I SA/Wa 120/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi L. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 83/13 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz L. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. L. K. pismem z 4 grudnia 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której domagała się wymierzenia Prezydentowi W. grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia oraz przyznania na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy zasadzonej grzywny w związku z niewykonaniem przez ten organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 83/13 w zakresie w jakim dotyczy on wniosku skarżącej o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej aktualnie część działki ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku wyżej z [...] kwietnia 2000 r. o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położona przy ul. [...], uregulowaną w dawnej księdze hip. [...], dz. nr [...],[...] i [...] - w terminie 2 miesięcy od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku zwrócono zaś organowi 31 października 2013 r. Nieruchomość objęta wnioskiem odszkodowawczym, należała do poprzednika prawnego skarżącej – F. B. i obejmowała obszar [...] m2. W związku z niewykonywaniem wskazanego wyroku, kolejnymi wyrokami tutejszego sądu z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1454/14 oraz z dnia 30 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 718/15 wymierzono Prezydentowi W. grzywny odpowiednio w kwotach 500 i 2000 złotych. W wyrokach tych stwierdzano jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po wydaniu ostatniego z ww. orzeczeń, Prezydent W. decyzja z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] ustalił na rzecz skarżącej oraz pozostałych uprawnionych osób odszkodowania za część dawnej nieruchomości F. B. o pow. [...] m2. Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania za pozostały grunt o powierzchni [...] m2, skarżąca pismem z 28 października 2015 r. wezwała Prezydent W. do wykonania w tym zakresie wyroku z 8 sierpnia 2013 r., a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, w której poza żądaniem wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz zasądzenia na jej rzecz sumy pieniężnej domagała się także uznania zaistniałej zwłoki za rażąco naruszającej prawo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc że do zakończenia postępowania niezbędne jest ustalenie dokładnej daty utraty władania przez byłego właściciela częścią przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2, która zajęta została pod fragment ulicy [...]. W tym zaś celu pismem z 18 stycznia 2016 r. wystąpiono do Zarządu Dróg Miejskich w W., o czym poinformowano pełnomocnika strony. Wskazano przy tym, że planowany termin zakończenia postępowania ustalono na 31 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi W. bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. sądu we wskazanej w niej części jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 zd. drugie art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 83/13 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z 26 lutego 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły zaś do organu w dniu 31 października 2013 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg dwumiesięczny termin wyznaczony wyrokiem w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. Przy czym przez rozpoznanie sprawy, rozumieć należy jej rozpoznanie w całokształcie. W konsekwencji upłynął on 31 grudnia 2013 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi W. z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu dwukrotnie grzywny (vide wyroki z dnia 1 października 2014 r. i 30 lipca 2015 r.) organ ów zawisłą przed nim sprawę rozstrzygnął jedynie w części dotyczącej gruntu o pow. [...] m2, podczas gdy cała nieruchomość za którą m.in. skarżąca domaga się odszkodowania wynosiła [...] m2. Oznacza to, że od przeszło dwóch lat pozostaje w stanie bezczynności przy wykonywaniu wyroku w zakresie w jakim dotyczy on obowiązku rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za część nieruchomości obejmującej obszar [...] m2, co uprawnia do oceny, że zwłoka ta przybrała postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo. To z kolei czyni zasadnym żądanie wymierzenia mu z tego tytułu kolejnej grzywny. Stan niewykonywanie wyroków, na co zwracał już uwagę Sąd w uprzednio wydanych orzeczeniach, godzi wszak w samą istotę zasady praworządności. Zważywszy na skalę przekroczenia terminu wykonania wyroku, jak też uwzględniając uprzednio z tego tytułu wymierzone grzywny (w kwotach 500 i 2000 złotych) oraz fakt, że sprawa odszkodowania w znacznej części została już rozpoznana, a zwłoka dotyczy jedynie niewielkiej części pierwotnie zgłoszonego żądania, skład orzekający ocenił, że adekwatną w tych okolicznościach faktycznych sankcją będzie grzywna w wymiarze 3000,00 złotych, a nie jak domagała się tego skarżącą w maksymalnej określonej przepisami prawa wysokości. Wymierzając ją w powyższej wysokości uwzględniono także okres czasu jaki bezskutecznie upłynął od ostatniego wyroku wymierzającego Prezydentowi W. grzywnę z tytułu zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę strony na bezczynność. Sąd nie dostrzega natomiast obecnie potrzeby wymierzania Prezydentowi W. dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Jest ona bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który winien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, a więc przede wszystkim sytuacji, gdy brak jest jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalne okoliczności, które ten stan rzeczy mogły by tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez jej nałożenia organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Sądowi bowiem z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości spraw o odszkodowanie za utracone grunty warszawskie zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania związany z koniecznością czynienia ustaleń stanu faktycznego mającego miejsce przeszło 60 lat temu, a także trudności Miasta W. związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację wszystkich zgłaszanych z tego tytułu roszczeń - co jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy nakładaniu z tego tytułu przewidzianych ustawą sankcji. Z tego względu, jak też mając na uwadze częściowe zrealizowanie orzeczenia z 8 sierpnia 2013 r., formułowane w tym względzie żądanie skarżących nie mogło zostać uwzględnione, a co za tym idzie w tej części skarga podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie na podstawie art. 151 powołanej ustawy orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy