I SA/Wa 1306/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Wnioskiem z [...] października 2017 r. J. K. (Skarżący) wystąpił o stwierdzenie nieważności bliżej nieokreślonej decyzji Ministra Rolnictwa z [...] listopada 1961 r., wskazując, że jego matka – M. K. posiadała gospodarstwo rolne w miejscowości [...] (obecnie woj. [...], powiat [...], gm. [...]). Skarżący powołał się jednocześnie na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 1986 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K., podnosząc, że nabył on prawo do połowy spadku po matce, tymczasem na gruntach wchodzących w skład spadku uwłaszczył się wyłącznie jego brat A. K., a w księdze wieczystej jako podstawę prawną uwłaszczenia wskazano decyzję Ministra Rolnictwa z [...] listopada 1961 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister), rozpatrując powyższy wniosek postanowieniem z [...] marca 2021 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z [...] listopada 1961 r., wskazując w uzasadnieniu, że nie jest możliwe prowadzenie postępowania niezwinnościowego względem decyzji, której brak. Nie jest znana podstawa prawna jej wydania, dlatego też nie jest możliwe prowadzenie względem niej postępowania w trybie art. 156 § 1 K.p.a. Wnioskiem z [...] marca 2021 r. Skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie spraw, podnosząc, że z uwagi na treść postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 1986 r. winien zostać unieważniony wpis w księdze wieczystej nr [...] dokonany na rzecz A. K. na podstawie kwestionowanej decyzji Ministra Rolnictwa z [...] listopada 1961 r. Wskazał jednocześnie, że po wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwej decyzji Ministra - prawidłowy wpis w dziale II księgi wieczystej winien brzmieć: własność J. K. i A. K.. Minister rozpatrując ww. wniosek, postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ przytaczając brzmienie art. 61 i 61a § K.p.a., podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo Minister wskazał, że mimo szczątkowej wiedzy na temat kwestionowanego rozstrzygnięcia Minister podjął działania zmierzające do odszukania rzeczonego dokumentu. Pismami z dnia: [...] lutego 2018 r., [...] maja 2019 r., [...] lipca 2019 r., [...] sierpnia 2019 r., [...] maja 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. wystąpił do: Sądu Rejonowego w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Narodowego w [...] oraz do oddziałów tego Archiwum w [...] i w [...] z prośbą o przeprowadzenie kwerendy tamtejszych zasobów archiwalnych w celu odnalezienia poszukiwanych dokumentów. Pomimo przeprowadzonych poszukiwań urzędy te nie nadesłały żadnego dokumentu, który umożliwiłby ustalenie, czego dotyczyła kwestionowana przez Skarżącego decyzja Ministra. Poszukiwanych dokumentów nie udało się również odnaleźć w archiwum zakładowym Ministerstwa. W piśmie z [...] czerwca 2019 r. Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych zawarł informację, iż w księdze wieczystej nr [...] brak jest decyzji Ministra Rolnictwa z [...] listopada 1961 r., a także innych orzeczeń będących podstawą nabycia prawa własności przez A. K.. Równocześnie Sąd wyjaśnił, że dokumenty do KW nr [...] winny znajdować się w Księdze wieczystej nr [...], jednakże dokumenty w niej zawarte uległy zniszczeniu. Przy pismach z [...] sierpnia 2019 r. i [...] czerwca 2020 r. Archiwum Narodowe w [...] nadesłało m.in. orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1967 r., nr [...], które razem z poszukiwaną decyzją Ministra Rolnictwa z [...] listopada 1961 r. wymienione zostało w dziale II KW nr [...], a także akta postępowania scaleniowego wsi [...]. Jednakże pozyskana dokumentacja nie pozwala na dokonanie ustaleń co do przedmiotu postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 1961 r. Reasumując Minister uznał, że brak decyzji stanowiącej przedmiot żądania, jak również dokumentów wskazujących na podstawę prawną jej wydania powoduje, że prowadzenie względem niej postępowania w trybie art. 156 § 1 K.p.a nie jest możliwe. Jak słusznie wskazano w postanowieniu z dnia 4 marca 2021 r., w sprawie nie jest bowiem wiadome, czy Minister jest organem właściwym do prowadzenia postępowania, którego wszczęcia żąda Skarżący i czy przysługuje mu przymiot strony w tym postępowaniu oraz czy obowiązujące w chwili obecnej przepisy prawa dopuszczają względem ww. decyzji możliwość przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący, w całości się z nią nie zgadzając. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem dokonywanej w niniejszej sprawie kontroli sądowej jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961 r. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Unormowanie to wskazuje na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Jeśli chodzi o tę ostatnią podstawę odmowy wszczęcia postępowania, wskazać należy, że przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w ustawie. Stąd należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub nie ma w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, także gdy uprawnienia lub obowiązki wynikają z mocy samego prawa (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2014 r. – VII SA/Wa 141/14, wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r. – I OSK 2159/12). Użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a K.p.a. przyczyny muszą być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012r., sygn. akt IV SA/Po 332/12). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy za organem, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną", której zasinienie powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte. Żądanie skarżącego dotyczyło stwierdzenia nieważności bliżej nieokreślonej decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961 r. Skarżący nie przedłożył jednak powyższego orzeczenia, również czynności podjęte przez organ nie doprowadziły do jego odnalezienia. Należy przy tym zauważyć, że organ przeprowadził szeroką kwarendę w tym zakresie, gdyż poszukiwał powyższej decyzji w Sądzie Rejonowym w [...]- Wydział Ksiąg Wieczystych, w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...], Starostwie Powiatowym w [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Narodowym w [...] oraz oddziałach tego Archiwum w [...] oraz [...]. Urzędy te nie nadesłały jednak żadnego dokumentu, który umożliwiłby ustalenie w sposób bezpośredni czy też pośredni czego dotyczyła ta decyzja. Poszukiwanego dokumentu nie udało się również odnaleźć w archiwum zakładowym Ministerstwa. Prawidłowo zatem organ uznał, że wszczęcie i prowadzenie postępowania w zakresie objętym wnioskiem skarżącego jest niemożliwe. Brak aktu administracyjnego, który miałby podlegać kontroli w trybie nadzwyczajnym uznać należy bowiem za inną uzasadnioną przyczynę, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte. Sąd podziela bowiem w pełni stanowisko organu, zgodnie z którym brak jest podstaw do czynienia ustaleń co do tego, czy określony akt administracyjny dotknięty jest wadą nieważności wyłącznie na podstawie wzmianki o jego wydaniu zawartej w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. Do kompetencji organów należy weryfikacja ostatecznych decyzji administracyjnych we wskazanym przez stronę trybie nadzwyczajnym, jednak postępowanie takie może być prowadzone tylko w stosunku do decyzji, która znajduje się w obrocie prawnym, Zatem organ administracji publicznej, odmawiając wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie czynił prawidłowo. Z tych wszystkich względów uprawnione było wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy. Wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.