I SA/Wa 1068/13

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata R. S. o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1068/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]. Na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i w następstwie wydanego przez referendarza sądowego postanowienia z dnia 28 lutego 2014 r.,(k- 93) adwokat R. S. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. W toku postępowania pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 21 stycznia 2014 r. (k- 111). W dalszej kolejności wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2014 .r, sygn. akt I SA/Wa 1068/13 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1068/13. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wyjaśnił, że informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] otrzymał w dniu 14 kwietnia 2014 r., dlatego też skargę kasacyjną wniósł do Sądu w dniu 13 maja 2014 r. Pełnomocnik skarżącego wniósł ponadto zażalenie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1068/13 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k- 149) i zażalenie od postanowienia WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1068/13. W wniesionych środkach zaskarżenia skarżący zawarł wnioski o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (k – 112, 125 i k- 150). Wskazać również należy, że oba zażalenia zostały w toku postępowania sądowego przez sądy obu instancji oddalone (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 lipca 2014 r., i postanowienia NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OZ 851/14 i z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OZ 852/14). W postanowieniu z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OZ 852/14 Sąd zamieścił stanowisko, że pełnomocnik skarżącego nie zawarł we wniosku argumentów uprawdopodabniających, że uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy. To na nim, jako na profesjonalnym pełnomocniku ciążył obowiązek zachowania należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy, a tymczasem działania podjęte przez adwokata R. S. w tej sprawie staranności takiej nie wykazały. Na wstępie należy stwierdzić, iż stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Należy w tym miejscu podkreślić, że wynagrodzenie, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 250 p.p.s.a., jest związane z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Uprawnieniem i obowiązkiem Sądu jest natomiast ustalenie, czy pomoc ta została rzeczywiście udzielona. Trzeba bowiem mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika powoduje, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z opłaceniem jego wynagrodzenia, zaś Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 645/09 Lex nr 758402). W niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu został ustanowiony do reprezentowania interesów skarżącego po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r. (k- 76). Na tym etapie postępowania skarżący sporządził skargę kasacyjną (k-111) od wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r., sporządził zażalenie od postanowienia z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1068/13 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k- 125), ponadto sporządził zażalenie od postanowienia Sądu z dnia 25 lipca 2014 r., o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k- 149). Rozpoznając zatem wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu referendarz sądowy uznał, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ugruntował się pogląd, iż pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście (faktycznie) udzieloną (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. niepubl. LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07 niepubl. LEX nr 1011762). Przepis art. 250 p.p.s.a. nie nakłada więc obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a wniosek taki podlega ocenie także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10 niepubl. LEX nr 643591, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r. sygn. akt I GZ 146/11 niepubl. LEX nr 1068334; B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek. Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Warszawa 2007, str. 317-318). Tylko w przypadku profesjonalnego i należycie starannego podjęcia czynności w postępowaniu można bowiem stwierdzić, że strona rzeczywiście (faktycznie) otrzymała pomoc prawną. W kontekście poczynionych wyżej rozważań należy stwierdzić, że pełnomocnik wyznaczony w przedmiotowej sprawie sporządzając skargę kasacyjną z dnia 13 maja 2014 r., winien był złożyć wraz z nią wniosek o przywrócenie terminu, stosownie go uzasadniając, gdyż jako pełnomocnik będący adwokatem a zatem profesjonalista, obowiązany jest do należytego dbania o powierzone mu sprawy, co wyraża się także w obowiązku znajomości stosowania przepisów w obowiązującym stanie prawnym (por. postanowienie NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OZ 852/14). Z akt sprawy wynika natomiast, że pełnomocnik skarżącego odstąpił od sporządzenia takiego wniosku (wniosek takie sporządził jedynie do zażalenia od postanowienia WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej) i jednocześnie składał kolejne zażalenia. W tej sytuacji składając skargę kasacyjną po upływie terminu do jej wniesienia uniemożliwił jej merytoryczne rozpoznanie przez NSA. W tej sytuacji czynności podejmowane przez pełnomocnika nie mogą być uznane za działanie w ramach pomocy prawnej dla skarżącego. Nie zmierzały one bowiem do doprowadzenia do kontroli instancyjnej wydanego wyroku. Tylko natomiast w takim przypadku można by przyjąć, że stanowiły realną pomoc prawną strony. Jeszcze raz należy zaznaczyć, że cytowane wyżej orzecznictwo sądów administracyjnych kładzie akcent na konieczność konsekwencji w działaniach pełnomocnika z urzędu. Niekonsekwencja przejawiająca się w podejmowaniu działań tylko pozornie zmierzających do dokonania czynności w postępowaniu, od której pełnomocnik już odstąpił, wyklucza przyznanie mu wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.