I SA/Wa 1248/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. M., J. G., E. S. i J. M. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] M. M., J. G., E. S. i J. M. sumę pieniężną po 2.000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz M. M., J. G., E. s. i J. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 12 maja 2021 r. M. M., J. G., E. S. i J. M. (dalej: skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej: "organ", "Prezydent") do rozpoznania wniosku M. M. z 28 listopada 1990 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położną w W. przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi 13 maja 2015 r. Wyrokiem z 10 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2156/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec niewykonywania wyroku z 10 lutego 2015 r., wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 zl. Następnie, wyrokiem z 14 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa, 1470/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec niewykonywania wyroku z 10 lutego 2015 r., wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5 000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z 29 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 31/18, wymierzono organowi grzywnę w wysokości 8 000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 10 lutego 2015 r., miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei, wyrokiem z 1 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 359/20, wymierzono organowi grzywnę w wysokości 8 000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto przyznano od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną w kwocie po 2 000 zł na każdego z nich. W związku z dalszym niepodejmowaniem przez Prezydenta [...] rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący - pismem z 1 marca 2021 r. - ponownie wezwali organ do wykonania prawomocnego wyroku z 10 lutego 2015 r., a następnie wnieśli powołaną na wstępie skargę, W skardze domagają: 1) wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznaniu wniosku; 2) przyznania od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2 000 zł ; 3) zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przypisanych. W motywach skargi wskazano, że pomimo wielokrotnych wezwań do wykonania wyroku przez organ, Prezydent nie wydał decyzji w sprawie. Prezydent zignorował także pięć wyroków Sądu. Świadczy to jednoznacznie zdaniem skarżących o ich bagatelizowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wyjaśnił, że w toku postępowania podejmował czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w sprawie, m. in. gromadzona była dokumentacja geodezyjna, dokumenty dotyczące stanu prawnego ww. nieruchomości, kopie zdjęć lotniczych, wydruki z serwisów mapowych. Organ podkreślił, że zasadność oraz sposób rozpatrzenia wniosków o odszkodowanie za ww. nieruchomość zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku M. M., A. G. i J. M. z 28 grudnia 2010 r. o zwrot części przedmiotowej nieruchomości. Decyzja o odszkodowanie za tą nieruchomość będzie mogła być wydana dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie toczącej się z ww. wniosku z dnia 28 grudnia 2010 r. o zwrot części ww. nieruchomości. Wobec powyższego, postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy Al. [...] ozn. Hip. "[...]", do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku M. M., A. G. i J. M. z 28 grudnia 2010 r. o zwrot części ww. nieruchomości. Ponadto Prezydent wskazał, że niezależnie od powyższej przyczyny, opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy jest spowodowane bardzo dużą ilością spraw o przyznanie odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem ww. dekretu, prowadzonych w Biurze Spraw Dekretowych. Skomplikowany charakter tych spraw i złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowania, nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Zwrócono również uwagę na fakt, iż akta sprawy na skutek skarg wnoszonych przez Skarżących, pozostawały w długotrwałym posiadaniu sądu administracyjnego, co znacząco utrudniało rozpoznawanie sprawy, gdyż nie jest możliwe prowadzenie postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Skarga z 12 maja 2021 r. została wniesiona w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z z 2020 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 614/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położną w W. przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]"- w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 13 maja 2015 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg - wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji, termin ten upłynął 13 sierpnia 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] grzywien, z tytułu zaistniałej zwłoki (wyrok z 10 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2156/15, wyrok z 14 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1470/16, wyrok z 29 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 31/18 oraz wyrok z 1 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 359/20), organ zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Dodatkowo organ zawiesił postępowanie odszkodowawcze (postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., nr [...]) wskazując, że zakończenie jego uzależnione jest od wyniku postępowania z wniosku M. M., A. G. i J. M. z 28 grudnia 2010 r. o zwrot części przedmiotowej nieruchomości. W tym miejscu Sąd wskazuje, że wprawdzie jego rolą nie jest ocena postanowienia o zawieszeniu postępowania, nie mniej zauważenia wymaga, że jest to okoliczność tamująca rozpoznanie wniosku odszkodowawczego. Istotne jest także to, że organ zawiesił postępowanie w 2021 r., w sytuacji gdy wniosek zwrotowy wpłynął do Urzędu [...] [...] grudnia 2011 r. (10 lat wcześniej). Powyższe oznacza, że od ponad 6 lat organ pozostaje przy wykonywaniu wyroku z 10 lutego 2015 r. w stanie bezczynności, która w wyżej opisanych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób art. 153 p.p.s.a. i art. 286 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 k.p.a. (pkt 2 wyroku). Nie sposób bowiem usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku (i to mimo wymierzenia już z tego tytułu organowi czterokrotnie grzywny), skomplikowanym charakterem zawisłej przed nim sprawy administracyjnej, ilością analogicznych spraw rozpoznawanych przez organ czy też zależnością od wyników postępowania zwrotowego z wniosku z 28 grudnia 2010 r. To z kolei czyni zasadnym wymierzenie organowi kolejnej grzywny z tytułu niewykonywania prawomocnego wyroku, tym razem w wysokości 10 000 zł (pkt 1 wyroku). Ponadto okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, co jednocześnie powinno zdyscyplinować organ do jej załatwienia. Trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania, pomimo wydania wyroku stwierdzającego bezczynność w jego rozpoznaniu oraz czterech kolejnych wyroków wymierzających grzywnę i stwierdzającego bezczynność w wykonaniu ww. wyroku z całą pewnością narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Okoliczności podnoszone przez Prezydenta nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 2 000 zł (pkt 3 wyroku). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego, które zostało zainicjowane ponad trzydzieści lat temu, jak również fakt, że jest to piąty z kolei wyrok stwierdzający bezczynność po wyroku w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, wymiar ww. sumy w powiązaniu z grzywną w wysokości 10 000 zł winien skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy przed nim zawisłej, bez konieczności występowania przez stronę ubiegającą się o odszkodowanie z kolejną (szóstą) przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.