I SA/Wa 1096/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-04
Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Marta Kołtun-Kulik, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie przez jednego ze spadkobierców wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie w ustawowym terminie, skutkuje wszczęciem postępowania również dla pozostałych spadkobierców, którzy nie złożyli takiego wniosku w terminie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że złożenie przez jednego ze spadkobierców wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie w ustawowym terminie, wywołuje skutek również dla pozostałych spadkobierców, którzy nie złożyli takiego wniosku. Przyjął, że istnieje jedność materialnoprawna wniosku, co oznacza, że jedno postępowanie administracyjne toczy się w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty dla wszystkich uprawnionych. W związku z tym, organy administracji błędnie odmówiły potwierdzenia prawa do rekompensaty T. K. z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia T. K. prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP. Organy administracji uznały, że T. K. złożyła wniosek po terminie. Skarżąca argumentowała, że jej prawo do rekompensaty wynika również z faktu, iż inni spadkobiercy złożyli wniosek w terminie, a ona została przez nich wskazana jako osoba uprawniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące terminu składania wniosków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz decyzję Wojewody, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz T. K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję W. M. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz T. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], odmawiającą potwierdzenia T. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. nieruchomości we [...], przy ul. [...] (wcześniej [...]), dawne województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T. K.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. M. C. i A. T. wystąpili do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we [...] przy ul. [...] (wcześniej [...]), dawne województwo [...], obecnie [...]. Do wniosku została dołączona, między innymi, kserokopia pełnomocnictwa udzielonego A. T. przez B. K. do reprezentowania jej w sprawie odszkodowania za nieruchomości pozostawione we [...] przez W. T.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Wojewoda [...] przekazał ww. wniosek Wojewodzie [...] celem załatwienia zgodnie z właściwością.
Pismem z dnia [...] marca 2011 r. organ wezwał strony postępowania do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, w tym do wskazania na jaką okoliczność została przedłożona kserokopia pełnomocnictwa do reprezentowania B. K. przez A. T.
Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda [...] ponownie wezwał A. T. do dostarczenia oryginału albo urzędowego lub notarialnego odpisu ww. pełnomocnictwa oraz do wskazania na jaką okoliczność zostało ono złożone.
Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. B. K. uzupełniła akta sprawy o oryginał pełnomocnictwa z dnia [...] grudnia 2008 r., w którym umocowała ona A. T. do reprezentowania jej w sprawie odszkodowania za nieruchomości pozostawione we [...] przez W. T. Przedłożyła również kserokopię pełnomocnictwa udzielonego B. K. przez T. K. z dnia [...] września 2009 r. do reprezentowania jej w sprawie spadkowej sygn. akt [...].
Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. organ ponownie zwrócił się do A. T. i B. K. o złożenie wyjaśnień na jaką okoliczność załączono do wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. pełnomocnictwo z dnia [...] grudnia 2008 r. udzielone przez B. K. na rzecz A.T.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. A. T. wyjaśnił, iż składając wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. działał także w imieniu B. K. Natomiast pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. M.C. i A. T. wskazali, iż składając w dniu [...] grudnia 2008 r. wniosek "A. T. działał także jako pełnomocnik B. K., działającej w imieniu swoim i swojej matki T. K.".
Następnie wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014 r. T. K. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we [...]. przy ul. [...] (wcześniej [...]), dawne województwo [...], obecnie [...] Do przedmiotowego wniosku załączyła ona pełnomocnictwo z dnia 20 sierpnia 2014 r. udzielone B. K. przez T. K. do reprezentowania jej w sprawie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z dnia [...] października 2014 r. organ zwrócił się do T. K. z prośbą o wskazanie, czy ona lub inni spadkobiercy właściciela nieruchomości składali wnioski o zaliczenie wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na poczet ceny sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa na gruncie wcześniej obowiązujących regulacji prawnych (przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.).
Pismem z dnia [...] października 2014 r. pełnomocnik strony poinformował, iż przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. T. K. nie składała wniosków o rekompensatę za mienie zabużańskie.
Ponadto, w dniu [...] stycznia 2015 r. akta niniejszej sprawy zostały uzupełnione o postanowienia spadkowe, to jest:
- postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po F. T., zmarłym dnia [...] maja 1982 r., na podstawie ustawy nabyli: żona J. T. oraz córka T. K. po 1/2 części każda,
- postanowienie Sądu Rejonowego [...]. z dnia [...] kwietnia 1987 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po J. T., zmarłej dnia [...] marca 1986 r., na podstawie ustawy nabyli zstępni rodzeństwa spadkodawczyni: K. G. w 1/2 części oraz A. N. i A. N. w 1/4 części każdy z nich;
- postanowienie Sądu Rejonowego dla [...]. z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po W. T., zmarłym dnia [...] lipca 1950 r., na podstawie ustawy nabyli: syn W.T., syn F. T., i córka M. D. po 1/3 części każde z nich.
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia T. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we [...] przy ul. [...] (wcześniej [...]), dawne województwo l., obecnie [...].
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w rozpatrywanej sprawie został złożony przez T. K. z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie.
Pismem z dnia [...] marca 2015 r. T. K. odwołała się od ww. decyzji Wojewody [...] zarzucając jej naruszenie art. 7 ust. 2, art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na ich błędnej interpretacji i odmowie T. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ zacytował art. 2, 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wskazał, iż zachowanie terminu określonego w art. 5 ust. 1 tej ustawy jest warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa.
Organ odwoławczy podniósł że, jak wynika z akt sprawy, wniosek T. K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wpłynął do Wojewody w dniu [...] sierpnia 2014 r. Zatem, złożyła ona ww. wniosek po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Organ podniósł również, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195), ponieważ dotyczy on osób, które w ogóle nie złożyły wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane niniejszą ustawą.
Ponadto, organ odniósł się do powołanego w odwołaniu pisma M. C. i A. T. z dnia [...] czerwca 2012 r., w którym wskazano, iż składając wniosek w dniu [...] grudnia 2008 r. "A. T. działał także jako pełnomocnik B. K., działającej w imieniu swoim i swojej matki T. K.". Wskazał, iż do ww. wniosku zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone A. T. przez B. K. do reprezentowania jej w sprawie odszkodowania za nieruchomości pozostawione we [...] przez W. T. Zaś A. T. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. wskazał, iż składając ww. wniosek dnia [...] grudnia 2008 r. działał także w imieniu B. K. W ocenie organu, oznacza to, iż wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. został złożony przez M. C. i A. T. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B. K. Z treści ww. wniosku, jak i z załączonych do niego dokumentów nie wynika natomiast aby B. K. działała w imieniu T. K. Stanowisko to potwierdza również znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo z dnia [...] września 2009 r., które zostało udzielone B. K. przez T. K. jedynie do reprezentowania jej w sprawie spadkowej o sygn. akt [...]. O tym, iż wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. został złożony w imieniu T. K. nie może, w ocenie organu, świadczyć również zawarte w odwołaniu oświadczenie B. K., zgodnie z którym od początku postępowania działała ono również w imieniu T. K.
Podsumowując, organ odwoławczy uznał, iż wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożyli w ustawowym terminie jedynie M. C. i A.T. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B. K.
Minister zauważył w tym miejscu, iż złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych spadkobierców. Bezwzględnym bowiem warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie jest złożenie przez osobę uprawnioną do uzyskania prawa do rekompensaty wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2050/10). W ocenie organu, ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie przewiduje legitymacji łącznej do wniesienia wniosku i tylko wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (bądź jej pełnomocnika) wszczyna postępowanie w tym zakresie i statuuje uprawnienia wynikające z przymiotu strony postępowania.
Powołując się na treść art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy zabużańskiej Minister wskazał, iż każdy spadkobierca powinien złożyć samodzielnie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a w imieniu innych może to uczynić jedynie na podstawie pełnomocnictwa. Czym innym jest bowiem pojęcie osoby uprawnionej do rekompensaty, a czym innym osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Podniósł, iż z akt sprawy nie wynika by T.K. złożyła wniosek w terminie, jak również aby B. K. działała przed [...] grudnia 2008 r. w jej imieniu i na jej rzecz.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. K. zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów postępowania, to jest:
- art. 7, 9 i 10 kpa poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, a to w szczególności bez szczegółowego informowania stron o ich prawach i obowiązkach, a także bez zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie, podczas gdy zasadnym w toku niniejszego postępowania, ze względu na zawiły charakter sprawy, było ustalenie kręgu podmiotów, które złożyły wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty co można było uczynić m.in. poprzez wezwanie stron do organu administracji celem jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii, zwłaszcza gdy z treści korespondencji stron z organem administracji jasno wynikało, iż osoby te nie są profesjonalistami i mogły nie rozumieć treści kierowanych do nich przez organ pism w sprawie;
- art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie ujawnionej w postanowieniu Sądu Rejonowego dla W. P.w W. z [...] października 2010 roku, sygn. akt [...], spadkobierczyni T. K., czynnego udziału we wszczętym postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty po W. T. w każdym jego stadium oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie;
- art. 8 kpa polegające na utrzymaniu w mocy decyzji pomimo przyjęcia przez organ pierwszej instancji oświadczenia uczestników postępowania o wskazaniu skarżącej jako uprawnionej do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
- art. 7 kpa polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, pomimo braku ustalenia przez organ pierwszej instancji rzeczywistego żądania skarżącej, to jest potwierdzenia prawa skarżącej do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w całości, przysługującego skarżącej jako spadkobierczyni właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz jako osoby wskazanej przez innych spadkobierców tegoż właścicielka, czym naruszono zasadę prawdy obiektywnej.
2) przepisów prawa materialnego, to jest:
- art. 3 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez pominięcie spadkobierczyni T. K., spełniającej przesłanki z art. 3 ust. 2 ustawy, w sytuacji, gdy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożył również w jej imieniu A. T., jako spadkobierca w trybie art. 5 ust. 2 ustawy;
- art. 5 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż T. K. nie przysługuje prawo do rekompensaty, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu oraz stan faktyczny sprawy prowadzą do odmiennego wniosku;
- art. 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż przysługiwanie prawa do rekompensaty zależne jest od złożenia wniosku w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 tej ustawy, podczas gdy termin ten zastrzeżony jest wyłącznie dla dochodzenia prawa do rekompensaty;
- naruszenie art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż spadkobiercy właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, aby móc dokonać wskazania jednego spośród nich do samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie na jego rzecz prawa do rekompensaty w całości, muszą uprzednio złożyć, w ustawowo zakreślonym terminie, wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w części na ich rzecz;
- art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż wniosek złożony przez skarżącą nie obejmuje swoim zakresem również części prawa do rekompensaty przysługującego skarżącej na podstawie złożonego przez członków jej rodziny oświadczenia o wskazaniu skarżącej jako uprawnionej do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w części jej należnej.
Powołując się na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez potwierdzenie jej prawa do rekompensaty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła argumentację na poparcie powołanych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga T. K. zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie potwierdzenia T. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. nieruchomości we [...]przy ul. [...] (wcześniej [...]), woj. [...], poza obecnymi granicami RP z uwagi na złożenie przez nią wniosku o potwierdzenie tego prawa po terminie przewidzianym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r.
W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały w niniejszej sprawie błędnej wykładni prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez uznanie, iż złożenie przez osoby uprawnione w terminie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie powoduje wszczęcia postępowania na rzecz pozostałych współuprawnionych.
Stosownie do art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia [...] grudnia 2008 r. Wniosek ten składa współwłaściciel mienia pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego lub jego spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Zgodnie zaś z art. 3 ust 2 ww. ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie).
Na tle powołanych przepisów ustawy zabużańskiej pojawił się problem czy wniosek złożony w terminie przez jednego ze spadkobierców właściciela nieruchomości odnosi skutek względem pozostałych spadkobierców. Orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące tego zagadnienia początkowo nie było jednolite. W obecnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zdecydowanie jednak przeważa stanowisko - a w zasadzie można mówić o utrwalonej linii orzeczniczej NSA - wskazujące na aspekt jedności materialnej złożonego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2014 r., I OSK 2993/12, z dnia 16 lipca 2014 r., I OSK 3130/12, z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 642/11, z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1209/11 i I OSK 1494/11, z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12, z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt I OSK 977/12, z dnia 7 listopada 2014 r., I OSK 682/13 oraz z dnia 9 lipca 2015 r., I OSK 2271/14 - dostępne w bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Według tego poglądu, złożenie w terminie wniosku przez jednego z uprawnionych powoduje, iż – przechodząc z wykładni językowej na wykładnię funkcjonalną przepisów – wniosek tego uprawnionego jest traktowany jak wniosek pozostałych współuprawnionych. Okoliczność zaś jedności stosunku materialnoprawnego przesądza o tym, że toczy się jedno postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia określonego mienia nieruchomego poza obecnymi granicami państwa polskiego i przez określonego jego właściciela. W postępowaniu tym konieczne jest dokonanie szeregu ustaleń faktycznych, takich jak np. skład majątku pozostawionego, jego wartość, okoliczności w jakich doszło do pozostawienia mienia, miejsce zamieszkania (i to w określonym czasie) byłego właściciela majątku, ewentualna data jego zgonu i ustalenie spadkobierców. Nie sposób przy tym twierdzić, że czynienie tego rodzaju ustaleń nie dotyczy tej samej sprawy pod względem materialnoprawnym, chociaż wnioskodawcami są osoby różne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2014 r., I OSK 2993/12).
W konsekwencji, z konstrukcji art. 3 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej wynika, że złożenie w terminie wniosku przez jednego z legitymowanych podmiotów wszczyna postępowanie administracyjne co do wszystkich uprawnionych. Wystarczy zatem, że jeden ze spadkobierców złożył wniosek przed dniem 31 grudnia 2008 r. aby pozostali uprawnieni - którzy takich wniosków nie złożyli - zachowali swoje roszczenia, stosownie do posiadanych udziałów w spadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2014 r., I OSK 682/13).
Powołane poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd w składzie orzekającym w całości podziela.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, iż w dniu [...] grudnia 2008 r. M. C. i A. T. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W. T. Następnie, w dniu [...] sierpnia 2014 r. T. K. zwróciła się do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. nieruchomości we [...]przy ul. [...] (wcześniej [...]), woj. [...]., poza obecnymi granicami RP. Jak zaś wynika ze złożonych do akt sprawy w dniu [...] stycznia 2015 r. postanowień spadkowych tj. postanowienia Sądu Rejonowego dla [...]. z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt [...], oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla [...]. z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], T. K. jest jednym ze spadkobierców po W. T., właścicielu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP.
W świetle powołanych wyżej okoliczności nie budzi wątpliwości, iż spadkobiercy po właścicielu nieruchomości pozostawionej – M. C. i A.T. - złożyli wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej tj. do dnia [...] grudnia 2008 r. Mając zaś na uwadze zaprezentowaną powyżej wykładnię przepisów ustawy zabużańskiej - zgodnie z którą skuteczne złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców wywołuje skutek również dla pozostałych spadkobierców – za zasadny Sąd uznał zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro bowiem osoby współuprawnione do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wystąpiły - w terminie ustawowym - ze stosownym wnioskiem, to wniosek ten wszczął postępowanie o potwierdzenie powyższego prawa należnego w związku pozostawieniem poza granicami państwa polskiego określonego majątku przez W. T. Obowiązkiem zatem organu – stosownie do art. 61 § 4 kpa – było powiadomić skarżącą o prowadzonym postępowaniu a w związku z tym, że sama wystąpiła ze stosownym wnioskiem – prowadzić to postępowanie również w stosunku do niej.
Skoro w tej sytuacji prawnej organy obu instancji wydały decyzje o odmowie potwierdzenia T. K. prawa do rekompensaty z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku, to uznać trzeba, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów ustawy zabużańskiej i jako takie winny podlegać uchyleniu.
Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny mieć na uwadze, że wniosek T. K. o przyznanie jej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej został złożony w terminie, a następnie przeprowadzić dalsze czynności w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji. W przedmiocie kosztów (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło