organ podatkowy I instancji opisanej na wstępie decyzji, w której określono T. i J. A. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r.. w kwocie wyższej, aniżeli wynikająca z zeznania podatkowego PIT - 33 o wysokości dochodu osiągniętego przez podatników w 2000 r.
W odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego w K. P. podatnicy zarzucili obrazę następujących przepisów prawa :
art 22 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U, z 1993r. Nr 90 poz. 416 ze zm.), w związku z nieuzasadnionym wyłączeniem z kosztów uzyskania przychodów prawidłowo wystawionych faktur VAT na zakup paliwa,
art. 180, art. 187 i art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych podatnika i braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego będącego w jego posiadaniu,
art. 191 i art. 192 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów..
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że dokonując zakupu paliwa na Stacji Paliw Nr 1 w P., podatnik osobiście składał swój podpis na odbieranej fakturze VAT, która to faktura spełniała wszystkie wymogi określone w art. 32 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) Nieprzechowywanie kopii faktur VAT przez firmę "T" w swojej dokumentacji, nie może być, zdaniem odwołujących się, przesłanką do ponoszenia konsekwencji z tego tytułu przez kupującego.
Izba Skarbowa stwierdziła, że w pełni uzasadniona i poparta materiałem dowodowym była ocena organu podatkowego I instancji, że wydatki wynikające z zakwestionowanych faktur VAT nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów firmy prowadzonej przez J. A. w badanym roku. Wykluczają to przepisy art. 22 ust, 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Podatnicy, jako obowiązani do prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie powołanej ustawy, stanowiących dowód pozwalający na określenie zobowiązania podatkowego, powinni zapisów w tej księdze dokonywać na podstawie dowodów księgowych, stwierdzających fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem, które to dowody winny być prawidłowe i rzetelne, Wymóg posługiwania się dowodami księgowymi przenosi ciężar udowodnienia wydatku na podatnika, w odpowiedniej formie, ze wszystkimi konsekwencjami negatywnymi, jakie powoduje jako niedopełnienie,, Zdaniem organu odwoławczego, nie mają znaczenia dla spornej kwestii, twierdzenia odwołującego się, że właściciel firmy "T" nie zaprzecza, iż sporne faktury mogły być wystawione przez nieuczciwego pracownika firmy zatrudnionego na Stacji Paliw Nr [...] w P., skoro tenże właściciel nie posiada dowodów potwierdzających zakup paliwa na jego stacji Słusznie zatem stwierdzono, że zakwestionowane faktury, mimo zewnętrznych cech dowodów, wymaganych prawem dla udokumentowania zakupów, nie obrazują rzeczywistego stanu rzeczy, w konsekwencji czego wydatki w kwocie [...] zł nie stanowią kosztów uzyskania przychodów podatnika w 2000 r.
Jeśli chodzi o zarzuty naruszenia, wskazanych w odwołaniu, przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, Izba Skarbowa nie dopatrzyła się ich naruszenia w postępowaniu organu podatkowego I instancji,
T. i J. A. w skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie ponowili zarzuty zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie
W piśmie procesowym z dnia [...]., stanowiącym uzupełnienie skargi podatnicy, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji podnieśli, że znanym powszechnie faktem w województwie jest to, że właściciel firmy "T" był sądownie karany za to, że w sposób sprzeczny z prawem sprowadzał z zagranicy dziesiątki ton paliwa, na zakup którego nie posiadał żadnego dowodu Usuwając ze swojej księgowości komputerowej, kopię wystawionych faktur, korzystał z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, które nakładają sankcje podatkowe jedynie na odbiorcę faktury VAT Skarżący zarzucili także, że w aktach sprawy znajdują się dowody i materiały kontrolne, z których wynika, że wyłączone z kosztów uzyskania przychodów wydatki na zakup paliwa musiały zostać poniesione, Samochody ich firmy dowożą bowiem codziennie towary handlowe z giełd i magazynów w całej Polsce, a w sezonie letnim dostarczają własnym transportem towary żywnościowe do ośrodków wczasowych całego środkowego wybrzeża,,
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone,
Skarga zasługuje na uwzględnienie,
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów podatkowych, że wydatki poniesione przez skarżącego na zakup paliwa podlegają wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów tylko dlatego, że sprzedawca nie ujął wystawionych faktur VAT w rejestrach sprzedaży oraz nie posiada ich kopii, Niewątpliwie brak kopii faktury VAT u sprzedawcy wywołuje ten skutek, że posiadający jej oryginał nabywca nie ma prawa do obniżenia na jej podstawie podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego mu przy wykazanym tą fakturą nabyciu towarów i usług, gdy sprzedawca nie uwzględnił wykazanej w tej fakturze kwoty podatku w deklaracji dla podatku od towarów i usług, Jednak w świetle uregulowań ustawy z dnia 26 lipca 1991r, o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U Nr 90, poz. 416 z 1993 r. ze zm.) i przepisów ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (Dz. U z 1997r. Nr 121 poz., 591 z 1994 r., ze zm..) nie ma podstaw do przyjęcia, że brak kopii faktury sprzedawcy oznacza jej nierzetelność tj, niezgodność z rzeczywistym stanem,
W orzecznictwie sądowo - administracyjnym ustalone zostało stanowisko, że wydatki faktycznie poniesione, a jedynie wadliwie czy też w sposób niepełny udokumentowane nie mogą być w całości pominięte przy określeniu podstawy opodatkowania, jeżeli ich poniesienie może być udowodnione innymi środkami dowodowymi, zasługującymi na wiarę, Dlatego nawet ewentualne uznanie, że posiadane przez podatnika faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie oznacza, że brak jest podstaw do przyjęcia, wynikających z takich faktur wydatków za koszt uzyskania przychodów związanych z zakupem paliwa
niezbędnego w prowadzonej przez skarżącego działalności, a jedynie nakazuje ustalenie tego kosztu jako jednego z elementów ustalenia podstawy opodatkowania w drodze jego oszacowania.
Mając zatem wszystko powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz., 1271) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu podatkowego I instancji
O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art 200 ww. ustawy,
a w myśl art. 152 stwierdzono o zakazie wykonania zaskarżonej decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło