I SA/Wa 1136/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-04
Skład orzekający: Iwona Kosińska, Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego (powodzi), ale posiadała inne miejsce zamieszkania, może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, mimo że nie utraciła jedynego schronienia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zasiłek celowy z pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego i jest świadczeniem subsydiarnym, przyznawanym w sytuacjach, gdy osoba nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej. Posiadanie innego miejsca zamieszkania, nawet jeśli zniszczone zostało centrum życiowe, wyklucza przyznanie zasiłku, jeśli osoba nie została pozbawiona jedynego schronienia i posiada inne możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a także osiąga dochody i otrzymała odszkodowanie.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się przyznania zasiłku celowego w związku ze stratami poniesionymi w wyniku powodzi w 2010 r. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, argumentując, że skarżąca posiadała inne mieszkanie i nie utraciła jedynego schronienia, a także otrzymała odszkodowanie i osiągała dochody. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, podnosząc m.in. zarzuty proceduralne dotyczące składu orzekającego organu odwoławczego oraz wadliwej oceny dowodów. Sprawa była wielokrotnie rozpoznawana przez organy administracji i sądy, z uwagi na stwierdzone uchybienia proceduralne.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania Z.Z. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] grudnia 2011 r., nr [...] (omyłkowo wskazanej jako nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości do 6.000 zł, z tytułu zdarzenia losowego (powodzi), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podało, że organ I instancji ustalił, iż Z.Z. nie spełnia wymogów określonych w ustawie o pomocy społecznej, nie utraciła bowiem jedynego schronienia w czasie powodzi w maju i czerwcu 2010 r., gdyż posiadała mieszkanie spółdzielcze w [...] przy ul. [...]. Organ I instancji przeprowadził także postępowanie co do sytuacji majątkowej strony, jej dochodu z pracy, z których to okoliczności wynika, że nie jest ona osobą uprawnioną do uzyskania pomocy określonej w art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Organ ustalił, że Z.Z. pracuje w firmie "O." i jej miesięczne zarobki netto wynoszą 3.323,27 zł. W związku ze zniszczeniami spowodowanymi przez powódź otrzymała odszkodowanie od ubezpieczyciela na remont budynku w kwocie 35.961,15 zł, na remont budynku gospodarczego w kwocie 8.797,81 zł i za uszkodzone mienie 8.000 zł. Łącznie odszkodowanie wyniosło 52.758,96 zł. Organ I instancji wskazując ponadto na cele i zasady pomocy społecznej oraz na możliwości finansowe podał, że w wyniku majowej powodzi w 2010 r. w gminie [...] 373 osoby i rodziny utraciły jedyne miejsce zamieszkania, jego wyposażenie i poczucie bezpieczeństwa przed zbliżającą się zimą. Skoro Z. Z. posiadała mieszkanie w [...], to nie była pozbawiona jedynego miejsca zamieszkania, które uległoby zniszczeniu wskutek powodzi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że na skutek złożenia odwołania przez Z.Z. na decyzję organu I instancji przedmiotowa sprawa była rozpoznawana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...].
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 40 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2015 roku, poz. 163), zasiłek celowy może być przyznany osobie, albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, bądź klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Kolegium podniosło uznaniowy charakter zasiłku oraz to, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania. Bezsporne jest, że w wyniku powodzi w 2010 r. budynek położony w [...] przy ul. [...] został zalany powyżej stropu i ze sporządzonego kosztorysu robót budowlanych wynika, iż wartość robót wyceniono na kwotę 71.046 zł. Budynek stanowi współwłasność Z. Z. i jej siostry H.S.
Kolegium wskazało, że Z. Z. posiada mieszkanie w [...] przy ul. [...] zakupione w 1998 r. Fakt, iż w 2011 roku mieszkanie to przekazała umową darowizny córce nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania przesłuchani zostali świadkowie na okoliczność zamieszkiwania odwołującej się w [...]. Ustalono ponadto, że Z. Z. otrzymała odszkodowanie od ubezpieczyciela w kwocie 52.758,96 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie zanegowało też, że wnioskodawczyni z uwagi na opiekę nad rodzicami była emocjonalnie i faktycznie związana z domem w [...]. Zgodnie ze swobodną oceną dowodów Kolegium uznało jednak, że zeznania świadków nie potwierdzają w sposób nie budzący wątpliwości, że zamieszkiwała ona stale w tym budynku.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasiłek celowy z pomocy społecznej jest kierowany do podmiotów znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych, które nie są w stanie ich pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Udzielanie pomocy ma charakter pomocniczy.
Z racji posiadania innego mieszkania w [...] Z. Z. mogła zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe w innym lokalu mieszkalnym.
