I SA/Wa 115/17
WyrokWSA w Warszawie2017-09-21
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Iwona Kosińska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość zajęta pod drogę publiczną, która była we władaniu jednostki samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. i nie stanowiła jej własności, nabyła z mocy prawa własność ta jednostka z dniem 1 stycznia 1999 r., pomimo istnienia ogrodzenia na części działki?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo stwierdziły nabycie z mocy prawa przez Województwo własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Analiza materiału dowodowego, w tym map sporządzonych przez geodetę, potwierdziła spełnienie przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w tym zajęcie nieruchomości pod drogę i władanie nią przez jednostkę samorządu terytorialnego. Argument o ogrodzeniu działki nie mógł skutecznie podważyć tych ustaleń, gdyż dotyczył części pasa drogowego, na której zarządca drogi miał nieskrępowaną możliwość władania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Województwo własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Wojewoda wydał decyzję stwierdzającą nabycie, którą utrzymał w mocy Minister Infrastruktury i Rozwoju. Skarżący P.Z. kwestionował zasadność tych decyzji, podnosząc m.in. brak czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym oraz fakt, że jego działka była ogrodzona, co miało świadczyć o braku faktycznego władania nią przez organ. WSA uchylił pierwotne decyzje, wskazując na brak dowodów władania. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędy proceduralne WSA i sprzeczności w jego uzasadnieniu. Po ponownym rozpoznaniu WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości oddala skargę
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania W.K. i P. Z. , utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zajętej pod drogę publiczną, wojewódzką nr [...] relacji [...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Zarząd Województwa [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Województwo [...] prawa własności opisanej nieruchomości. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności powyższej nieruchomości. W ocenie organu wszystkie przesłanki o których mowa w powołanym przepisie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w niniejszej sprawie zostały spełnione.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, odwołania wnieśli W.K. i P.Z. , kwestionując zasadność ustaleń organu.
Po rozpatrzeniu złożonych odwołań Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził, że nie mogą one zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy powołał treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i przychylił się do stanowiska organu I instancji, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w tym przepisie warunkujące możliwość stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Województwo [...] prawa własności opisanej nieruchomości. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, organ II instancji wyjaśnił, że dokonywane na drodze przez Skarb Państwa czy jednostkę samorządową czynności nie musiały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany. Działania takie mogły nawet mieć miejsce wbrew woli właściciela.
Na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P.Z. , domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 10 § 1 kpa z powodu braku czynnego udziału w sprawie przed organem odwoławczym. Jednocześnie podniósł, że jego działka znajduje się w pasie drogowym, ale ogrodzona jest murowanym płotem, a zatem władanie tą częścią jego działki jest fikcją i zmierza tylko do nieodpłatnego nabycia jego własności. Zdaniem skarżącego nie wykonano tam nigdy żadnych działań związanych z pasem drogowym. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Po jej rozpatrzeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 287/14 uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. W uzasadnieniu Sąd przedstawił dotychczasowy stan sprawy. Wyjaśnił, że nabycie prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. trzech przesłanek: zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nieprzysługiwania Skarbowi Państwa ani jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości. Zdaniem Sądu, organy administracji publicznej rozpoznające przedmiotową sprawę prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki dotyczące urządzenia drogi, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten miał miejsce przed 1 stycznia 1999 r., oraz że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność osób fizycznych. Natomiast, w ocenie Sądu, organy nie wyjaśniły i nie udokumentowały w sposób niebudzący wątpliwości kwestii dotyczącej władania przedmiotową nieruchomością przez podmiot publicznoprawny. Udokumentowane władztwo winno wykazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polega, związane m.in. z utrzymywaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. W aktach przedmiotowej sprawy brak jest jednak dokumentów, które w sposób bezsporny potwierdzałyby władztwo nad przedmiotową nieruchomością, tj. umów: dotyczących zimowego utrzymania, ułożenia poboczy, ich remoncie, a sprawowanie władztwa zostało potwierdzone jedynie w formie oświadczenia pracownika [...] z dnia [...] września 2011 r. Przy czym nie wiadomo nawet, czy osoba ta była pracownikiem tej instytucji w 1998 r. Z treści odwołania i skargi wynika zaś, że działka nr [...] jest ogrodzona murowanym płotem, co do której kwestii organ w ogóle się nie odniósł. Wyjaśnienie tego faktu oraz daty powstania płotu ma istotne znaczenie dla sprawy, bowiem jeżeli faktycznie przedmiotowa działka, w części znajdującej się w pasie drogowym, jest i była na dzień 31 grudnia 1998 r. ogrodzona trwałym, murowanym ogrodzeniem to uzasadnione wątpliwości budzi, czy na tej części pasa drogowego organ sprawował władztwo w formach wymaganych przepisami prawa i czy z tej części pasa drogowego użytkownicy mogli w sposób nieskrępowany korzystać w taki sposób, w jaki korzysta się z drogi publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił również, że w aktach administracyjnych brak jest materiału graficznego wskazującego na przebieg drogi wojewódzkiej [...] przez sporną nieruchomość, jednoznacznie obrazującego zakres jej zajęcia na dzień 31 grudnia 1998 r. Zdaniem Sądu organ nie zebrał całego materiału dowodowego i nie wyjaśnił istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kwestii, a zatem naruszył art. 7, art. 72 i art. 80 kpa.
Od wyroku z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 287/14 skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Minister Infrastruktury i Rozwoju. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawę kasacyjną wskazał na naruszenie:
I - przepisów prawa materialnego, czyli:
- art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez jego niewłaściwe zastosowanie w zakresie przesłanek zajęcia nieruchomości pod drogę oraz władania publicznoprawnego, wskutek czego Sąd I instancji błędnie ocenił, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie wskazuje na spełnienie przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie,
II - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przez wadliwe przyjęcie, że przeprowadzone postępowanie i zgromadzone dowody nie wykazały łącznego zaistnienia przesłanek z art. 73 ust. 1 powołanej ustawy, w tym przesłanki władania publicznoprawnego,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 76 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez nieuzasadnioną odmowę wiarygodności dokumentu urzędowego, jakim jest mapa przedstawiająca stan zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. sporządzona przez biegłego geodetę,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne przyjęcie, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie zawiera dowodów pozwalających na nieuwzględnienie skargi,
- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez sformułowanie uzasadnienia wewnętrznie sprzecznego, z którego nie wynika, czy zdaniem Sądu pierwszej instancji przesłanka zajętości nieruchomości pod drogę publiczną została faktycznie spełniona.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wyjaśnił, że skoro w aktach sprawy znajduje się mapa regulacji pasa drogowego z projektem podziału nieruchomości, uwzględniająca stan zajęcia na dzień 31 grudnia 1998 r. sporządzona przez uprawnionego geodetę J. W. w celu przestrzennego wskazania granic zajęcia działki nr [...] pod drogę publiczną, to przy braku innych dokumentów urzędowych lub też innych dowodów mogących podważyć ustalenia dokonane przez ww. geodetę, twierdzenia Sądu I instancji o braku materiału graficznego wskazującego na przebieg drogi wojewódzkiej przez sporną nieruchomość jest niezasadne.
W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że organ w skardze kasacyjnej nie przedstawił wszystkich okoliczności sprawy. Wskazał, że mapa z projektem podziału nieruchomości została sporządzona bez wizji lokalnej nieruchomości, gdyż nie został o niej poinformowany, a ponadto geodeta nie mógł mieć dostępu do jego działki z uwagi na jej ogrodzenie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3045/14 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnione okazały się zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż byłoby to przedwczesne na tym etapie sprawy, bowiem w sprawie uzasadnione wątpliwości budzi ocena stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że w rozpatrywanej sprawie wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3045/14 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 287/14 i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), podkreślając, że w ocenie orzekających w sprawie organów, wszystkie trzy przesłanki, o których mowa w tym przepisie, zostały w stosunku do przedmiotowej nieruchomości spełnione. Z takim ustaleniem organów nie zgodził się skarżący - właściciel nieruchomości oraz uwzględniający jego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał rację skarżącemu kasacyjnie Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 133 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a naruszenie tych przepisów polegało w szczególności na błędnej ocenie zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, w wyniku czego również stan faktyczny sprawy przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny może wywoływać uzasadnione wątpliwości. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie powołanego wyroku Sądu I instancji zawiera sprzeczności. Wyjaśniając bowiem motywy swojego rozstrzygnięcia, Sąd I instancji zauważył w uzasadnieniu orzeczenia, że w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego wskazującego na przebieg drogi przez sporną nieruchomość, który obrazowałby zakres jej zajęcia na dzień 31 grudnia 1998 r. W aktach administracyjnych przekazanych przez organ I instancji znajduje się natomiast dokładna mapa regulacji pasa drogowego drogi nr [...] , tj. odcinka drogi przechodzącego przez działkę nr [...] , sporządzona przez uprawionego geodetę i uwzględniająca stan zajęcia na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz mapa z projektem podziału nieruchomości wraz z wykazem zmian gruntowych, sporządzona przez uprawionego geodetę, z których to dokumentów wynika, że wydzielona sporna działka nr [...] została zajęta pod drogę wojewódzką nr [...], a ściślej pod [...]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza akt sprawy wskazuje, że podział przedmiotowej nieruchomości poprzedziły prace w terenie uprawnionego geodety. Natomiast co do wskazanej przez skarżącego kwestii dotyczącej ogrodzenia działki Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że argument ten został przez skarżącego podniesiony dopiero w skardze na wydaną decyzję, czyli już po zakończeniu postępowania administracyjnego. Wobec czego nie można skutecznie zarzucać, że orzekające w sprawie organy administracji nie ustosunkowały się do tej kwestii w toku postępowania wyjaśniającego. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił dodatkowo uwagę na podniesioną w skardze kasacyjnej wewnętrzną sprzeczność w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z jednej bowiem strony Sąd I instancji zauważył najpierw, że organy administracji rozpoznające sprawę prawidłowo uznały, że zaistniały przesłanki dotyczące urządzenia drogi, a z mapy projektu podziału nieruchomości wynika, że działka nr [...] znajduje się w pasie drogi publicznej nr [...] , zaś w dalszej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że w aktach brak jest dokumentów potwierdzających władztwo nad nieruchomością oraz brak w nich materiału graficznego wskazującego na przebieg drogi przez tę nieruchomość. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wewnętrzna sprzeczność zawartej w uzasadnieniu wyroku argumentacji i niewskazanie jednoznacznych motywów prawnych, które zadaniem Sądu czyniły koniecznym uchylenie kontrolowanych decyzji, nie pozwala temu Sądowi na merytoryczną ocenę wyroku i już tylko z tej przyczyny zaskarżony wyrok nie może się ostać. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane uchybienia procesowe uzasadniają ocenę, że zarówno przyjęty za podstawę wyroku stan faktyczny, jak i kontrola prawidłowości ustalenia tego stanu w toku postępowaniu administracyjnego nie były prawidłowe. Tym samym na uwzględnienie zasługiwał również podniesiony w podstawach skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wcześniej wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zostanie wydana przez ten Sąd uchwała w innej sprawie w trybie art. 269 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawierająca odmienną wykładnię prawa albo zmienił się stan prawny i to jedynie w odniesieniu do przepisów proceduralnych. Żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Dlatego też rozpatrując ponownie sprawę, wojewódzki sąd administracyjny związany jest nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
W tej sytuacji przypomnieć należy, że materialnoprawną podstawę do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Zgodnie z tą regulacją prawną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że określone w nim grunty stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przesłanki te to władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami zajętymi pod drogi publiczne, niestanowiącymi ich własności. Powołany art. 73 nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. By zyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej. Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające... sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (zob. także wyrok NSA z dnia 30 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 513/00).
W rozpatrywanej sprawie niesporny jest fakt, że przedmiotowa droga została zaliczona do kategorii dróg publicznych, a w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielem spornej nieruchomości były osoby fizyczne. Sporny jest natomiast fakt zajętości i władania w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa częścią gruntów (działką nr [...] ) stanowiącą współwłasność skarżącego a zajętą pod drogę publiczną, czyli część [...]. Jednakże w aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokładna mapa regulacji pasa drogowego drogi nr [...] , tj. odcinka drogi przechodzącego przez działkę nr [...] , sporządzona przez uprawionego geodetę i uwzględniająca stan zajęcia na dzień 31 grudnia 1998 r. (k-14 akt adm.). W aktach sprawy pozostaje również mapa z projektem podziału nieruchomości wraz z wykazem zmian gruntowych, sporządzona przez uprawionego geodetę, z której wynika, że wydzielona działka nr [...] , o powierzchni [...] ha, została zajęta pod drogę wojewódzką nr [...] , a ściśle: [...] (k-15 akt adm.). Zgodnie zaś z art. 4 pkt 1, 2 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, [...] stanowi tę część pasa drogowego, która jest przeznaczona dla ruchu pieszego. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku, w orzecznictwie podkreśla się wyraźnie, że dokumenty tego rodzaju, jak wyżej wskazane, sporządzone przez uprawnionego geodetę i włączone do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego, mają charakter dokumentów urzędowych, o których mowa w art. 76 kpa, i których wzruszenie mocy dowodowej jest możliwe wyłącznie poprzez przeprowadzenie przeciwdowodu. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które skutecznie podważyłyby treści znajdujących się w aktach dokumentów kartograficznych. Oznacza to, że w aktach sprawy brak jest stosownego przeciwdowodu, który negowałby prawidłowość ustaleń poczynionych przez uprawnionego geodetę. Nadto z treści mapy projektu podziału nieruchomości wynika, że zapisu powierzchni działki nr [...] dokonano po jej pomiarze na gruncie. W aktach sprawy znajduje się również protokół zajęcia wyznaczonej części działki ([...] ha) stanowiącej przedmiot podziału (nr [...] ) pod drogę wojewódzką nr [...] , tj. pod [...] (k-12 akt adm.). Z protokołu tego wynika, że sporządzony został w trakcie wznowienia znaków granicznych, w obecności pracownika Zarządu Dróg Wojewódzkich i uprawnionego geodety. Na protokole uczyniono adnotację, że właściciel nieruchomości nie stawił się, zawiadomiony prawidłowo. Z powyższego wynika, że wbrew twierdzeniom skarżącego podział przedmiotowej nieruchomości poprzedziły prace w terenie. Natomiast co do wskazanej przez skarżącego kwestii dotyczącej ogrodzenia działki wyjaśnić należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] października 2011 r. (k-2 akt adm.), protokółu zajęcia nieruchomości (działki nr [...] ) pod drogę publiczną (wojewódzką nr [...] ) będącą we władaniu Skarbu Państwa, stan na dzień 31 grudnia 1998 r. (k-12 akt adm.), mapy regulacji pasa drogowego (k-14 akt adm.) jednoznacznie wynika, że przejmowany pas gruntu zajęty jest pod "elementy pasa drogowego, tj. [...]", który w całości zlokalizowany jest przed murowanym ogrodzeniem skarżącego. Zarządca drogi miał zatem nieskrępowaną możliwość władania tym gruntem nawet bez wiedzy skarżącego, co nie oznacza, że on sam z własnej inicjatywy nie mógł także wykonywać pewnych prac w pasie drogowym (np. odśnieżania chodnika, koszenia trawy na poboczu). Podnoszone zatem w tym zakresie zarzuty skargi uznać należy za niezasadne. Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie pracownika [...] z dnia [...] września 2011 r. wskazujące na fakt władania przedmiotową nieruchomością przez zarządcę drogi, czyli jej utrzymywania m.in. poprzez wymianę i zakładanie znaków, remonty ubytków, koszenie i remonty poboczy, utrzymywanie rowów przydrożnych i odśnieżanie. Z oświadczenia tego wynika że składająca je osoba była pracownikiem zarządcy drogi do końca 1998 r., pełniąc funkcję [...] – jednostki, w której gestii należało utrzymanie drogi nr [...] , posiadała zatem wiedzę dotyczącą tego tematu.
Podsumowując powyższe wywody, uznać należy, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż w przedmiotowej sprawie organy orzekające prawidłowo wykazały, że w odniesieniu do działki nr [...] zaistniały wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, umożliwiające stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zajętej pod drogę publiczną wojewódzką nr [...] relacji [...]. Wydane rozstrzygnięcia oparte zostały o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło właściwie odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych przez organy I i II instancji decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło