I SA/Wa 1196/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Monika Sawa, , po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. P. na postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2021 r. o nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. Burmistrz [...] ustalił koszty administracyjne postępowania rozgraniczeniowego działek nr [...] z działką nr [...] na kwotę [...] zł i wskazanymi kosztami obciążył: 1. skarżącego jako właściciela działki nr [...] w kwocie [...] zł; 2. współwłaścicieli działki nr [...] A. i M. J. małżonków P. w kwocie [...] zł; 3. właściciela działek nr [...] M.P. w kwocie [...] zł, 4. właściciela działek nr [...] G.P. w kwocie [...] zł. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył M. P.. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że dokonując rozliczenia kosztów postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie należy uwzględnić przepisy art. 262-264 k.p.a. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż mocą decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Burmistrz [...] orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów numerami nr [...] z działką nr [...] położonymi w obrębie [...] w gminie [...] i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w [...]. W dniu [...] lutego 2021 r. wydał postanowienie, w którym określił koszty tegoż postępowania (koszty administracyjne) na kwotę łącznie [...] zł i ustalił, iż powinny je pokryć ww. strony postępowania rozgraniczeniowego w ww. kwotach. Z akt sprawy wynika ponadto, że w dniu [...] lipca 2020 r. zostało wydane postanowienie Burmistrza [...], którym to upoważniono geodetę E.G. do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości, którego przedmiotem było przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego między działkami nr [...] z działką nr [...]. W aktach sprawy znajduje się faktura nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. wystawiona przez geodetę E. G., która dotyczy przedmiotowej sprawy łącznie opiewająca na [...] zł. W ocenie Kolegium organ I instancji właściwie określił w treści postanowienia wysokość kosztów przypadających poszczególnym uczestnikom postępowania rozgraniczeniowego. W niniejszej sprawie koszt postępowania rozgraniczeniowego jest bezsporny i wynosi [...] zł. Nie budzi również wątpliwości organu odwoławczego podział wskazanej kwoty między uczestników postępowania rozgraniczeniowego proporcjonalnie do długości granic działek będących przedmiotem rozgraniczenia. Do pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zobowiązani są bowiem wszyscy jego uczestnicy. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu Kolegium wskazało, że obciążenie kosztami skarżącego uzasadnia także wynik przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, które zostało umorzone, a sprawa o rozgraniczenie została przekazana na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, sądowi powszechnemu, co potwierdza wystąpienie sporu o przebieg granicy, którego w postępowaniu administracyjnym nie udało się rozstrzygnąć. Zatem zainicjowane przez A. i M. małżonków P., M.P. i G.P. postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie M. P. jako właściciela rozgraniczanej nieruchomości sąsiedniej, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], a w konsekwencji także i on powinien zostać obciążony kosztami rozgraniczenia. Odnosząc się do zarzutu zawyżonej kwoty kosztów postępowania rozgraniczeniowego Kolegium wskazało, że wynikały one z zawartej przez organ umowy nr [...], z dnia [...] lipca 2020 r., w wysokości [...] zł, z uprawnionym geodetą E. G. upoważnionym do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych postanowieniem Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2021 r. Wobec powyższego, w przypadku realizacji zadań, do których geodeta ww. umową był zobowiązany. Burmistrz musiał także swoje zobowiązanie, wynikające z § 6 ww. umowy wypełniać. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wskazał na innego geodetę, który jego zdaniem przeprowadziłby przedmiotowe postępowanie za niższe wynagrodzenie. Odnosząc się z kolei do podniesionej w zażaleniu trudnej sytuacji finansowej strony, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący ma prawo wykazywać przed organem I instancji, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ale w tym zakresie powinien złożyć umotywowany wniosek do Burmistrza [...] o zwolnienie go z kosztów na zasadzie art. 267 k.p.a, przedstawiając w sposób szczegółowy swoją sytuację majątkową. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] M.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenia art. 262 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne obciążenie M. P. częścią kosztów postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji, gdy nie on był inicjatorem wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Wskazał również na zawyżone koszty postępowania rozgraniczeniowego oraz swoją trudną sytuację materialną. W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2021 r. wydane w przedmiocie ustalenia i rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej. W postanowieniu tym organ określa także podmioty zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Rozgraniczanie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 276 z późn. zm.) - dalej: "P.g.k." obejmuje dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic (art. 29 ust. 1 ustawy). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 tej ustawy - jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy - wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Z powołanych przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Innym rodzajem zakończenia postępowania rozgraniczeniowego administracyjnego jest wydanie decyzji umarzającej to postępowanie i przekazującej z urzędu sprawę rozgraniczenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu (art. 34 ust. 1 powyższej ustawy). Jak wyżej podkreślono, zaskarżone postanowienie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym będzie miał zatem zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że w przypadku kosztów rozgraniczenia, koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. (tak w uchwale NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06 publik. CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 152 k.c., koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości nie może skutecznie wywodzić, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli (tak m.in. w wyroku WSA w Krakowie z 16 stycznia 2018 r. III SA/Kr 632/17). Skoro spoczywa na nich materialnoprawny obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów, to ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości również leży w ich interesie. Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 §1 pkt 2 k.p.a. należy w przypadku postępowania rozgraniczeniowego rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte na wniosek A. i M. małżonków P. (współwłaścicieli działki nr [...]), M. P. (właściciela działek [...]) i G. P. (właściciela działek nr [...]) prowadzone było również w interesie skarżącego jako właściciela nieruchomości sąsiedniej, oznaczonej jako działka nr [...]. Taki sposób podziału kosztów postępowania jest również zgodny z treścią przytoczonej już uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06. Zdaniem NSA twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. Przywołana uchwała NSA, w kontekście jej motywów, nie pozwala organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 k.c. Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (tak również w wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2018 r. I OSK 1744/17, wyroku NSA z dnia 8 listopada 2017 r. I OSK 48/16, wyroku NSA z dnia 13 września 2017 r. I OSK 2888/15). Niewątpliwie także wynagrodzenie geodety upoważnionego przez organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe do wykonania czynności ustalenia przebiegu granic stanowi koszt tego postępowania. Natomiast wysokość wynagrodzenia geodety wykonującego czynności na zlecenie Burmistrza [...] wynika ze złożonej do akt sprawy faktury. Powyższe dokumenty wskazują, że wszystkie istotne dla wydania zaskarżonego postanowienia okoliczności faktyczne zostały przez organy prawidłowo ustalone i nie można organom orzekającym o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego postawić zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Zarzuty podniesione w skardze w istocie sprowadzają się go kwestionowania zasadności obciążenia skarżącego kosztami postepowania rozgraniczeniowego, gdyż postępowanie zostało wszczęte nie przez niego, lecz przez właścicieli działek sąsiadujących z jego działką. Organy nie naruszyły przy tym art. 262 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 k.p.a., gdyż w świetle wyżej poczynionych rozważań, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione również w interesie skarżącego, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Z akt wynika także, że w sprawie istnieje spor co do przebiegu granicy, o czym świadczy umorzenie postępowania administracyjnego dotyczącego postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów numerami [...] z działką nr [...] i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w [...]. Ponieważ strony nie uzgodniły przebiegu granic to zasadne jest twierdzenie, że granice nieruchomości są sporne. Brak jest również podstaw prawnych do kwestionowania zawartej w wyniku postępowania przeprowadzonego w trybie zaproszenia do składania ofert, umowy z dnia [...] lipca 2020 r. pomiędzy Gminą [...] a geodetą, w szczególności w zakresie wynagrodzenia geodety. O wysokości tych kosztów skarżący został powiadomiony pismem Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. (k. 15- 16 akt administracyjnych) i w toku postępowania nie kwestionował ich wysokości. W tym zakresie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 263 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji (§1); organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§2). Nie ulega zatem wątpliwości, że należności biegłych stanowią koszty postępowania administracyjnego. Jednocześnie skarżący powyższych ustaleń nie podważył, gdyż poza kwestionowaniem wysokości wynagrodzenia geodety nie wskazał żadnych argumentów uzasadniających uwzględnienie skargi. Tymczasem sąd uwzględnia skargę, jeśli stwierdzi naruszenie prawa procesowego, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.). W ocenie sądu takich naruszeń w sprawie nie ma podstaw stwierdzać. Z akt sprawy nie wynika bowiem, żeby doszło do naruszenia przepisów o obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz o obowiązku uzasadnienia rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, wskazujący fakty które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz wyjaśniającego zastosowane przepisy prawa (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Końcowo należy wskazać, że zgodnie z art. 267 k.p.a., w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Przesłanką zwolnienia jest zaś wykazanie przez wnioskodawcę "niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów". Wniosek taki może zostać złożony zarówno przed ustaleniem kosztów postępowania lub też po ich ustaleniu. Skarżący ma więc prawo złożyć taki wniosek. Tego jednak dotychczas nie uczynił, zatem organ nie miał podstaw do oceny jego sytuacją materialnej i zdrowotnej przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania, ani prawa materialnego, uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako niezasadną. Na trybie uproszczonym sąd orzekał na podst. art. 119 pkt 3 przywołanej wyżej ustawy. Powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach (cbois.nsa.gov.pl).