W świetle powyższego jej sytuacji życiowej nie można porównywać do innych powodzian, którzy w wyniku powodzi stracili jedyne miejsce schronienia.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2012 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 861/13, który to Sąd ponownie rozpoznawał sprawę po uchyleniu wyroku sądu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 marca 2013 r., w sprawie sygn. akt I OSK 3034/13. Zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały za słuszny zarzut skarżącej, iż w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] orzekającego w przedmiotowej sprawie była osoba, która na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 kpa podlegała wyłączeniu.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 40 ust. 1-2 w związku z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej są niezasadne. Sąd stwierdził, że samo powstanie straty w nieruchomości na skutek zdarzenia losowego, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia pomocy osobie, której potrzeby życiowe są zaspokojone w innej miejscowości, niż ta, która została dotknięta klęską. Szkoda zgłoszona przez skarżącą dotyczyła domu położonego w [...], w której to miejscowości, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, przebywała czasowo, a w dacie powstania zdarzenia mogącego być podstawą przyznania zasiłku celowego, posiadała mieszkanie w [...]. Sąd podniósł, że skarżąca dopiero po 6 miesiącach od powodzi i po negatywnym zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie otrzymania zasiłku celowego, przeniosła własność mieszkania na córkę, co w ocenie Sądu jest swego rodzaju wybiegiem, który miałby uzasadniać przyznanie jej zasiłku. Sąd podkreślił ponadto, iż zasiłek nie jest rodzajem odszkodowania za poniesione straty materialne, ale ma służyć, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, wspieraniu rodzin, umożliwiając im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W ocenie Sądu, sytuacja skarżącej jest lepsza od sytuacji osób, które w wyniku klęski straciły jedyne miejsce zamieszkania, stąd biorąc pod uwagę rozmiar klęski i sytuację finansową Państwa, pomoc musiała być skierowana do tych osób, które w wyniku kataklizmu utraciły cały swój majątek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w powyższym wyroku wskazał ponadto, że skarżąca osiąga dochody przewyższające średnią krajową oraz uzyskała odszkodowanie z umowy ubezpieczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując ponownie sprawę decyzją z [...] września 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości do 6.000 zł, z tytułu zdarzenia losowego (powodzi).
Organ wskazał na ustalenia i stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu poprzedniej decyzji wydanej w tej samej sprawie i powołał wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 861/13 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 3034/13.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2013 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2464/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszny zarzut skarżącej, iż w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] orzekającego w przedmiotowej sprawie była osoba, która na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa podlegała wyłączeniu. Sąd zauważył, iż uchybienia organu zaistniałe w niniejszej sprawie miały charakter wyłącznie proceduralny, niemniej jednak podkreślił, że wskazania co do sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zostały zawarte już w wydanych wyrokach, o których mowa wyżej, bowiem wyrażona w nich ocena prawa, jest zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej "ppsa") wiążąca.
Biorąc powyższe pod uwagę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując treść przepisu art. 40 ustawy o pomocy społecznej uznało, iż brak jest podstaw prawnych do przyznania Z.Z. zasiłku celowego w wysokości do 6.000 zł z tytułu zdarzenia losowego (powodzi).
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2015 r. skargę wniosła Z. Z.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) rozpatrzenie zaskarżoną decyzją odwołania innej, analogicznej sprawy dotyczącej skarżącej, toczącej się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...];
b) naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania przez organ II instancji, wyrażające się w szczególności w przywołaniu w uzasadnieniu decyzji jedynie przebiegu dotychczasowego postępowania, co stanowi naruszenie art. 15 kpa w zw. z art. 127 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 138 § 1kpa;
c) naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 15 kpa, poprzez brak odniesienia się do wszystkich twierdzeń i zarzutów skarżącej,
d) naruszenie przepisów art. 7, 75,77 § 1 kpa w zw. z art. 10 kpa i art. 81 kpa, poprzez zaakceptowanie wadliwego postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji;
e) przekroczenie wynikającej z art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez ich błędną interpretację, wyrażające się w przyjęciu, że skarżąca nie spełnia kryteriów dla udzielenia jej pomocy;
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w całości w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] o odmowie zasiłku celowego.
Jednakże decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] oznaczona nr [...] jest przedmiotem innego postępowania toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Przedmiotem niniejszego postępowania jest zaś decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...]. Ponieważ stroną obu postępowań jest ta sama osoba, a przedmiot obu postępowań jest bardzo zbliżony, utrzymanie w mocy decyzji zaskarżonej w innym postępowaniu administracyjnym, stanowi uchybienie procesowe.
Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania i twierdzenia strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Natomiast opisanie przebiegu postępowania z zacytowaniem rozstrzygnięć wydanych przez inne składy SKO czy też Sądy, przy jednoczesnym braku wyrażenia swojego własnego stanowiska uniemożliwia stronie poznanie sposobu rozumowania i argumentacji organu, a w konsekwencji pozbawia stronę prawa do rzetelnego rozpoznania sprawy w drugiej instancji.
Skarżąca zarzuciła, że organ nie odniósł się do jej zarzutów, w tym do zarzutów w piśmie pełnomocnika z 22 sierpnia 2013 r. W piśmie tym zawarty został zarzut wadliwego ustalenia przez organ I instancji, iż skarżąca nie mieszkała w domu w [...]. Wadliwość ustalenia przez organ I instancji, iż skarżąca nie mieszkała na terenie objętym powodzią, widać bardzo wyraźnie. Najmocniejsze źródła dowodowe w realiach sprawy, jakimi są zeznania wielu osób, w tym obcych dla skarżącej, złożone przy udziale dwóch starszych pracowników socjalnych oraz Kierownika MGOPS i dodatkowo złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej potwierdzają, iż skarżąca mieszkała w [...], przez co odmowa przyznania jej świadczenia z powołaniem się na brak zamieszkiwania tamże, jest wadliwa. Skarżąca zacytowała w skardze zeznania pięciu świadków wskazując, że są to bezpośredni sąsiedzi, którzy w zdecydowanej większości potwierdzili fakt zamieszkiwania skarżącej w [...] oraz że to [...] jest był jej miejscem zamieszkania, centrum życiowym i ostoją, która zniszczona została w wyniku powodzi.
Z powyższego wynika, w ocenie skarżącej, że mieszkała w [...]. Pozostaje to w jawnej sprzeczności z petitum decyzji organu I instancji.
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego skarżąca wskazała, iż odmienną interpretację przepisu art. 40 ustawy o pomocy społecznej przedstawiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z [...] sierpnia 2010 r., nr [...], którą uchyliło rozstrzygnięcie Burmistrza o odmowie przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego, stwierdzając, że ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do ograniczenia pomocy co do uzyskania zasiłku celowego określonego w art. 40 ustawy w sytuacji, gdy strona posiada jeszcze inne miejsce schronienia. Zdaniem skarżącej przepis art. 40 ustawy o pomocy społecznej winien być interpretowany właśnie w powyższy sposób, a zinterpretowanie go odmiennie przez organ II instancji, oznaczało jego naruszenie. W sytuacji, w której centrum życiowe skarżącej, potwierdzone przez świadków, uległo zniszczeniu w wyniku kataklizmu powodzi, uprawniona jest ona do otrzymania wsparcia z pomocy społecznej, albowiem w takim samym stopniu doznała szkody polegającej na zniszczeniu ośrodka życiowego jak inne osoby, nawet jeśli nie posiadały one innych nieruchomości.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 2 grudnia 2015 r. skarżąca popierając skargę podniosła, że wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 3043/12 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 23 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 861/13, z 18 listopada 2014 r. , sygn. akt I SA/Wa 2464/14 potwierdziły wadliwość rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego, gdyż w wydaniu zaskarżonych decyzji brała udział osoba podlegająca wyłączeniu.
Mając to na uwadze skarżąca podniosła, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] grudnia 2011 r. została podpisana przez Kierownika Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] H. R. Również inne decyzje organu I instancji w sprawie skarżącej były podpisane przez tę osobę. W ocenie skarżącej decyzja z [...] grudnia 2011 r. narusza przepis art. 24 § 1 pkt. 5 kpa.
Skarżąca podniosła również, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] grudnia 2011 r., nr [...] oraz wydana na skutek odwołania od niej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2015 r., która jest przedmiotem niniejszej skargi, została także utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2015 r. nr [...]. Ta ostatnia decyzja jest przedmiotem skargi w tutejszym sądzie pod sygn. akt I SA/Wa 1357/15.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Wprawdzie w zaskarżonej decyzji Kolegium omyłkowo wskazało numer decyzji organu I instancji z [...] grudnia 2011 r. jako [...] zamiast numeru [...], jednakże jest to oczywista omyłka pisarska nie mająca wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania zasiłku celowego w kocie do 6.000 zł w związku z powodzią. Natomiast decyzja oznaczona nr [...] była wydana [...] grudnia 2011 r. i dotyczy wniosku o przyznanie zasiłku celowego w kocie do 100.000 zł., także w związku z powodzią. W sprawach tych toczą się odrębne postępowania. Skarżąca złożyła bowiem dwa wnioski o zasiłki celowe jeden z żądaniem zasiłku w kwocie do 6.000zł., a drugi z żądaniem w kwocie do 100.000 zł. Sąd dostrzega, że pomyłka w numerze decyzji organu I instancji pojawiała się w orzeczeniach organu odwoławczego ( decyzja SKO z [...] III 2012 r. i z [...] września 2013 r.), a także w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 21 września 2012 r. i z 18 listopada 2014 r.), jednakże ze wszystkich tych orzeczeń wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotem orzekania były decyzje odmawiające przyznania skarżącej zasiłku celowego w kwocie do 6.000 zł. Wskazany przez skarżącą błąd w numerze decyzji organu I instancji jest zwykłą omyłką pisarską, nie mającą żadnego wpływu na treść rozstrzygnięć zarówno organów administracji jak i sądów. Wskazać także należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 września 2012 r. był przedmiotem skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 marca 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 3043/12 wprawdzie uchylił wyrok Sądu I instancji jednakże nie z powodu omyłkowego numeru decyzji organu I instancji.
Jak wskazała skarżąca w piśmie z 2 grudnia 2015 r., w tutejszym sądzie zawisły dwie sprawy – jedna ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2015 r., nr [...] tj. sprawa o sygn. akt I SA/Wa 1357/15 i niniejsza sprawa. Otóż inny jest przedmiot postępowania w obydwu sprawach. Wobec tego nie sposób przyjąć, że niniejsze postępowanie jest także przedmiotem postępowania w sprawie I SA/Wa 1357/15, jak również nie sposób zgodzić się, że przedmiot obu postępowań jest bardzo zbliżony (chociażby bardzo różnią się dochodzone przez skarżącą kwoty zasiłków – do 6.000 zł i do 100.000 zł.). Wobec tego zarzut skargi w tej kwestii jest chybiony.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że zaskarżona decyzja zapadła po wyrokach sądów obydwu instancji tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 3043/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie : z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 861/13 i z 18 listopada 2014 r.. sygn. akt I SA/Wa 2464/14.
Podnieść należy, że zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez organ i przez sąd, tylekroć będą oni związani oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa (por. wyrok SN z 25 lutego 1998 r., III RN 130/97 OSNAPiUS nr 1 poz. 2 z glosą aprobującą B.Adamiak OSP 1999 nr 5, poz. 101). Nie ulega wątpliwości, że te wyjątkowe okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wyroki WSA w Warszawie z 26 czerwca 2013 r. i z 18 listopada 2014 r. nie zostały uchylone, są prawomocne, a przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja podjęta na podstawie obowiązujących w dniu jej wydania przepisów prawa. Nie ma więc podstaw do odstąpienia od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyżej wskazanych wyrokach oraz we wcześniej powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takiej sytuacji kontrola zaskarżonej decyzji sprowadza się do zbadania, czy nie narusza ona przepisu art. 153 ppsa.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji zastosował się do wskazań zawartych w wyżej powołanych wyrokach. Podnieść należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 marca 2013 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 3043/12 dokonał wykładni art. 40 ustawy o pomocy społecznej stwierdzając, że samo powstanie straty w nieruchomości na skutek zdarzenia losowego nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia pomocy osobie, której potrzeby życiowe są zaspokojone w innej miejscowości niż ta, która została dotknięta klęską. Sąd podkreślił, że zasiłek nie jest rodzajem odszkodowania za poniesione straty materialne, ale ma służyć zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej wspieraniu rodzin, umożliwiając im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie NSA wskazał, że z uwagi na rozmiar klęski oraz sytuację finansową Państwa pomoc musiała być skierowana do tych osób, które w skutek kataklizmu utraciły cały majątek. Sąd podkreślił, że określony w art. 7 kpa interes społeczny w tym wypadku musi być przeciwstawiony partykularnie pojmowanemu interesowi obywatela. Zgodnie art. 190 ppsa sąd, któremu jest sprawa przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sądy rozpoznające sprawę po wyroku NSA zobowiązane były zastosować ową wykładnię prawną.
Otóż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach: z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 861/13 i z 18 listopada 2014 r.. sygn. akt I SA/Wa 2464/14 wskazał na wiążącą ocenę zapadłych w sprawie wyroków i wiążącą wykładnie przepisu art. 40 ustawy dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze mając na względzie zasadę wynikającą z przepisu art. 153 ppsa prawidłowo uznało, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej zasiłku celowego w kwocie do 6.000 zł z tytułu zdarzenia losowego – powodzi.
Niezasadne są wiec zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 15, 107 § 3 kpa. Otóż jak wyżej podniesiono organ był związany przepisem art. 153 ppsa. W tej sytuacji wskazane w uzasadnieniu decyzji było przedstawienie stanowisk Sądów, które w sprawie wydawały orzeczenia. Natomiast podniesione przez skarżącą okoliczności odnośnie jej centrum życiowego i zamieszkiwania w [...] były o tyle bezprzedmiotowe, gdyż skarżąca w dacie zdarzenia miała (co podkreślił także NSA) mieszkanie w [...], które dopiero pół roku później darowała córce. Skarżąca otrzymała odszkodowanie, zarabiała powyżej średniej krajowej. W przeciwieństwie do wielu rodzin dotkniętych powodzią nie utraciła jedynego schronienia. Nie zmieniają tej oceny zeznania świadków, gdyż jak wyżej wskazano bez względu na to gdzie skarżąca zamieszkiwała w dacie powodzi, to miała ona mieszkanie w [...], a więc nie stała się osobą bezdomną. Świadkowie zeznawali w listopadzie i grudniu 2011 r. Wobec czego dowód z tych zeznań był znany zarówno Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu, jak i sądom I instancji orzekającym po tej dacie. Sądy te podkreśliły, że organy w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie naruszyły przepisu art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Stan faktyczny w sprawie się nie zmienił. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, 75, 77 §1, 80 i 81 kpa są chybione. Niezasadne są zarzuty skargi odnośnie naruszenia przepisu art. 15 kpa, gdyż sprawa była przedmiotem oceny przez organy obydwu instancji.
Nie można podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Przesłanką warunkującą przyznanie zasiłku celowego, na podstawie art. 40 ustawy jest poniesienie przez osobę lub rodzinę straty, która nastąpiła w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej. Jednakże przepisu tego nie można interpretować w oderwaniu od ogólnych reguł przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, zawartych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy. Zgodnie z tymi przepisami pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne zasoby i możliwości. Świadczona jest jedynie w takich przypadkach, gdy potrzeby ubiegających się o jej uzyskanie mieszczą się w ramach ustawowych celów pomocy oraz w możliwościach organów pomocowych. Wobec tego nie każda osoba, która poniosła szkodę może i musi uzyskać wnioskowane świadczenie, ponieważ, nawet w przypadku wypełnienia wszelkich warunków przewidzianych ustawą o pomocy społecznej, ich uprawnienia doznają ograniczenia z uwagi na możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej. Zasiłki celowe, przyznawanie na podstawie art. 40 ustawy nie mają charakteru odszkodowania. Pomoc jest, z racji ograniczonych środków finansowych, kierowana w pierwszej kolejności do osób, które utraciły jedyne miejsce zamieszkania, a które nie są w stanie, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości, same go sobie zapewnić. Dlatego samo powstanie szkody na skutek zdarzenia losowego w sytuacji, gdy osoba ma możliwość zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych w innym lokalu będącym jej własnością, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia pomocy. Z akt sprawy wynika, (na co wskazywały w uzasadnieniach wyroków NSA i WSA w Warszawie), że w dacie zdarzenia skarżąca posiadała mieszkanie w [...]. Wobec tego nie została pozbawiona jedynego schronienia. Skarżąca osiągała dochody przewyższające średnią krajową, uzyskała też znaczne odszkodowanie z umowy ubezpieczenia. Wobec tego prawidłowo organy uznały, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej zasiłku celowego. Nie naruszyły więc przepisu art. 40 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa, poprzez wydanie decyzji przez Kierownika Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] – H. R., wskazać należy, że zgodnie z art. 110 ust.1 ustawy o pomocy społecznej zadania pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne - ośrodki pomocy społecznej. Przepis art. 110 ust. 7 ustawy stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że w tym przypadku wójt (burmistrz czy prezydent) nie podejmuje oceny co do dekoncentracji swoich kompetencji, lecz stosownie do brzmienia tej normy, która nakazuje dekoncentrację, upoważnia kierownika ośrodka pomocy społecznej do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że wójt (burmistrz, prezydent) nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej. Na zasadzie art. 110 ust. 1 ustawy obowiązek ten realizuje właściwy ośrodek pomocy społecznej, a sprawę rozstrzyga, wydając decyzję administracyjną kierownik ośrodka pomocy społecznej, działający z upoważnienia odpowiednio wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Skoro H. R. była i jest Kierownikiem Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], to każdorazowo ma ustawowy obowiązek wydawać decyzje pierwszoinstancyjne, bez względu na to, że poprzednie decyzje tego organu były uchylane przez organ odwoławczy.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, oddalił skargę w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło