I SA/Wa 1295/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi T. T., W. F. i J. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje T. T., W. F. i J. S. od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz T. T., W. F. i J. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. T., W. F., J. S. skargą z dnia [...] maja 2019 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/15., zasądzenie sumy pieniężnej stanowiącej połowę [...] krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w roku poprzednim, stwierdzenie że niezałatwienie sprawy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i o zwrot kosztów postępowania. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2005 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] (d. [...]) ozn. Hip. "[...]" Nr rej. Hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o odszkodowanie został złożony [...] lutego 2005 r. Kolejnymi decyzjami, już trzykrotnie odmówiono przyznania odszkodowania i trzykrotnie organ II instancji uchylił decyzję. Ostatnie rozstrzygnięcie organu miało miejsce [...] marca 2013 r., nr [...] a decyzja Wojewody [...] zapadła [...] maja 2013 r. Skarżący [...] stycznia 2014 r złożyli skargę na bezczynność, który skargę uznał za uzasadnioną i wyznaczał organowi 3 miesięczny termin na załatwienie sprawy licząc od daty doręczenia postanowienia. Wobec nie rozpoznania wniosku w wyznaczonym przez organ terminie skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Tenże wyrokiem z 28 września 2017 r. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1 000 zł stwierdzając, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (sygn. akt I SA/WA 527/17). W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że sprawa jest na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie czy skarżący spełniają przesłanki z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pismem z [...] grudnia 2018 r. zlecono wykonanie dokumentacji geodezyjnej dla tej nieruchomości w celu określenia jej granic hipotecznych i odniesienia do aktualnych działek, przeznaczenia w planie z 1931 r. i określenia dokładnej daty rozpoczęcia robót budowlanych na tej nieruchomości. Opracowanie zostało wykonane [...] kwietnia 2019r. Przeprowadzano poszukiwania akt archiwalnych w celu ustalenia czy nieruchomość ta stanowiła gospodarstwo rolne, czy przyznano odszkodowanie na podstawie umów indemizacyjnych (wynik negatywny). Organ zwrócił uwagę, że akta sprawy przez pewien czas pozostawały w WSA w Warszawie i zostały zwrócone [...] sierpnia 2018 r. i po tej dacie zostały podjęte przez organ czynności w sprawie. Poza tym opóźnienie w rozpoznawaniu sprawy wynika z je skomplikowanego charakteru .Pismem z [...] maja 2019 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do [...] sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 czerwca 2016 r. zobowiązał organ do rozpoznania sprawy w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt i uznał, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (sygn. akt I SAB 649/15). Następnie wyrokiem w sprawie I SA/WA 527/17 w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/15 wymierzono Prezydentowi miasta [...] grzywnę w wysokości 1000 złotych, stwierdzono, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oddalono skargę w pozostałej części i zasądzono od Prezydenta miasta [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę 680 (złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Akta sprawy wraz z prawomocnym, ostatnim wyrokiem Sądu, wpłynęły do organu w dniu [...] grudnia 2017 r. (notatka sądowa w aktach sprawy k 15). Niekwestionowaną okolicznością jest to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość mimo że sam wyznaczył termin rozpoznania sprawy na [...] sierpnia 2019 r. Niema przy tym znaczenia powoływany przez organ fakt, że akta sprawy pozostawały przez pewien czas w sądzie gdyż nic nie stało na przeszkodzie aby organ zanim je udostępnił sporządził akta zastępcze. Dołączone do skargi akta administracyjne nie są przecież obszerne. Skoro Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony. Niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już ukarany grzywną w kwocie 1000 zł, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 4 tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy i to pomimo wzywania skarżących do wykonania wyroku. Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał już organ grzywną za niewykonanie wyroku. Zaznaczenia wymaga, że po otrzymaniu w dniu [...] grudnia 2017 r. prawomocnego wyroku z dnia 28 września 2017 r. wymierzającego grzywnę w wysokości tysiąca złotych, organ podjął jedną czynności w sprawie i to dopiero [...] grudnia 2018 r., nie wywiązał się także z nałożonego na siebie obowiązku rozpoznania sprawy w wyznaczonym przez siebie terminie. W ocenie Sądu okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. W ocenie powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną - mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Chodzi przy tym również o uświadomienie organowi, że niewykonywanie wyroków sądów administracyjnych jest nieopłacalne. Jest to zatem dodatkowa gwarancja terminowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Przewidziana w art. 154 § 7 p.p.s.a. suma pieniężna nie ma jednakże wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Suma ta pełni bowiem również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Jednocześnie suma ta nie może stanowić podstawy do nadmiernego wzbogacenia skarżących. Okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania - pomimo wydania wyroku narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W toku postępowania Prezydent nie przedstawił okoliczności, które stan taki mogłyby usprawiedliwiać. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej w kwotach po 500 zł. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego tj. od 2005 r. Sąd w pkt 4 oddalił skargę w zakresie żądania zasądzenia sumy pieniężnej w wyższej niż uznana przez Sąd kwocie uznając, że skarżący nie wykazali jej zasadności. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji). O kosztach procesu zawartych w punkcie 5 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).